ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 'ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਕृਤਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ, ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕਟ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵੋ ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਨਿਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ऋषਯਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਾਃ
'ਦਿਵੋ ਮੂਧਨ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੋ ਵਿਨਿਯੋਗਃ ਸ੍ਤੁਤੌ ਚ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍
ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਵਰਤਾਉ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਕਿਰੀਟ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਕ੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ ਤ੍ਰਿष੍ਟੁ੍ਪ੍ਛਨ੍ਦੋ ਦੇਵਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧ੍ਰਦੋਪਿ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
'ਕਿਰੀਟ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਮਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਰਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਵਿਤਾਰਂ ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪਦ੍ਮਸ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਪ੍ਰਭੁਮ੍ 2.2.11.
ਸਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਦੇਵਾ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਃ ਪਰਿਪੂਜਯੇਤ੍
'ਯਦੇਵਾ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਪਦ੍ਮਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਵਿਵਸਵੰਤ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ऋषਿਰ੍ਗਨ੍ਧਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਈਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਗੰਧਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਂ ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪੀਤਂ ਵृषਭਵਾਹਨਮ੍ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਮੁਕੁਟਾਦ੍ਯੈਰਲਂਕृਤਮ੍
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਵੱਛ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਕੁਟ ਆਦਿ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ऋषਿਰ੍ਹਾਰੀਤ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਜਗਤੀਚ੍ਛਨ੍ਦ ਈਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹਾਰੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਜਗਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਛੁਕ੍ਲਵਰ੍ਣਂ ਵਰਾਭਯਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਵਧੀਆ ਦਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ऋषਿਰੌਤਥ੍ਯ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਜਗਤੀ ਛਨ੍ਦ ਈਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਔਤਥਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਜਗਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੀਤਾਸ੍ਯਂ ਰਾਜਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਂ ਕਰਾਲਂ ਚ ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍
ਪੀਲੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਸੀ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਧ੍ਯਙ੍ਙਾਥਰ੍ਵਣ ऋषਿਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦ ਈਰਿਤਮ੍ 2.2.11.੧ ੧
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਧਿਆੰਗ ਆਥਰਵਣ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਬਰਧਰਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਸ਼ਿਖਿਵਾਹਨਮ੍
ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੋਰ ਤੇ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ऋषਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋਨੁष੍ਟੁਪ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵਿਵਸ੍ਵਂਤਂ ਮਹਾਕਾਯਂ ਮਹੋਦਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਵੰਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪੋਸ੍ਯ ऋषਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਬ੍ਦੇਵਃ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਾਸ਼ਿਆਪ ਹਨ, ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਹਨ।
ਬਹਿਰੀਸ਼ਾਨਕੋਣੇषੁ ਦੇਵਾਦੀਨ੍ਪਰਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਬਾਹਰੀ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੀਤਾਂ ਕਰਾਲਿਕਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚਰਕੀਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍
ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਚਰਕੀ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੀਤਿਨ੍ਯਰੂਪਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛੁਕਃ
ਪੀਲੀ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਭੂਤਿ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਵਿਦਾਰਿਕਾਂ ਰਕ੍ਤਾਂ ਨਵਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਵਿਦਾਰਿਕਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਯੁਵਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ऋषਿਰ੍ਗਰ੍ਗਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦੋਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਗਰਗਾ ਹੈ, ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਦਿਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਸੌਰਭੇਯੋਪਰਿਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ 2.2.11.
ਸੌਰਭੇਯਾ ਦੇ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ऋषਿਃ ਸੁਵਰ੍ਣ ਆਖ੍ਯਾਤਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਵਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਪੰਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਣ੍ਡਵੇਦ੍ਯਾ ਅਂਤਰੇ ਚ ਸ੍ਥਾਪਵੇਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਗ ਦੇ ਖੱਡ ਅਤੇ ਯਜਨ ਪੰਡਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦੀਆਂ ਬਣਾਏ।
ਵਲ੍ਮੀਕੇ ਸਂਗਮੇ ਚੈਵ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਚਤੁष੍ਪਥਾਤ੍
ਚੀਟੀ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ, ਸੰਗਮ ਤੇ ਰਾਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਲ੍ਲੀ ਤਥਾਕ੍ਰਾਂਤ ਅਮृਤੀ ਤ੍ਰਪੁषਸ੍ਯ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰਵੱਲੀ ਬੇਲ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਟਿਨ ਹੋਵੇ।
ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤਃ ਪਰਿਵੇष੍ਟਨਮ੍
ਪਾਰੀਭਦਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਗਾਏ।