ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਯਜ੍ਞਂ ਮੇ ਸਫਲਂ ਕੁਰੁ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਯਜਨ ਫਲਦਾਇਕ ਕਰ।
ऋਗ੍ਵੇਦਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਇਨ੍ਦ੍ਰਰੂਪ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ 2.2.17.
ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਾਂਗਲ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਿ ਣਮ੍
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲਤਾ ਹੈਂ, ਸਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ।
ਪਾਲਯ ਤ੍ਵਂ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਇਮਮ੍ ਨ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਚਰੇਦ੍ਯਾਗਂ ਵ੍ਰਤਂ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਤਥਾ
ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪਦਿਸਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਤੇ ਕੋਈ ਮਨੋਰਥ, ਯਜ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰ।
ਸਂਕਲ੍ਪਮੂਲਃ ਕਾਮੋ ਵੈ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸਂਕਲ੍ਪਸਂਭਵਾਃ
ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੋਰਥ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜ ਵੀ ਮਨੋਰਥ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਫਲਂ ਚਾਲ੍ਪਾਲ੍ਪਕਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪੁੰਨ ਦੇ ਘਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਾਤ੍ਪਰੋ ਨੈਵ ਭਵੇਨ੍ਨਿष੍ਕਾਮੋऽਪਿ ਨ ਸ਼ੋਭਨਃ
ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸਂਕਲ੍ਪੇਨ ਵਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰੇ,
ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਥਾਪਨੇ ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਮਂਡਲਾਂਤਰੇ
ਉਹ ਓਥੇ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਰੇ।
ਜਲਾਸ਼ਯਾਰਾਮਕੂਪ ਸਂਕਲ੍ਪੇ ਪੂਰ੍ਵਦਿਙ੍ਮੁਖਃ
ਜਦੋਂ ਜਲਾਸ਼ੈ, ਬਾਗ ਜਾਂ ਕੂਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞੀਯਪਾਤ੍ਰਪੁਟਕਂ ਹਸ੍ਤਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ 2.2.17.
ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਜਾਂ ਪਿਆਲਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ੇ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਯਾਗੇ ਵ੍ਰਤੇ ਈਸ਼ੇਪਿ ਨਿਤ੍ਯਕੇ
ਯਜਨ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਨਿੱਤ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ, ਉਹ ਭਾਂਡਾ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਕਾਂਸ੍ਯਾਦਿਹਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਤਾਮ੍ਰਰੌਪ੍ਯਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼ੰਖ, ਕਾਂਸਾ ਆਦਿਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ ਤਾਮਾ, ਚਾਂਦੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਵੀ।
ਪ੍ਰਣਵਂ ਪੂਰ੍ਵਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਯਜੇਦ੍ਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ 'ਓਮ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਃ ਸੋਮੋ ਯਮਃ ਕਾਲੋ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਪਂਚ ਚ
ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਯਮ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤ—
ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਂ ਸृਜੇਤ੍
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਨੇਕ ਕੰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਵਪੁਃ ਸਿਤਾਂਬਰਧਰਃ ਕਾਰ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਵृषੋ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮਭਯਂ ਵਰਂ ਚ ਸਤਤਂ ਰੂਪਂ ਪਰਂ ਯੋ ਦਧਤ੍
ਨੇਕ ਕੰਮ ਚਿੱਟੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੌਕ ਉੱਤੇ ਵੱਛਾ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਨਿਡਰਤਾ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਸਂਬਂਧਿਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਏਕਾਹੇਨੈਵ ਯੋਜਯੇਤ੍
ਯਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਨਿਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਹਵਿਰਗ੍ਨਯਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹਵਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਸ੍ਥਾਪਨਦੇਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦੇਵਾਦਿਸਂਸ੍ਥਾਪਨਮਾ ਹੁਰਤ੍ਰ ਯਾਵਨ੍ਨ ਸੁਪ੍ਤੋ ਮਧੁਸੂਦਨਸ਼੍ਚ
ਯੋਗ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨਹੀਂ ਸੁੱਤਾ।
ਵਾਰੇ ਭृਗੋਰ੍ਦੇਵਗੁਰੋਰ੍ਬੁਧਸ੍ਯ ਸੋਮਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ਼ੁਭਦਾ ਭਵਂਤਿ
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਚ ਤਥਾ ਤृਤੀਯਾ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਚਾਪਿ ਤਥੈਵ ਵਿਪ੍ਰਾਃ
ਦੂਜ, ਤੀਜ ਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿੱਥ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਜਲਾਸ਼ਯਾਦੇਰੇਤਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤਿਥਯੋ ਭਵਂਤਿ
ਜਲਾਸ਼ੈ ਆਦਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਇਹ ਤਿੱਥੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
षਡਸ਼ੀਤਿਲੋਕਾਪ੍ਯਯਨਦ੍ਵਯੇਨ ਯੁਗਾਦਿਕੇ ਪੁਣ੍ਯਾਦਿਨੇ ਸ਼ੁਭੇ ਚ
ਛਿਆਸੀਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ।
ਸੁਚਾਰੁ ਈषਤ੍ਪ੍ਰਵਣੇ ਚ ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਵਰ੍ਤੁਲਃ षੋਡਸ਼ਹਸ੍ਤਮਂਡਪਃ
ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਢਲਾਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਚੌੜਾ ਤੇ ਗੋਲ ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇषੁ ਚਤੁष੍ਟਯੇषੁ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਦਿਭਿਸ੍ਤੋਰਣਕੈਃ ਸੁਰੇਸ਼ਃ
ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪਲੱਖਸ਼ ਆਦਿ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਤੋਰਨ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵੇ ਚ ਹਸ੍ਤਾਨਮਿਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯਾਂਬਰਭੂषਿਤਾਨਿ
ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਹੱਥ ਉਠੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯਾਗੇਪਿ ਹਿ ਮਂਡਪਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾ ਧ੍ਵਜਾ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਃ
ਹਰ ਯੱਗ 'ਚ ਮੰਡਪ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਚਮਕਦੇ ਝੰਡੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ।
ਧ੍ਵਜਾਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਸਮ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਤਾਕਾ ਅਪਿ ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤਾਃ 2.2.18.
ਝੰਡੇ ਦਸ ਹੱਥ ਲੰਬੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਪੰਜ ਹੱਥ ਲੰਬੀਆਂ ਹੋਣ।