ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਯਮਬੀਜੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਭृਙ੍ਗਰਾਜਂ ਰਕ੍ਤਸਿਂਹਾਸਨਾਰੂਢਂ ਦਿਵ੍ਯਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍
ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਨੂੰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਦਿਵਿਆ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਹੋਤਾ ਯਸ੍ਕੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵ ऋषਿਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀਛਨ੍ਦੋ ਯਸ਼ੋ ਦੇਵਤਾ ਭृਂਗਰਾਜਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
'ਹੋਤਾ ਯਸ' ਮੰਤਰ ਲਈ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਗਾਯਤਰੀ ਛੰਦ, ਯਸ਼ੋ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਵਿਨਿਯੋਗ ਹੈ।
ਮृਗਂ ਪੀਤਂ ਮृਗਾਰੂਢਂ ਪੀਤਵਾਸਸਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਰੰਗ, ਹਿਰਣ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਨੈਰ੍ऋਤਾਰ੍ਦ੍ਧਪਦੇषੁ ਚ ਕੈਦਾਚਨੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਂਕ੍ਤਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦਃ ਸਵਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਨਿਰ੍ऋਤਿਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
ਨੈਰਿਤ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ, 'ਕੈਦਾਚਨ' ਮੰਤਰ ਲਈ ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ, ਸਵਿਤਾ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਵਿਨਿਯੋਗ ਹੈ।
ਨੈਰ੍ऋਤਾਰ੍ਦ੍ਧਪਦੇषੁ ਚ ਦੌਵਾਰਿਕਂ ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼ਰਭਾਰੂਢਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਨੈਰਿਤ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੌਵਾਰਿਕ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਸ਼ਰਭ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਕृष੍ਣਮੇषਾਰੂਢਂ ਪੀਤਵਾਸਸਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਸ਼ਿਆਮ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਕਾਲੇ ਮੇਲ਼ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਿਯਾ ਨ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪऋषਿਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ ।। 2.2.10.
'ਸੁਮਿਤ੍ਰਿਆ ਨ' ਮੰਤਰ ਲਈ ਕੰਦਰਪ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਵਿਨਿਯੋਗ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਦਂਤਂ ਪੀਤਂ ਮੇषਾਰੂਢਂ ਪੀਤਵਾਸਸਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਰੰਗ, ਮੇਲ਼ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਅਸੁਰਂ ਕृष੍ਣਂ ਕृष੍ਣਮਾਲ੍ਯੈਰਲਂਕृਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ
ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਕਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਅਸੁਰਂ ਕृष੍ਣਂ ਨਾਗਹਾਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਕਾਲੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੈ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਰੋਗਂ ਕृष੍ਣਂ ਨੀਲੇਨ੍ਦੀਵਰਧਰਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵृषਭਾਰੂਢਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਕਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਵਾਯੁਕੋਣਾਦਾਰਭ੍ਯ ਪੂਜਯੇਤ੍ ਦੇਵਾ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬृਹਤੀ ਛਨ੍ਦੋ ਯਮੋ ਦੇਵਤਾ ਨਾਗਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰੀ ਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਛੰਦ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ, ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਸੋਮਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਾਸਨਸ੍ਥਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਬੀਜੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਚਿੱਟੇ ਸੋਮ ਦਾ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਭਦ੍ਰਬੀਜ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਂ ਭਲ੍ਲਾਟਂ ਪੀਤਵਾਸਸਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਬੀਜੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਲਾਲ ਭੱਲਾਟ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਾਂ ਦਿਤਿਂ ਨਾਗਹਾਰਾਨ੍ਵਿਤਾਂ ਰਕ੍ਤਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਾਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ
ਲਾਲ ਦਿਤੀ, ਜੋ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਮਾਨੋ ਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵ ऋषਿਃ ਪਂਕ੍ਤਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦਃ ਪृਥਿਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦਿਤਿਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਮਾਨੋ ਤਵ’ ਮੰਤ੍ਰ ਲਈ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਪૃਥਵੀ ਦੇਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਦਿਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਦਿਤਿਂ ਪੀਤਵਰ੍ਣਾਂ ਸਿਂਹਾਰੂਢਾਂ ਪੀਤਾਂਬਰਧਰਾਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ 2.2.10.
ਅਦਿਤੀ, ਜੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ ਤੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਏਵਂ ਯਥਾ ਵਿਧਾਯਾਥ ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਵਿਧਿ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਮ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਡਾਗਯਾਗਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚਾਰ੍ਧਮੇਵ ਵਾ
ਤਡਾਗ ਯਾਗ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾਕ੍ਰਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵਾਥ ਪੂਰ੍ਵੇ ਚਾਪਿ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਵਰਣਨਾ: ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਦੀਤੀਰੇ ਨੇਮਿਪ੍ਰਾਂਤੇ ਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਚੌਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।
ਤ੍ਰਿਭਾਗਂ ਵਿਭਜੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮਧ੍ਯਭਾਗਦ੍ਵਯੇਨ ਤੁ
ਖੇਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧਲਾ ਭਾਗ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਤ੍ਤਰਾਸ਼ੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਰਤ੍ਨਿਹਸ੍ਤਾਂਤਰੇऽਪਿ ਚ
ਉੱਤਰ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਅਰਤਨੀ (ਬਾਂਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ।
ਮੂਲੇ ਸਾਰ੍ਧਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਚ ਮੇਖਲਾਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਚ
ਮੂਲ 'ਤੇ, ਚਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਤੇ ਮੋਹਕਲਾ (ਕਮਰਬੰਦ) ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
षਟ੍ਸਪ੍ਤਾਂਗੁਲਿਕਾਂ ਯੋਨਿਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਮੇਖਲੋਪਰਿ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਮੋਹਕਲੇ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੀ ਯੋਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਮਾਨਸਂ ਚਰੇਤ੍
ਵਧਾਈ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਚਾष੍ਟਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ
ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ, ਤੇ ਅਠ ਤੀਰਥ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਵੀ।
ਮਧ੍ਯੇ ਕੁਣ੍ਡੇ ਮਹਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿष੍ਣੁਦੇਵਂ ਦਿਗੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍
ਵੇਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਵਿਧਾਯਾਥ ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ 2.2.11.
ਸਾਂਸ ਦੀ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।