ਬਹੁਰੂਪਾਤਿਰੂਪਾ ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾ ਯੋਗਕਰ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਬਹੁ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਿਕ ਹੈ,
ਲੋਹਿਤਾਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰਾਲਾਸ੍ਯਾਤ੍ਕਾਲੀਭਾਸਸ੍ਯ ਇਤ੍ਯਪਿ
ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਕਰਾਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਕਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ — ਇੰਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਮਿਦ੍ਭੇਦੇषੁ ਯਾ ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇਨੈਵ ਯੋਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਜੀਭਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਮਧ੍ਵਕ੍ਤੈਰ੍ਯਥਾ ਹੋਮਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਚ ਹੋਮਯੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਧ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਰੂਪਾ ਪੁष੍ਪਹੋਮੇ ਕृष੍ਣਾ ਚਾਨ੍ਨੇਨ ਪਾਯਸੈਃ ।। ਇਕ੍ਸ਼ੁਹੋਮੇ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾ ਸੁਵਰ੍ਣਾ ਪਦ੍ਮਹੋਮਕੇ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਖਾਣੇ ਤੇ ਖੀਰ ਨਾਲ ਕਾਲੀ; ਕਾਂਦ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਪਦਮਰਾਗ ਰੰਗੀ; ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ।
ਲੋਹਿਤਾ ਪਦ੍ਮਹੋਮੇ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਵੈ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਕੇ
ਕਮਲ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰੰਗੀ, ਤੇ ਬਿਲਵਾ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟੀ।
ਲੋਹਿਤਾਸ੍ਯਾ ਪਿਤृਹੋਮੇ ਤਤੋ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਨੋਜਵਾ
ਪਿਤ੍ਰ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਮਨ ਵਾਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇ।
ਸਮਾਨਮਾਜ੍ਯਹੋਮੇ ਚ ਨਿषਣ੍ਣਂ ਸ਼ੇषਵਸ੍ਤੁषੁ 2.1.15.
ਘੀ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਣਹੋਮੇ ਤੁ ਵੈ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਤਦ੍ਦ੍ਵਯਮੀਰਿਤਮ੍
ਜੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਿਪਤ੍ਕਰਂ ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਹੋਮਯੇਤ੍
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਥੇ ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਯਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ृਣੁ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ ਫਿਰ ਸੁਣੋ।
ਵਕ੍ਰਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਮਹਾਹੋਮੇ ਕृष੍ਣਾਭਾ ਸਾ ਕ੍ਰਤੌ ਮਤਾ
ਵਕਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਕਰਮ ਵਿਚ ਠੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਰਵਿਧੌ ਹੋਮੇ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਫੁੱਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਕੋष੍ਠਂ ਮਸ੍ਤਕਂ ਸ੍ਯਾਦੀਸ਼ਾਗ੍ਨੇਯੇ ਚ ਮਸ੍ਤਕੇ
ਇੰਦਰ ਦਾ ਘਰ ਮਸਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਵੀ ਮਸਤਕ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਭਵੇਤ੍ਪੁਚ੍ਛਂ ਮਧ੍ਯੇ ਚੋਦਰਸਮ੍ਭਵਮ੍
ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਛ ਹੈ; ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੇਟ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਹੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰੀਹਿਗਣਂ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਣੇ ਪੁष੍ਪਾਹੁਤਿਂ ਹੁਨੇਤ੍
ਉਥੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਹਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਫੁੱਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਚੈਵ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਖਂਡਕਮ੍
ਕੰਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਗੰਨੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਣੇ ਪੁष੍ਪਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਨ ਚਾਨ੍ਯਂ ਹੋਮਯੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ 2.1.15.
ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਫੁੱਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗਰੁਕਰ੍ਪੂਰਪਾਟਲਾਯੂਥਿਕਾਨਿਭਃ
ਉਹ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਪਾਟਲਾ ਤੇ ਯੂਥਿਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਲ੍ਪਾ ਛਤ੍ਰਾਕਾ ਸ਼ਿਥਿਲਾ ਸ਼ਿਖਾ
ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵਿਧੀ ਛੱਡ ਕੇ; ਚੋਟੀ ਢਿੱਲੀ ਤੇ ਛਤਰੀ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ।
ਛਿਨ੍ਨਵृਤ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਖਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧਨਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਚੋਟੀ ਕੱਟ ਜਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਜਾਂ ਧਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧੇषੁ ਦੋषੇषੁ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲੇਨਾਜ੍ਯੇਨ ਜੁਹੁਯਾਜ੍ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍
ਮੂਲ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪਚੀਹ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਤਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਹੋਮਾਵਸਾਨੇ ਪ੍ਰਜਪੇਦੁਪਚਾਰਾਂਸ਼੍ਚ षੋਡਸ਼
ਹਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਮੀਰਣਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੀਠਪੂਜਾਂ ਸਮਾਚਰਤ੍
ਫਿਰ ਧੂਪ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੀਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇष੍ਟਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਭੀਤਿਮੁਚ੍ਚੈਰ੍ਦੀਰ੍ਘੈਰ੍ਦੋਰ੍ਭਿਰ੍ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਵਰਾਂਤਮ੍
ਇੱਛਤ ਚੀਜ਼ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਤੇ ਅਭੈ ਮੁਦਰਾ ਉੱਚੀ ਤੇ ਲੰਮੀ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਦ੍ਵਾਰਦੇਸ਼ੇषੁ ਕਾਮਦੇਵਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਮ੍
ਪੂਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤਾ ਕਾਮ ਅਤੇ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਸੱਦਾ।
ਆਵਾਹ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦष੍ਟੌ ਮੁਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਫਿਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵਸਾ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮুদ্রਾਵਾਂ ਦਿਖਾ।
ਅਤਃ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਯਾਵਤਾ ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਣੀ ਹੈ,
ਮਹੋਦਰਂ ਮਹਾਜਿਹ੍ਵਮਾਕਾਸ਼ਤ੍ਵੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਜੀਭ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।