ਅਸੁਰਂ ਕृष੍ਣਂ ਨਾਗਹਾਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਕਾਲੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੈ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਰੋਗਂ ਕृष੍ਣਂ ਨੀਲੇਨ੍ਦੀਵਰਧਰਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵृषਭਾਰੂਢਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਕਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਵਾਯੁਕੋਣਾਦਾਰਭ੍ਯ ਪੂਜਯੇਤ੍ ਦੇਵਾ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬृਹਤੀ ਛਨ੍ਦੋ ਯਮੋ ਦੇਵਤਾ ਨਾਗਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰੀ ਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਛੰਦ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ, ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਸੋਮਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਾਸਨਸ੍ਥਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਬੀਜੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਚਿੱਟੇ ਸੋਮ ਦਾ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਭਦ੍ਰਬੀਜ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਂ ਭਲ੍ਲਾਟਂ ਪੀਤਵਾਸਸਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਬੀਜੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਲਾਲ ਭੱਲਾਟ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਾਂ ਦਿਤਿਂ ਨਾਗਹਾਰਾਨ੍ਵਿਤਾਂ ਰਕ੍ਤਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਾਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਲਾਲ ਦਿਤੀ, ਜੋ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਮਾਨੋ ਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵ ऋषਿਃ ਪਂਕ੍ਤਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦਃ ਪृਥਿਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦਿਤਿਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਮਾਨੋ ਤਵ’ ਮੰਤ੍ਰ ਲਈ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਪૃਥਵੀ ਦੇਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਦਿਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਦਿਤਿਂ ਪੀਤਵਰ੍ਣਾਂ ਸਿਂਹਾਰੂਢਾਂ ਪੀਤਾਂਬਰਧਰਾਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ 2.2.10.
ਅਦਿਤੀ, ਜੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ ਤੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਏਵਂ ਯਥਾ ਵਿਧਾਯਾਥ ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਵਿਧਿ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਮ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਡਾਗਯਾਗਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚਾਰ੍ਧਮੇਵ ਵਾ
ਤਡਾਗ ਯਾਗ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾਕ੍ਰਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵਾਥ ਪੂਰ੍ਵੇ ਚਾਪਿ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਵਰਣਨਾ: ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਦੀਤੀਰੇ ਨੇਮਿਪ੍ਰਾਂਤੇ ਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਚੌਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।
ਤ੍ਰਿਭਾਗਂ ਵਿਭਜੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮਧ੍ਯਭਾਗਦ੍ਵਯੇਨ ਤੁ
ਖੇਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧਲਾ ਭਾਗ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਤ੍ਤਰਾਸ਼ੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਰਤ੍ਨਿਹਸ੍ਤਾਂਤਰੇऽਪਿ ਚ
ਉੱਤਰ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਅਰਤਨੀ (ਬਾਂਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ।
ਮੂਲੇ ਸਾਰ੍ਧਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਚ ਮੇਖਲਾਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਚ
ਮੂਲ 'ਤੇ, ਚਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਤੇ ਮੋਹਕਲਾ (ਕਮਰਬੰਦ) ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
षਟ੍ਸਪ੍ਤਾਂਗੁਲਿਕਾਂ ਯੋਨਿਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਮੇਖਲੋਪਰਿ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਮੋਹਕਲੇ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੀ ਯੋਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਮਾਨਸਂ ਚਰੇਤ੍
ਵਧਾਈ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਚਾष੍ਟਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ
ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ, ਤੇ ਅਠ ਤੀਰਥ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਵੀ।
ਮਧ੍ਯੇ ਕੁਣ੍ਡੇ ਮਹਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿष੍ਣੁਦੇਵਂ ਦਿਗੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍
ਵੇਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਵਿਧਾਯਾਥ ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ 2.2.11.
ਸਾਂਸ ਦੀ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਕੁਣ੍ਡਲਾਦ੍ਯੈਰਲਂਕृਤਮ੍
ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਿਤृਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋਪੇਤਂ ਕੁਟਿਲਭ੍ਰੂਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਨਾਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਕਰੀ ਭੌਂਹ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁष thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁषਃ. ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਮੁਖੇ ਵਾਯੁਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਨ ਵਾਯੂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਲੇ ऽਪਰਾਂ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਯਜੇਚ੍ਚੈਵ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪੇਨ੍ਦ੍ਰਾਵਾਸਨਸ੍ਥੌ ਚ ਵਾਮੇ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਭਾਵਯੇਤ੍
ਸਰਪ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਦੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਰਾਜਯਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਚ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਯਕਸ਼ਮਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਭੌ ਜ੍ਞੇਯੌ ਤਥਾ ਜਾਨ੍ਵੋਰੁਭੌ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁष੍ਪਕੌ
ਦੋਵੇਂ ਗੁਟਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਪੁਸ਼ਪਕ ਹਨ।
ਜਯਸ਼ਕ੍ਰੌ ਤਥਾ ਮੇਢ੍ਰੇ ਪਦਯੋਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ
ਜਯਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਜਨਾਨੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਦਰਂ ਦੀਰ੍ਘਯੁਕ੍ਤੇਨ षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਲੰਮੇ ਮੰਦਰ ਨਾਲ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਕਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸ੍ਤ੍ਵੀਸ਼ਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇਤਿ ਤਨ੍ਨੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ 2.2.11.
ਆਓ ਅਸੀਂ ਵਾਸਤੁ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।