ਤ੍ਰਾਤਾਰਮਿਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵ ऋषਿਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ ਛਨ੍ਦੋ ਨਰਸਿਂਹੋ ਦੇਵਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਯਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਤ੍ਰਾਤਾਰ’ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਹੈ, ਨਰਸਿੰਘ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਛ੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਂ ਵृषਭਾਰੂਢਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਰੁਦ੍ਰੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਂਦਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕੋ ਦੇਵਤਾ ਰੁਦ੍ਰਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਨਮਸਤੇ ਰੁਦ੍ਰ’ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਜਯਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਪਦ੍ਮੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਮਿਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਾਯਤ੍ਰੀਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਮਹੇਸ਼ੋ ਦੇਵਤਾ ਰੁਦ੍ਰਜਯਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਤ੍ਰਯੰਬਕ’ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਵਰਾਭਯਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚਿੱਟੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੱਥ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨ ਇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਰੀਚਿਰ੍ऋषਿਃ ਪਂਕ੍ਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਾਯੁਰ੍ਦੇਵਤਾ ਅਪਾਂ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਈਸ਼ਾਨ’ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਮਰੀਚ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਵਾਯੁ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਸ਼ਂਖਧਰਂ ਵਾਮੇ ਵਰਾਭਯਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਵਾਮ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਕਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉੱਚਾ ਹੱਥ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰੁਣਸ੍ਯੋਤ੍ਤਂਭਨਮਸੀਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਰੋਤ੍ਤਮ ऋषਿਰ੍ਵਿਰਾਟ੍ ਛਨ੍ਦੋ ਵਰੁਣੋ ਦੇਵਤਾ ਆਵਯਃ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ ।।2.2.10.
‘ਵਰੁਣ ਦਾ ਆਸਰਾ’ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਰੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਵਿਰਾਟ ਛੰਦ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋਣਸੂਤ੍ਰਸ੍ਯੋਭਯਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕੋष੍ਠਦ੍ਵਯੇ ਪੁਨਃ
ਕੋਣ ਵਾਲੀ ਡੋਰੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ, ਫਿਰ ਦੋ ਚਿੱਟੇ ਕੋਠੇ ਹਨ।
ਮਾਲਾ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵ ऋषਿਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀਛਨ੍ਦੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਰ੍ਵਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਮਾਲਾ ਸਵਾਹਾ’ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਹਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪੀਤਵਰ੍ਣਂ ਪੀਤਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਿਤਮ
ਗੁਹਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਬੋਧ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਅਗਸ੍ਤਿਰ੍ऋषਿਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦੋ ਹਰੋ ਦੇਵਤਾ ਗੁਹਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਸ ਬੋਧ’ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਯਮ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਰਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਅਰਯਮਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਬਾਂਹ ਹਨ, ਉਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਾਤੋ ਵਾਰੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ऋषਿਰਨੁष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਾਯੁਰ੍ਦੇਵਤਾ ਅਰ੍ਯਮਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਵਾਤੋ ਵਾਰੇਤੀ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਕਾਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵਾਯੁ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਅਰਯਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚ ਜਮ੍ਭਕਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਕੁਟਿਲਾਨਨਮ੍
ਜੰਭਕਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦਾ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਕਰੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕੁਵਿਦੋਗਵਯ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ऋषਿਰ੍ਜਗਤੀ ਛਨ੍ਦਃ ਸੋਮੋ ਦੇਵਤਾ ਜਂਭਕਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਕੁਵਿਦੋਗਵਯ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਛੰਦ ਜਗਤੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਸੋਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜੰਭਕਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਲਪਿਚ੍ਛਂ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯੈਰਲਙ੍ਕृਤਮ੍ 2.2.10.
ਉਹ ਮੋਰ ਦੇ ਪੱਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਸ੍ਯ ਹੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਂਕ੍ਤਿਸ਼੍ਛਂਦਃ ਸ਼ਚੀ ਦੇਵਤਾ ਪਿਲਪਿਚ੍ਛਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਦੇਵਸਿਆ ਹੇਤੀ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਛੰਦ ਪੰਕਤੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਚੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਮੋਰ ਦੇ ਪੱਖ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੀਤਾਂ ਚ ਚਰਕੀਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯੈਰਲਂਕृਤਾਮ੍
ਚਰਕੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਰ੍षਂ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਟਿਲ ऋषਿਰ੍ਬृਹਤੀ ਛਨ੍ਦੋ ਭਵੋ ਦੇਵਤਾ ਚਰਕੀਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਤਦਵਰਸ਼ੰ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਜਟਿਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਛੰਦ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਭਵ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਚਰਕੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਵਿਦਾਰਿਕਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾਮ੍
ਵਿਦਾਰਿਕਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਦੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਤੇ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਰੁਣ ऋषਿਰ੍ਨृਸਿਂਹੋ ਦੇਵਤਾ ਵਿਦਾਰਿਕਾਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਚ ਤੇ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਵਰੁਣ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ ਨਰਸਿੰਘ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਵਿਦਾਰਿਕਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਾਂ ਚ ਪੂਤਨਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪਙ੍ਕਜਸ੍ਥਾਂ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾਮ੍
ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮਯਿ ਗृਹ੍ਣਾਮੀਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨृषਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਤਾ ਪੂਤਨਾਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਮਈ ਗ੍ਰਹਣਾਮਿ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਵਿਵਸਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੂਤਨਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਸਾਰ੍ਧਾਦ੍ਯਂਤਪਦੇषੁ ਚ
ਸਾਰੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ।
ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਵृषਭਾਰੂਢਂ ਨਾਗਹਾਰੋ ਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਯੁਃਸ਼ੀਰ੍षਾਣ ਇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਮਦੇਵ ऋषਿਰ੍ਬृਹਤੀ ਛਨ੍ਦੋ ਧਰਣੀਧਰੋ ਦੇਵਤਾ ਈਸ਼ਾਨਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ ।। 2.2.10.
‘ਆਯੁ:ਸ਼ੀਰਸ਼ਾਣ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਵਾਮਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਛੰਦ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਧਰਣੀਧਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮ੍
ਪਰਜਨਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਯਾਨਸ਼੍ਚੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ ऋषਿਰ੍ਬृਹਤੀ ਛਨ੍ਦੋ ਭਵੋ ਦੇਵਤਾ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ
‘ਕਯਾਨਸ਼ਚ’ ਮੰਤਰ ਲਈ ਧਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਛੰਦ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਭਵ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਪਰਜਨਿਆ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।