ऋਕ੍ਸ਼ਾਭਾਵੇ ਪਰਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਸਂਧ੍ਯਵ੍ਯਾਪਿਨੀष੍ਵਪਿ
ਜੇ ਠੀਕ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਗਲੀ ਤਿੱਥੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਭਾਵੇ ਚੋਤ੍ਤਰਾषਾਢਾ ਧਨਿष੍ਠਾ ਚ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਅਤੇ ਜੇ ਉੱਤਰਾਅਸ਼ਾਢਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦਯੇ ਸਂਯੁਤਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਸਾ ਤਿਥਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਤਿੱਥੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿਲੇ, ਉਹੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੱਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਵਿਚਕ੍ਰਵਤਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਰਥੇ ਤਿਥ੍ਯਾਦੇਰਪਿ ਚ
ਤਿੱਥੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇ।
ਅਪਰੇऽਪਿ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਹਲਾਨਾਂ ਵਾਹਨਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਹੋਰ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੀ, ਹਲ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚੋ।
ਨਰਾਸ਼੍ਵਗੋਗਜਾਦੀਨਾਂ ਵਾਹਨਾਤ੍ਪਾਤਕੀ ਭਵੇਤ੍
ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜਾ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤੁਰ੍ਗੋਮਹਿषਾਦੀਨਾਂ ਗਰ੍ਦਭੋष੍ਟ੍ਰਖਰਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਾਂ, ਭੈਂਸ, ਗਧਾ, ਊਠ, ਖਚਰ ਆਦਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬਹੁਕਾਲਿਕਯਜ੍ਞੇ ਚ ਯਜ੍ਞਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਜੋ ਯਜਨ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਚੱਲਣ, ਜਾਂ ਯਜਨ-ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ—
ਨਿਤ੍ਯਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇऽਪ੍ਯਮ੍ਬੁਘਟੇ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਮਾਸਿਕਂ ਭਵੇਤ੍ 2.2.7.
ਨਿੱਤ ਸ਼ਰਾਧ, ਜਲ-ਘੜਾ ਸ਼ਰਾਧ ਜਾਂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵੀ—
ਕੁਰ੍ਯਾਦਂਬੁਘਟਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨ ਕਾਲਨਿਯਮਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜਲ-ਘੜਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ।
ਤੈਜਸੈਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਕੁਮ੍ਭਮਥ ਵਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਤ੍ਰਜਮ੍
ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਘੜਾ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਘੜਾ।
ਨਿਵੇਦਯੇਚ੍ਚ ਮਾਸਾਂਤੇ ਮृਨ੍ਮਯਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲਕੇ ਪਰ੍ਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਦੈਵਲਕਂ ਤਥਾ ਰਣ੍ਡਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਦੈਵਿਕ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾਪਿਤृਪਰਿਤ੍ਯਾਗੀ ਤੈਲਹਵ੍ਯਾਦਿਵਿਕ੍ਰਯੀ
ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਹੋਮ ਆਦਿਕ ਵੇਚਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸ ਤੁ ਰਣ੍ਡਾਸ਼੍ਰਮੀ ਮਤਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਨੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਭਾਰ੍ਯਾਵਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਾਧਿਕਾਰਿਤਾ
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਯਾਂ ਤਿਥਿਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮੁਦੇਤਿ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਤਿਥੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਯਾਸ੍ਤਂ ਸਵਿਤਾ ਯਾਤਿ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਾ ਤਿਥਿਃ
ਜਿਸ ਦਿਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਤਿਥੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਯਾ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛੇਚ੍ਚ ਖਣ੍ਡਿਤਾ ਯਦ੍ਯਖਣ੍ਡਾ ਭਵੇਤ੍ਸੈਵ ਤਦਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਭਵਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਤਿਥੀ ਜੇ ਅਧੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੋ ਤਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਘਮਾਸੇਨ ਸਾਪ੍ਯੇਵਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਰਵਿਤੋषਿਣੀ 2.2.7.
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਮਤਿਥਿਨਿਰ੍ਣਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਾ ਪਰੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯ ਨਵੋਦ੍ਯਤੇ
ਉੱਤਮ ਤਿਥੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਵਯੁਜੋਸ਼੍ਚੈਤ੍ਰੇ ਮਾਘੇ ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ, ਆਸ਼ਵਯੁਜ, ਚੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ।
ਅਗ੍ਨਿਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਾਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੌ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਂ ਵਿਧਿਪੂਜਨਮ੍
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਤੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਿਥੁਨੇ ਕਰ੍ਕਟੇ ਚੈਵ ਗੋਵਿਪ੍ਰਦਮਨਾਂਤਰਮ੍ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨ ਵੈਧਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਿਥੁਨ ਤੇ ਕਰਕ ਵਿੱਚ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਔਰਤ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਮੂਲ੍ਯਸ਼ਯਨਂ ਮਾਸਂ ਦਂਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਮ ਖੱਟ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਤੀਜ ਨੂੰ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਤਿਯੁਕ੍ਤਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਤੀਜ ਤਿਥੀ 'ਸਵਾਤੀ' ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਯਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤੋਯਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ 2.2.8.
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿੱਦਵਾਨ ਲੋਕ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬੁਧਸ਼੍ਰਵਣਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਤृਤੀਯਾ ਯਦਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਬੁਧ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,