ਰਾਜਾਨ ਇਤਿ ਚ ऋਚਾ ਪੂਜਯੇਦ੍ਗਨ੍ਧਚਨ੍ਦਨੈਃ ਦੇਵਤਾ ਚ ਭਵੇਦ੍ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍
‘ਰਾਜਾਨਾ’ ਰਿਕ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧੀ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਤਥਂ ਸ਼੍ਯਾਮਵਰ੍ਣਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਮ੍ ਮੇषਾਰੂਢਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਂ ਰਾਜਾਨੋ ਮਹ੍ਯਮੀਰਯਨ੍
ਵਿਤਥਾ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗृਹਕ੍ਸ਼ਤਂ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਗਰ੍ਦਭੈਰ੍ਵृਤਮ੍
ਗ੍ਰਹਕਸ਼ਤਾ, ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਦਾ, ਚਾਰ ਗਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਧਰਂ ਦੇਵਂ ਜਟਾਮੁਕੁਟਸਂਯੁਤਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਜਟਾ ਅਤੇ ਮੁਕਟ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪੁष੍ਪਦਂਤ ऋषਿਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਮਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਂ ਮਹਿषਸ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਬਾਹੁਕਮ੍
ਯਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਮਹਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨੇਤਿ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਤ੍ਕੁਸੁਮਾਦਿਨਾ
‘ਈਸ਼ਾਨ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
षਡਾਨਨਂ ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਪੀਤਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਮ੍
ਛੇ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲੇ ਗੰਧਰਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਦੇਵ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਤ੍ਕੁਸੁਮਾਦਿਨਾ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਦੇਵਤਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍
‘ਯੱਦੇਵ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਭृਙ੍ਗਰਾਜਂ ਜਟਾਰੂਢਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਪੀਤਾਂਬਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ 2.2.11.
ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਟਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ऋषਿਸ਼੍ਚਾਗਸ੍ਤਿਰਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਗਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੀਤਂ ਮृਗਂ ਮृਗਾਰੂਢਂ ਜਟਾਮੁਕੁਟਮਂਡਿਤਮ੍
ਪੀਲੇ ਮਿਰਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਮਿਰਗ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਟਾ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਪਿਲਸ਼੍ਚ ऋषਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦ ਈਰਿਤਮ੍
ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਛੰਦ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪਿਤृਗਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਮ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਰ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਪ ऋषਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾ
ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੌਵਾਰਿਕਂ ਚਾष੍ਟਭੁਜਂ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਅਠ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨਃ ਪਿਤੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਤਤ੍ਪਰਃ
‘ਯੋ ਨਹ ਪਿਤਾ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰ ऋषਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦ ਈਰਿਤਮ੍
ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਛੰਦ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਾਭਂ ਚੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰਿਣਮ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਪਦ੍ਮਧਰਂ ਚੈਵ ਮਹਿषਸ੍ਥਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ 2.2.11.
ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ऋषਿਃ ਸ਼ਂਖਸ੍ਤਥਾਚ੍ਛਨ੍ਦਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਃ ਸੋਮੋऽਥ ਦੇਵਤਾ
ਸ਼ੰਖ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ऋष੍ਯਾਸਨਗਤਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਛ੍ਵੇਤਗਨ੍ਧੇਨ ਚਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਸੁਗੰਧ ਲਗਾਓ।
ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕੋऽਸ੍ਯ ऋषਿਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦੋ ਦੇਵੋ ਜਲਾਧਿਪਃ
ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।
ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਲੇਪਨਮ੍
ਇਹ ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ऋषਿਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਿਰਾਡਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਛੰਦ ਵਿਰਾਟ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੇषਂ षਡਾਨਨਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਕृष੍ਣਂ ਚ ਮਧੁਪਿਂਗਲਮ੍ ਉਦ੍ਵਰ੍ष ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੇ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਮਧੂ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; 'ਉਦਵਰਸ਼' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਪਾਪਂ ਰਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਪਾਪੀ, ਲਾਲ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਾਲ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧੋ ਵੀਰੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕृष੍ਣਪੁष੍ਪੈਰਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
'ਸਿੱਧੋ ਵੀਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਕਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਪਿਲੋऽਸ੍ਯ ऋषਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋऽਨੁष੍ਟੁਪ੍ ਚੈਵ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਮਂ ਚ ਕृਕਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾਕੁਞ੍ਚਿਤਮੂਰ੍ਧਜਮ੍ ਖਰਸ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦਿਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ ।। 2.2.11.
ਯਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਲ ਮੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਗਧੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।