ਦੇਵੀਦੇਵਾ ਮੁਦਂ ਯਾਂਤਿ ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮਾਗਮਾਤ੍
ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਹੀ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰ
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਹੈਂ, ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਲਕੜ, ਪ੍ਰਭੂ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਸੁਖਮੇਕਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ 2.1.16.
ਤੂੰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮੇਕਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਚਰੇषੁ ਚ
ਤੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਯਜ੍ਞਪਤਯੇ ਪ੍ਰਭਵੇ ਜਾਤਵੇਦਸੇ
ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਾਤਵੇਦਸੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਰੁਕ੍ਮਵਾਹਨ
ਹੁਤਾਸ਼ਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯੇऽਪ੍ਯਧੀਤਕਮ੍
ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਦਿਵਯ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਥਾਵੇਦਾਨੁਸਾਰੇਣ ਯਥਾਗ੍ਰਹਣ ਯੋਜਨਮ੍
ਅਗਨੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇ ਵਹ੍ਨਿਰੁਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਯਪ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਅਯੁਤੇ ਹਰਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰੁਣਃ ਸ਼ਾਂਤਿਕੇ ਜ੍ਞੇਯੋ ਮਾਰਣੇ ਹ੍ਯਰੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾਸ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਹਿਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਯਜ੍ਞੇ ਯੋ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅੰਨ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁਯਾਗੇ ਮਂਡਪੇ ਚਾਪਿ ਪਦ੍ਮਕੇ
ਵਾਸਤੁ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਦਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਦਾਨੇ ਚ ਭਵੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਃ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨੇ ਤੁ ਗੋऽਜਕਃ
ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁੜੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੋਜਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਭਵੇਤ੍ਸੂਰ੍ਯੋऽਵਸਾਨਾਂਤੇ ਰਵਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵੱਧ ਦੇ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਰਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਵੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਾਸਨੇ ਚ ਭਵੇਤ੍ਕਾਲਃ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਃ ਸ਼ਰਦਾਹਨੇ
ਡਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾੜਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਾਧਾਨੇ ਚ ਮਰੁਤਃ ਸੀਮਂਤੇ ਪਿਂਗਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ 2.1.17.
ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਰੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੀਮੰਤ ਵਿੱਚ ਪਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਸਂਸ੍ਥਾਪਨੇ ਚੈਵਮੁਪਨ੍ਯਸ੍ਤੇ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਪਨਯਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
षਡਾਨਨਸ਼੍ਚ ਚੂਡਾਯਾਂ ਵ੍ਰਤਾਦੇਸ਼ੇ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੜਾਨਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਵਰਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮੁਦਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਰੇ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਵਡਵਾਨਲਃ
ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਠਰਾਗਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਡਵਾਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ਮਂਥਰੋ ਨਾਮ ਰਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ਜਾਤਵੇਦਸਃ
ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਮੰਥਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਥਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਤਵੇਦਸ ਹੈ।
ਤੋਯਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਰੁਣੋਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਗ੍ਨਿਰ੍ਹਵਿਰ੍ਭੁਜਃ
ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਹਵਨ ਵਸਤੂ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਦੀਪਾਗ੍ਨਿਃ ਪਾਵਕੋ ਨਾਮ ਗृਹ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰ੍ਧਰਣੀਪਤਿਃ
ਦੀਵੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਵਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਮਧ੍ਯਮਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਥਮਭਾਗੇऽਗ੍ਨਿਨਾਮਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧਮ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਵਾਲਾ ਸਤਾਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਹੋਮਦ੍ਰਵ੍ਯਕਥਨਮ੍ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਚਾਪ੍ਰਮਾਣੇ ਚ ਨਿष੍ਫਲਂ ਭਵਤਿ ਧੁਵਮ੍
ਹੋਮ ਦੀ ਭੇਟ ਦੀ ਵਰਣਨਾ: ਭਾਵੇਂ ਮਾਪ ਕੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮਾਪੇ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍षਮਾਤ੍ਰਂ ਘृਤਂ ਹੋਮੇ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪਯਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹੋਮ ਲਈ ਘੀ ਕਰਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਧ ਸਿੱਪ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁष੍ਟਿਮਾਨੇਨ ਪृਥੁਕਾ ਲਾਜਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮੁष੍ਟਿਸਂਮਿਤਾਃ
ਚਿਉੜੇ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਾ ਮੁੱਠ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਮੁੱਠ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਤੋਲਕਂ ਗੁਡਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਕ੍ਸ਼ੁਪਰ੍ਵਵਿ ਧਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਗੁੜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤਿੰਨ ਤੋਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਖਸ਼ੂ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਇਹੀ ਮਾਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਲਗ੍ਨੇ ਨ ਜੁਹੁਯਾਨ੍ਨ ਪृਥਗ੍ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਏਕੈਕਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਜਲਜਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਪੌਦੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।