ਸ੍ਰੁਵਂ ਸ੍ਰੁਚਮਥੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯਦਧੀਨਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਮਚੀ ਅਤੇ ਕਟੋਰੀ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਸ੍ਯਾਦੌ ਚ ਸ੍ਰੁਵਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯਚ੍ਚ ਮਾਨਂ ਯਦਾਸ੍ਪਦਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਚਮਚੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਪ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸਮੁਪੋष੍ਯ ਚ ਰਚਯੇਦਾਮਿषਾਣਿ ਨ ਚ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣੀਆਂ।
ਕਾष੍ਠਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜੇਦ੍ਭਾਗਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਪੁਨਃ
ਲੱਕੜ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਹ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ।
ਕਟਾਹਾਕਾਰਨਿਮ੍ਨਂ ਚ ਸ੍ਰੁਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਚੀ ਨੂੰ ਕਟੋਰੇ ਵਾਂਗ ਥੱਲੇ ਵਾਲੀ ਬਣਾਏ।
ਵੇਦੀਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਾਕृਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੁਂਡਾਨਿ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਵੇਦੀ ਨੂੰ ਸੁਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕੁੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਰੁਵਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਰ੍ਭਾਗੈਸ਼੍ਚ ਰਚਯੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ 2.1.19.
ਚਮਚੀ ਨੂੰ ਚੌਵੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਂਗੈਰਾਨਾਹਂ ਕਰ੍षਾਦ੍ਯਗ੍ਰਂ ਤਤਃ ਸ੍ਰੁਵਮ੍
ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਰ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਚਮਚੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਂਡਮੂਲਾਸ਼੍ਰਯੇ ਦਂਡੀ ਭਵੇਤ੍ਕਂਕਣਭੂषਿਤਃ
ਲਾਠੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਲਾਠੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੰਗਣ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰਹੇ।
ਸ਼੍ਰੈਵਰ੍ਣਿਕੋਦ੍ਭਵਂ ਯਚ੍ਚ ਇਂਦੁਵृਕ੍ਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜੋ ਸ਼੍ਰੈਵਣ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੋਵੇ—
ਦ੍ਵਯਂਗੁਲਂ ਮਂਡਲਂ ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਵੀ ਸਾ ਯਜ੍ਞਸਾਧਨੇ
ਉਸ ਦੀ ਕਟੋਰੀ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਯਜਨ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਚਮਚਾ ਹੈ।
ਪਂਚਾਂਗੁਲਂ ਮਂਡਲਂ ਚ ਅष੍ਟਹਸ੍ਤਂ ਚ ਦਂਡਕਮ੍
ਕਟੋਰੀ ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲਾਠੀ ਅੱਠ ਹੱਥ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ।
ਦਸ਼ਤੋਲਕਮਾਨੇਨ ਸਾ ਚ ਦਰ੍ਵੀ ਉਦਾਹृਤਾ
ਉਹ ਚਮਚਾ ਦਸ ਤੋਲਾ ਭਾਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
षੋਡਸ਼ਾਂਗੁਲਮਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਾਭਾਵੇ ਚ ਪੈਪ੍ਪਲੀਮ੍
ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਸੋਲਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬੀ ਪੀਪਲੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਤਾਮ੍ਰਮਯੀ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨ ਚ ਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯੋਜਯੇਤ੍
ਫਿਰ, ਤਾਮੇ ਦੀ ਬਣੀ ਚਮਚਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਵਰਤਣੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਮਧ੍ਯਮ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਥਮਭਾਗੇ ਸ੍ਰੁਵਦਰ੍ਵੀਨਿਰ੍ਣਯੋ ਨਾਮੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧਮ ਭਾਗ, ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ, 'ਸਰੂ ਅਤੇ ਚਮਚੇ ਦੀ ਨਿਰਣੈ' ਨਾਮਕ ਉਨ੍ਹੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਪੂਰ੍ਣਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗਨੁष੍ਠਾਨਾਤ੍ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਵਿਧੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਮਪੂਰ੍ਤੌ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਲ੍ਪਃ ਪੂਜਾਂਤੇऽਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਹੋਮ ਤੇ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਅਰਘ' ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ੍ਰੁਵਾਧੋ ਵਿਨ੍ਯਸੇਚ੍ਚਰੁਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਚਮਚਾ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਚਰੂ (ਭੋਗ) ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚ ਤਤਃ ਕੁਲਪੂਜਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਫਿਰ, ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ृਣੁ
ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੇਂ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਭੋਗ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੁਣੋ।
ਸਪ੍ਤਤੇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੇਹਿਮੇਤਿ ਤृਤੀਯਿਕਾ
'ਸੱਤਤਰ' ਦੂਜਾ ਭੋਗ ਹੈ; 'ਦੇਹ' ਤੀਜਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਤੁ ਨੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਕਦਾਚਨ
ਉਠ ਕੇ ਪੂਰਾ ਭੋਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਬੈਠ ਕੇ ਨਹੀਂ।
ਗ੍ਰਹਹੋਮੇ ਸ਼ਤਾਂਤੇ ਚ ਪੂਰ੍ਣਾ ਏਕਾ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਗ੍ਰਹ ਹੋਮ ਵਿਚ, ਸੌ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਭੋਗ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਾਂਤੇ ਦਦੇਦੇਕਂ ਪੁष੍ਪਹੋਮੇ ਚ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੱਕ ਭੋਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫੁੱਲ ਦੀ ਹੋਮ ਵਿਚ ਸੱਤਵਾਂ।
ਮृਦੁਪੁष੍ਪਾਕृਤੌ ਤ੍ਵੇਕਾ ਕੇਵਲੇ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਹੋਮਕੇ 2.1.20.
ਨਰਮ ਫੁੱਲ-ਆਕਾਰ ਭੋਗ ਵਿਚ ਇੱਕ ਭੋਗ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਕਣਕ ਦੀ ਹੋਮ ਵਿਚ ਵੀ।
ਸੀਮਂਤੋਨ੍ਨਯਨੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਕृਤੀषੁ ਚ
ਸੀਮੰਤੋਨਨਯਨ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ,
ਏਵਂ ਸ੍ਰੁਚੌ ਸਮੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਉਪਰ੍ਯੁਪਰਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਚਮਚੇ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ऋषਿਛਂਦਾਦਿਕਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ ਆਦਿ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੇਕ ਮੰਤਰ ਲਈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖੋ,
ਸਪ੍ਤਤੇਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ऋषਿਃ ਕੌਂਡਿਨ੍ਯ ਈਰਿਤਃ
‘ਸਪਤਤੇ’ ਮੰਤਰ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਂਡਿਨਯਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।