ਪੂਜਾਕ੍ਰਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵਾਥ ਪੂਰ੍ਵੇ ਚਾਪਿ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਵਰਣਨਾ: ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਦੀਤੀਰੇ ਨੇਮਿਪ੍ਰਾਂਤੇ ਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਚੌਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।
ਤ੍ਰਿਭਾਗਂ ਵਿਭਜੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮਧ੍ਯਭਾਗਦ੍ਵਯੇਨ ਤੁ
ਖੇਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧਲਾ ਭਾਗ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਤ੍ਤਰਾਸ਼ੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਰਤ੍ਨਿਹਸ੍ਤਾਂਤਰੇऽਪਿ ਚ
ਉੱਤਰ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਅਰਤਨੀ (ਬਾਂਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ।
ਮੂਲੇ ਸਾਰ੍ਧਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਚ ਮੇਖਲਾਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਚ
ਮੂਲ 'ਤੇ, ਚਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਤੇ ਮੋਹਕਲਾ (ਕਮਰਬੰਦ) ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
षਟ੍ਸਪ੍ਤਾਂਗੁਲਿਕਾਂ ਯੋਨਿਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਮੇਖਲੋਪਰਿ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਮੋਹਕਲੇ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੀ ਯੋਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਮਾਨਸਂ ਚਰੇਤ੍
ਵਧਾਈ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਚਾष੍ਟਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ
ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ, ਤੇ ਅਠ ਤੀਰਥ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਵੀ।
ਮਧ੍ਯੇ ਕੁਣ੍ਡੇ ਮਹਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿष੍ਣੁਦੇਵਂ ਦਿਗੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍
ਵੇਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਵਿਧਾਯਾਥ ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ 2.2.11.
ਸਾਂਸ ਦੀ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਕੁਣ੍ਡਲਾਦ੍ਯੈਰਲਂਕृਤਮ੍
ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਿਤृਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋਪੇਤਂ ਕੁਟਿਲਭ੍ਰੂਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਨਾਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਕਰੀ ਭੌਂਹ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁष thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁषਃ. ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਮੁਖੇ ਵਾਯੁਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਨ ਵਾਯੂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਲੇ ऽਪਰਾਂ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਯਜੇਚ੍ਚੈਵ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪੇਨ੍ਦ੍ਰਾਵਾਸਨਸ੍ਥੌ ਚ ਵਾਮੇ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਭਾਵਯੇਤ੍
ਸਰਪ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਦੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਰਾਜਯਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਚ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਯਕਸ਼ਮਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਭੌ ਜ੍ਞੇਯੌ ਤਥਾ ਜਾਨ੍ਵੋਰੁਭੌ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁष੍ਪਕੌ
ਦੋਵੇਂ ਗੁਟਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਪੁਸ਼ਪਕ ਹਨ।
ਜਯਸ਼ਕ੍ਰੌ ਤਥਾ ਮੇਢ੍ਰੇ ਪਦਯੋਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ
ਜਯਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਜਨਾਨੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਦਰਂ ਦੀਰ੍ਘਯੁਕ੍ਤੇਨ षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਲੰਮੇ ਮੰਦਰ ਨਾਲ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਕਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸ੍ਤ੍ਵੀਸ਼ਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇਤਿ ਤਨ੍ਨੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ 2.2.11.
ਆਓ ਅਸੀਂ ਵਾਸਤੁ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।
ਆਸਨਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮੇਣਾਪਿ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ।
ਆਧਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਉਥੇ, ਆਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਿਤਚਨ੍ਦਨਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸ਼੍ਵੇਤਪੁष੍ਪਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਚ
ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ, ਚਿੱਟਾ ਫੁੱਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਵਾਹ੍ਯ ਚਾਸਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕਤ੍ਰਯਮ੍
ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਆਸਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਫਿਰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ऋषਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ ਗਾਯਤ੍ਰਮੀਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਛੰਦ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਂਦਰਂ ਵਿਜਯਂ ਸੋਮਂ ਮਹਾਦੇਵਂ ਚ ਮਾਧਵਮ੍
ਮੰਦਰ, ਵਿਜਯ, ਸੋਮ, ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਮਾਧਵ।
ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਾ ਮਾਯਾ ਸ਼ਿਵਾਂਬਿਕਾ
ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਸਤਿਆ, ਮਾਇਆ, ਸ਼ਿਵਾ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ।
ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਤ੍ਰਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਸ੍ਤੋष੍ਪਤਯ ਇਤ੍ਯਪਿ
ਵਾਸਤੋਸ਼ਪਤੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੁੱਠੀਆਂ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਵਾਸ੍ਤੋष੍ਪਤੇ ਭਵ ਮਤੇ ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ऋਤਂ ਚੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਤ੍
‘ਵਾਸਤੋਸ਼ਪਤੇ ਭਵ ਮਤੇ’ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ‘ਰਤੰ ਚੇਤੀ’ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰੀਣਿਤਃ ਕੁਲਿਸ਼ਾਯੁਧਃ 2.2.11.
ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਕਲੀਸ਼ਾਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।