ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਤਿਰ੍ਦਿਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਸ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਲਈ ਵੱਡੇ ਅਸਤ ਤੋਂ ਬਹੱਤਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਊਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਧਿਕਂ ਦਿਵਸਾਨਾਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍
ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਜਾਂ ਦੋ ਸੌ ਦਿਨ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਏਕਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਗੁਰੁਣਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਾਵਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਭਾਰ੍ਗਵਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਇਕੋ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਗਣਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ऋਕ੍ਸ਼ਭੇਦੇ ਤ੍ਵੇਕਰਾਸ਼ੌ ਸਂਪਰ੍ਕੇ ਯਦਿ ਵਾਨਯੋਃ
ਪਰ ਜੇ ਰਾਸ਼ੀ ਬਦਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਗਣਨਾ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਂਹੇ ਰਾਸ਼ੌ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਜੀਵੇ ਚਾਸ੍ਤਮੁਪਾਗਤੇ 2.2.6.
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਮਿਥੁਨਸ੍ਥੇ ਯਦਾ ਭਾਨੌ ਮਲਮਾਸਃ ਪਤਤ੍ਯਸੌ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਿਥੁਨ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਲਿਨ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਫਲਂ ਚਾਤ੍ਰ ਮृਤਸ੍ਯੌਰ੍ਧ੍ਵਦੇਹਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤਾ
ਇੱਥੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਉਪਰੰਤ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆषਾਢਦ੍ਵਯਸਂਯੁਕ੍ਤਪੂਰ੍ਣਮਾਸੀਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੋ ਆਢ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੋ ਪੂਰਨਮਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—
ਭਵੇਦ੍ਗੌਣੋ ਦ੍ਵਿਰਾषਾਢੋ ਰਾਸ਼ਿਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਯੁਤੇ
ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ੀ ਉਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਆਢ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਗੌਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਕਟੇ ਸ਼ਯਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਗਮਿष੍ਯਂ ਪਰਤ੍ਰਕੇ
ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਰਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਿਛੋਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਗੋਤ੍ਥਾਨਂ ਤੁਲਾਯਾਂ ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਜਹਾਤ੍ਯਸੌ
ਜਦੋਂ ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਿਥਿਵਿਧਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਾਲੇ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਫਲਂ ਯਚ੍ਛਂਤਿ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍
ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਹੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਹੁਰ੍ਬਾਲ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਤ੍ਰਿਕਾਲੇऽਪਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਤਿੰਨਵੇਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕਾਲਸ੍ਤੁ ਗੁਣਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵਕਾਲਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਸਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰ੍ਮਣਾਮਿਹ । ਕਾਲੇ ਹ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਾਨੇਕ ਏਵ ਤੁ ਯਦ੍ਯਪਿ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਹੀ ਉਹ ਹੈ।
ਤਿਥਿਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਾਰਾਦੌ ਰਾਤ੍ਰਿਯੋਗਾਦਯੋਪਿ ਯੇ ਸਾਧਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯੇਣ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਤਿਥੀਆਂ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਜੋਗ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਵਾਪ੍ਯਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮੁਖ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਪਾਰ ਏਵ ਸਃ
ਧਰਮ ਜਾਂ ਅਧਰਮ ਲਈ, ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਕਰਮ ਹੀ ਹੈ।
ਪਾਲਯਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਧੋਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਭਾਗੋ ਨਿਃਸਹਾਯੋ ਯੇऽਪਿ ਸ੍ਯੁਃ ਕਰ੍ਮਸਾਧਨਾਃ
ਜੋ ਕਰਮ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਪਿਨ੍ਯਾਂ ਹਿ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਕੋ ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਮੱਧ-ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਪਰਾਹ੍ਣੇषੁ ਯਥੋਚਿਤਮ੍ 2.2.7.
ਪਰ ਪੂਰੇ ਸਵੇਰੇ, ਮੱਧ-ਦਿਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਏਕੋ ਹਿ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤੁ ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਸਾਧਨੇ
ਵ੍ਰਿਧਿ-ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਦਤ੍ਤਃ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣਸ੍ਤਿਥਿਭਿਃ ਸਹ
ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਤਿਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣਮਾਤ੍ਰਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਖਰ੍ਵਾ ਦਰ੍ਪਾ ਤਥਾ ਹਿਂਸ੍ਰਾ ਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਭਵੇਤ੍
ਤਿਥੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਖਰਵਾ, ਦਰਪਾ ਤੇ ਹਿੰਸਰਾ।
ਹਿਂਸ੍ਰਾ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯਜਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਕਾਲਭੇਦੇਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ
ਹਿੰਸਰਾ ਤਿਥੀ ਕਸ਼ਯਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਕृष੍ਣੇ ਪੂਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਲੀ ਤਿਥੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਵਾਸ੍ਤੇ ਰਵਿਰ੍ਭਾਤਿ ਘਟਿਕਾ ਦਸ਼ ਵਾਪਿ ਵਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਘੜੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਕृष੍ਣੇ ਖਰ੍ਵਾ ਦਰ੍ਪਾ ਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਯਾ 2.2.7.
ਚਾਹੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ, ਜੋ ਵੀ ਤਿਥੀ ਖਰਵਾ ਜਾਂ ਦਰਪਾ ਹੋਵੇ।
ਦਿਨਦ੍ਵਯੇऽਪਿ ਕੁਤਪੇ ਅਸ੍ਤਗਾਂ ਤਿਥਿਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ ਵ੍ਰਤੇ ਚ ਵृਦ੍ਧਿਗਾਮਿਨ੍ਯਾਂ ਯਤ੍ਰੋਦਯੋ ਰਵੇਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਤਿਥੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤਿਥੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਉਗਨਾ ਹੋਵੇ।