ਅਸ਼੍ਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ਮਂਥਰੋ ਨਾਮ ਰਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ਜਾਤਵੇਦਸਃ
ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਮੰਥਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਥਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਤਵੇਦਸ ਹੈ।
ਤੋਯਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਰੁਣੋਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਗ੍ਨਿਰ੍ਹਵਿਰ੍ਭੁਜਃ
ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਹਵਨ ਵਸਤੂ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਦੀਪਾਗ੍ਨਿਃ ਪਾਵਕੋ ਨਾਮ ਗृਹ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰ੍ਧਰਣੀਪਤਿਃ
ਦੀਵੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਵਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਮਧ੍ਯਮਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਥਮਭਾਗੇऽਗ੍ਨਿਨਾਮਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧਮ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਵਾਲਾ ਸਤਾਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਹੋਮਦ੍ਰਵ੍ਯਕਥਨਮ੍ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਚਾਪ੍ਰਮਾਣੇ ਚ ਨਿष੍ਫਲਂ ਭਵਤਿ ਧੁਵਮ੍
ਹੋਮ ਦੀ ਭੇਟ ਦੀ ਵਰਣਨਾ: ਭਾਵੇਂ ਮਾਪ ਕੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮਾਪੇ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍षਮਾਤ੍ਰਂ ਘृਤਂ ਹੋਮੇ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪਯਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹੋਮ ਲਈ ਘੀ ਕਰਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਧ ਸਿੱਪ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁष੍ਟਿਮਾਨੇਨ ਪृਥੁਕਾ ਲਾਜਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮੁष੍ਟਿਸਂਮਿਤਾਃ
ਚਿਉੜੇ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਾ ਮੁੱਠ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਮੁੱਠ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਤੋਲਕਂ ਗੁਡਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਕ੍ਸ਼ੁਪਰ੍ਵਵਿ ਧਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਗੁੜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤਿੰਨ ਤੋਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਖਸ਼ੂ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਇਹੀ ਮਾਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਲਗ੍ਨੇ ਨ ਜੁਹੁਯਾਨ੍ਨ ਪृਥਗ੍ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਏਕੈਕਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਜਲਜਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਪੌਦੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਵਸਂਤਕਂ ਧਾਤ੍ਰਿਮਾਨੇ ਮੋਦਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਮਿਠੀ ਗੋਲੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਸੰਤਕਾ ਅਤੇ ਧਾਤਰੀ ਫਲ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਧਾ ਨਾਲਿਕੇਰਸ੍ਯ ਪਨਸਂ ਦਸ਼ਧਾ ਭਵੇਤ੍
ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਣਸ ਨੂੰ ਦਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਉਰ੍ਵਾਰੁਕਂ ਚਾष੍ਟਧਾ ਚ ਗੁਡੂਚੀ ਚਤੁਰਂਗੁਲਮ੍
ਖੀਰਾ ਵੀ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗੁਡੂਚੀ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਬਦਰੀਮਾਨਂ ਤਿਂਦੁਕਂ ਚ ਤ੍ਰਿਧਾ ਕृਤਮ੍ 2.1.18.
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਬੇਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਟਿੰਡੂਕਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਜਪਤ੍ਰਂ ਚ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਚ੍ਛਮੀਂ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਮ੍
ਭੂਰਜ ਪੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ ਪੱਤ, ਦੋਵੇਂ ਉਂਗਲ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਮਰਿਚਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਿਮਾ ਨੇਨ ਮृਣਾਲਂ ਚਾਥ ਮੂਲਕਮ੍
ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਮਾਪ ਕੇ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡ ਅਤੇ ਮੂਲੀ ਵੀ।
ਚਂਦਨਾਗੁਰੁਕਰ੍ਪੂਰਕਸ੍ਤੂਰੀਕੁਂਕੁਮਾਨਿ ਚ
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਵੀ।
ਸਮਿਦਾਪ੍ਲਵਨੇ ਤ੍ਰ੍ਯਂਗਤਿਲਾਨਾਮਪਿ ਮਧ੍ਯਤਃ
ਸਮਿਦ ਦੀ ਭੇਟ ਲਈ ਤਿਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚਲੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਲਾਵਨੇ ਚ ਕਾष੍ਠਵਦਿ ਕ੍ਸ਼ੁਦਂਡਕਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਵਲ ਦੀ ਭੇਟ ਲਈ, ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ, ਮਾਪ ਛੋਟਾ ਡੰਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਯਸਾਨ੍ਨੇ ਤਥਾਨ੍ਨੇ ਚ ਮੋਦਕੇ ਪਿष੍ਟਕੇऽਪਿ ਚ
ਪਾਯਸ, ਪਕਾਇਆ ਚਾਵਲ, ਮਿਠੀ ਗੋਲੀ ਅਤੇ ਪਿਠ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਮਾਪ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਲਵਨਂ ਦਂਡਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਲਾਵਯੇਤ੍
ਬਿਲਵਾ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਤਰਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਪੱਤਾ ਤਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਯੋਜ ਯੇਤ੍
ਬਿਲਵਾ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅੱਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਛੂਹੇ।
ਨ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਪ੍ਲਵਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਯਾਤਿ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਤਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਐਸਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਪੱਤਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਸ਼ਾਭਿਮੁਖੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਾਵਯੇਚ੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਾਤ੍ 2.1.18.
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਯਸਾਨ੍ਯਨ੍ਯਦੇਵੇषੁ ਯਤ੍ਨੇਨ ਪਰਿਵ ਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਬਚੀ ਹੋਈ ਖੀਰ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਢਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਨਿष੍ਠਾਂਗੁਲਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਰ੍ਵਭੂषਣਮ੍
ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਜੋੜ 'ਤੇ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਂਗੁਲੈਰ੍ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰੈਃ ਪਤ੍ਰਹੋਮਾਕृਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਪੱਤੇ ਦੀ ਹੋਮ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੁਵਦਰ੍ਵੀਨਿਰ੍ਣਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ੍ਰੁਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤਰਵਃ ਸਿਦ੍ਧਿਦਾ ਯਾਗਕਰ੍ਮਣਿ
ਚਮਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਚਮਚੀ ਯਜਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਧਾਤ੍ਰੀਖਦਿਰਕੇਸ਼ਰਾਃ
ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਮ ਲਈ, ਧਾਤਰੀ, ਖਦੀਰ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਪ੍ਰਾਸ਼ੇ ਯਃ ਸ੍ਰੁਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਯਜ੍ਞਸਾਧਨੇ
ਜੋ ਚਮਚੀ ਚੱਖਣ ਲਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।