ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਮਂਤ੍ਰਪੁਰਃਸਰਾਃ
ਉਥੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਜੀਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।
ਤ੍ਵਮਾਦਿਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਕਃ
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦਦ੍ਯਾਦਾਸਨਮੇਤੇਨ ਪੁष੍ਪਗੁਚ੍ਛਤ੍ਰਯੇਣ ਤੁ 2.1.16.
ਇਸ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਨਾਲ ਅਸਨ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਨਮਸ੍ਤੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ
ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਦੇਵ ਆਪੋਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕ
ਭਗਵਾਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਲ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਾਰਾਯਣਪਰਂ ਧਾਮ ਜ੍ਯੋਤੀਰੂਪ ਸਨਾਤਨ
ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਧਾਮ, ਜੋਤਿ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।
ਜਗਦਾਦਿਤ੍ਯਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਯਃ ਸਦਾ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਨਂਜਯ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨ
ਧਨੰਜਯ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦੇਵਦੇਵ ਸਨਾਤਨ
ਹੁਤਾਸ਼ਨ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।
ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਜ੍ਯੋਤੀਰੂਪਸ੍ਤ੍ਵਮਨਾਦਿਨਿਧਨਾਚ੍ਯੁਤ
ਤੂੰ ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਹੈਂ, ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਅਟੱਲ।
ਦੇਵੀਦੇਵਾ ਮੁਦਂ ਯਾਂਤਿ ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮਾਗਮਾਤ੍
ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਹੀ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰ
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਹੈਂ, ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਲਕੜ, ਪ੍ਰਭੂ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਸੁਖਮੇਕਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ 2.1.16.
ਤੂੰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮੇਕਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਚਰੇषੁ ਚ
ਤੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਯਜ੍ਞਪਤਯੇ ਪ੍ਰਭਵੇ ਜਾਤਵੇਦਸੇ
ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਾਤਵੇਦਸੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਰੁਕ੍ਮਵਾਹਨ
ਹੁਤਾਸ਼ਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯੇऽਪ੍ਯਧੀਤਕਮ੍
ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਦਿਵਯ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਥਾਵੇਦਾਨੁਸਾਰੇਣ ਯਥਾਗ੍ਰਹਣ ਯੋਜਨਮ੍
ਅਗਨੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇ ਵਹ੍ਨਿਰੁਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸ਼ਤਾਰ੍ਧੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਯਪ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਅਯੁਤੇ ਹਰਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰੁਣਃ ਸ਼ਾਂਤਿਕੇ ਜ੍ਞੇਯੋ ਮਾਰਣੇ ਹ੍ਯਰੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾਸ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਹਿਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਯਜ੍ਞੇ ਯੋ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅੰਨ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁਯਾਗੇ ਮਂਡਪੇ ਚਾਪਿ ਪਦ੍ਮਕੇ
ਵਾਸਤੁ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਦਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਦਾਨੇ ਚ ਭਵੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਃ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨੇ ਤੁ ਗੋऽਜਕਃ
ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁੜੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੋਜਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਭਵੇਤ੍ਸੂਰ੍ਯੋऽਵਸਾਨਾਂਤੇ ਰਵਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵੱਧ ਦੇ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਰਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਵੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਾਸਨੇ ਚ ਭਵੇਤ੍ਕਾਲਃ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਃ ਸ਼ਰਦਾਹਨੇ
ਡਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾੜਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਾਧਾਨੇ ਚ ਮਰੁਤਃ ਸੀਮਂਤੇ ਪਿਂਗਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ 2.1.17.
ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਰੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੀਮੰਤ ਵਿੱਚ ਪਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਸਂਸ੍ਥਾਪਨੇ ਚੈਵਮੁਪਨ੍ਯਸ੍ਤੇ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਪਨਯਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
षਡਾਨਨਸ਼੍ਚ ਚੂਡਾਯਾਂ ਵ੍ਰਤਾਦੇਸ਼ੇ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੜਾਨਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਵਰਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮੁਦਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਰੇ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਵਡਵਾਨਲਃ
ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਠਰਾਗਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਡਵਾਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।