ਦੇਹਿ ਮੇਤਿ ਚ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ऋषਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
‘ਦੇਹਿ ਮੇ’ ਮੰਤਰ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣਾ ਦਰ੍ਵੀਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਰ੍ऋषਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
‘ਪੂਰਨਾ ਦਰਵੀ’ ਮੰਤਰ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਨਾਤ੍ਵਿਤਿ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ऋषਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਵਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ
‘ਪੁਨਾਤੁ’ ਮੰਤਰ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਪਵਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੁਰ੍ਯਪੂਰ੍ਣਾ ਯਜ੍ਞਮਧ੍ਯੇ ਨਕੁਲੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਚੌਥੀ ਪੂਰੀ ਚਮਚ, ਯਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਨਕੁਲ ਲਈ ਹੈ।
ऋਤ੍ਵਿਕ੍ਛਂਦਃ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਗਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਰਿਤਵਿਕ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੱਜਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਖੱਬਾ ਹਿੱਸਾ ਛੂਹ ਕੇ,
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਯੁਤਂ ਤਤ੍ਰ ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ 2.1.20.
ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹੋਮ ਕਰੇ।
ਨਾਗਰਂਗਂ ਧਾਤਕੀਂ ਚ ਪੂਰ੍ਣਾਯਾਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਪੂਰੀ ਚਮਚ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰੰਗਾ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਸਤਿਲਾਨ੍ਗਣਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਪृਥਕ੍
ਇਸ ਲਈ, ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤਕ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਫਲੈਃ ਸਂਖ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਫਲਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਿਣਤੀ ਕਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗਰਂਗਫਲੈਰੇਵ ਧਾਤਕ੍ਯਾ ਬਕੁਲੈਃ ਫਲੈਃ
ਨਾਗਰੰਗਾ ਦੇ ਫਲਾਂ, ਧਾਤਕੀ ਅਤੇ ਬਕੁਲਾ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ,
ਕਰ੍ਪੂਰਚਂਦਨੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਲਿਕਾਂ ਯਜ੍ਞਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਕਰਪੂਰ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਧੋਲਿਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਨ ਸਫਲ ਹੋਵੇ।
ਰਕ੍ਤਗੁਂਜਾਫਲੈਃ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਪੁष੍ਟਿਕਾਮੇषੁ ਯੋਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਪੋਸ਼ਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਕਤ ਗੁੰਜਾ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਗਿਣਤੀ ਕਰਣ।
ਹੋਤਾ ਸ੍ਯਾਦਯੁਤੇਨਾਪਿ ਏਕਾਹੇ ਵੇਦਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਹੋਤਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ।
ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮੇ ਤੁ ਹੋਤਾਰਃ षਡੇਵ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਪਰ ਲੱਖ ਹੋਮ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਛੇ ਹੋਤਾ ਹੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨਵ ਪਂਚ ਦਸ਼ਦਸ਼ਕਂ ਪਂਚਵਿਂਸ਼ਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਨੌ, ਪੰਜ, ਦਸ, ਦਸ ਜਾਂ ਪਚੀਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਵਗ੍ਰਹਮਖੇ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵੇਦਵੇਦਿਨਃ 2.1.20.
ਨੌ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ, ਪੰਡਿਤੋ, ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰ੍ਯਾਵਯੁਤਹੋਮੇ ਤੁ ਨ ਪ੍ਰਸਜ੍ਯੇਤ ਵਿਸ੍ਤਰੇ
ਜੇ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੀਏ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਚਤ੍ਵਾਰੋऽਪਿ ਵਿਮਤ੍ਸਰਾਃ
ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਰ ਪੰਡਿਤ ਬਿਨਾ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਏਕਮਪ੍ਯਰ੍ਚਯੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰੇ ਤ੍ਵੇਕਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮ੍
ਜੇ ਇਕ ਪੰਡਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰੀਏ ਜਿੰਨੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ।
ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯਦਾ ਵਿਤ੍ਤਂ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਲੱਖ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਚ ਵਸ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਮਰੁਦ੍ਗਣੈਃ
ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸੂ, ਆਦਿਤਯ ਅਤੇ ਮਰੁਤ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਮੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਿਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਲੱਖ ਹਵਨ ਰਸਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਨਾ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਕਾਮਃ ਸ਼੍ਰਿਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜਿਸਦਾ ਰਾਜ ਖੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਵਧੀਆਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆਈ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿष੍ਕਾਮਃ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਪਰ ਜੋ ਬਿਨਾ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰ੍ਯ ਏਵ ਹੋਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਸਂਭਵੇ 2.1.20.
ਜੇ ਪੰਡਿਤ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਅਚਾਰਿਆ ਹੀ ਹੋਤ੍ਰ ਬਣ ਕੇ ਰਸਮ ਕਰੇ।
ਦਰ੍ਭਾਸਨੇऽਤੋ ਨ ਕੁਸ਼ੇ ਤृਣੇ ਪਤ੍ਤ੍ਰੇ ਤ੍ਵਚੇऽਪਿ ਚ
ਇਸ ਲਈ, ਦਰਭਾ, ਕੁਸ਼ਾ, ਟਿੰਡਾ, ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਛਾਲ ਉੱਤੇ ਨਾ ਬੈਠੋ।
ਤਤ੍ਰ ਦਾਰੁਮਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਗਮਂ ਭਜਤੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਵਿਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੱਕੜ ਦਾ ਅਸਣ ਬਣਾਏ।
ਦ੍ਵਿਜਸਂਸ੍ਕਾਰਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਪੂਰ੍ਣਾਦੌ ਚਾਪਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਣ੍ਡਲਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਦਧੀਨਾ ਭਵੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜਿਸ ਵਿਧੀ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।