ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਸਦਾ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸੇऽਯੁਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਸਸ੍ਯ ਦਸ਼ਮੀ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਿਕਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ—
ਦਸ਼ਮੀ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮਾਸਸ੍ਯ ਸਾ ਚੇਦ੍ਦਸ਼ਹਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਦਸਹਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤਪਰਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀ
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ, ਜੇ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਂਯਤਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਥਾਚਰੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਬਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਵਰ੍ਧਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤੁ ਤਦਾ ਤ੍ਵੇਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੇਵੈਕਾਦਸ਼ੀ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਵਰ੍ਧਤੇ ਚੇਤ੍ਤਿਥਿਦ੍ਵਯਮ੍
ਜੇ ਦੋ ਤਿਥੀਆਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤੁ ਪਾਰਣਾ ਯੋਗ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੋਪਤਿष੍ਠਤੇ 2.2.8.
ਜਦੋਂ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਕਲਾਯੁਕ੍ਤਾ ਸਕਲਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਯਦਿ
ਜੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ,
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚ ਪਰੇऽਹਨਿ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਸ਼ਾਵਿਦ੍ਧਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਲਿਪ੍ਤਿਕਾ ਯਦਾ ਤਦਾ ਦਿਨਦ੍ਵਯੇ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਪਾਰਣਂ ਚ ਨਿਯੋਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਦਸਮੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਛੇੜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦਿਨ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
षੋਡਸ਼ੀਗ੍ਰਹਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਲੁਪ੍ਤਪਾਰਣਾ
ਸ਼ੋਡਸ਼ੀ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਣ ਦਾ ਹੱਕ ਗੁਆ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਦ੍ਵਿਹਿਤਂ ਪਾਰਣਂ ਨ ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਦਮ੍
ਤੇਰਵੀਂ ਦਿਨ ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਯਦਿ ਰੁਦ੍ਰਾ ਦਸ਼ਮਿਤ੍ਰਾ ਪਰੇऽਹ੍ਨਿਰਵਿਸਂਕ੍ਰਮਃ
ਜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਦਸ ਮਿੱਤਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ,
ਵਜ੍ਰਾਲੋਕਨਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਦਸ਼ਮੀ ਸਂਵਿਸ਼ੇਦ੍ਯਦਿ
ਜੇ ਦਸਮੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪਲ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਦਿਨ 'ਚ ਆਵੇ,
ਤਦਾ ਚੇਦ੍ਦਸ਼ਮੀਵਿਦ੍ਧਾ ਸਮੁਪੋष੍ਯਾ ਨ ਦੂषਣਮ੍
ਫਿਰ ਜੇ ਦਸਮੀ ਛੇੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਮੁਪਵਾਸਂ ਤੁ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਉਪੋष੍ਯ ਦਸ਼ਮੀਮਿਤ੍ਰਾਂ ਮੋਹਾਦੇਕਾਦਸ਼ੀਂ ਨਰਃ 2.2.8.
ਜੇ ਦਸਮੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਮਨਾਏ,
ਰਵਿਵਾਰੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਾਰੇ ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦਿਨਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਰਵਿਵਾਰ, ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਜਾਂ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂ ਪੂਰ੍ਵਸਂਕਲ੍ਪਿਤਾਮਪਿ
ਚਾਹੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਨਕ੍ਤੇਨ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ਕृष੍ਣਾਮਿਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਤਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰਾ ਤਿਥਿਰ੍ਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ 'ਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ; ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ 'ਚ ਪਿੱਛਲੀ ਤਿਥੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਚਾਂਦ੍ਰਭਦ੍ਰੇ ਯਦਾ ਹਰੌ
ਜਦੋਂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਚਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਚੈਵ ਲਭ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਦਿਨੇ
ਸਾਵਣ ਅਤੇ ਆਸੂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਯੇਣ ਦ੍ਰਾਦਸ਼ੀਯੁਕ੍ਤਾ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਵਿਜਯਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਜਦੋਂ ਪੁਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਾਲਗੁਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਿਜਯਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾ ਭਾਦ੍ਰੇ ਵਿਜਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਸਮਾਯੁਤਾ
ਭਾਦੋਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਵਿਜਯਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚ ਦਿਵਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—
ਸਫਲਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਉਪੋष੍ਯੈषਾ ਮਹਾਫਲਾ
ਉਹ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਵਿਦ੍ਧਾਯਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ 2.2.8.
ਜਦੋਂ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਛਾਂਹ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਕਾਮਵਿਦ੍ਧਾ ਚੇਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਨਾਪ੍ਯੁਪੋषਣਮ੍
ਜੇ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ 'ਕਾਮ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।