ਵਸੁਂਧਰਾਯੋਗਭੇਦੇ ਪ੍ਰਪਂਚੇ ਵਰ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਫਰਕ ਅਤੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਂਕੁਰਾਰ੍ਪਣਯਾਗੇ ਚ ਵੈष੍ਣਵੇ ਯਾਗਕਰ੍ਮਣਿ
ਅੰਕੁਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਯਾਗ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯਾਗ ਰਸਮ ਵਿੱਚ,
ਮਾਰ੍ਜਾਰਪੌष੍ਟਿਕੇ ਵੈਰਂ ਰਮ੍ਯੇ ਚ ਸ਼ਾਂਤਿਕੇ ਤਥਾ
ਬਿੱਲੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਰਸਮ, ਵੈਰ ਵਾਲੀ, ਸੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ,
ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਕਾਮ੍ਯੇषੁ ਜ੍ਵਰਾਦੀਨਾਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਸਾਧਨਾ ਵਾਲੀ ਰਸਮ, ਬੁਖਾਰ ਆਦਿ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ,
ਦੇਵਤਾਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਦੌ ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨੇ
ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਸਮੇਂ,
ਮਾਰਣੋਚ੍ਚਾਟਨੇ ਚੈਵ ਤਥਾ ਰੋਗੋਪਸ਼ਾਂਤਯੇ 2.1.13.
ਮਾਰਣ ਜਾਂ ਉਚਾਟਨ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਅष੍ਟਾਸ੍ਰਮਬ੍ਜਕੁਂਡਂ ਚ ਸਪ੍ਤਾਸ੍ਰਂ ਨਿਧਿਸਾਧਨੇ
ਅੱਠ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਰੂਪ ਕੁੰਡ, ਅਤੇ ਖਜਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੱਤ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲਾ ਕੁੰਡ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਨਿਮ੍ਨਂ ਭਵੇਦੇਵ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ
ਚੌੜਾਈ ਉਨੀ ਹੀ ਹੋਵੇ ਜਿੰਨੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਅਯੁਤਾਦਿषੁ ਹੋਮੇषੁ ਮੇਖਲਾਂ ਯੋਜਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਵੱਡੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ, ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਮੇਖਲਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਣਵੇਦਰਸੈਰ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਮਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।
ਅਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰੇ ਕੁਂਡੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚੈਕਾਂਗੁਲਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਇੱਕ ਅਰਤਨੀ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।
ਸਪ੍ਤਮੇਖਲਕਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮੇ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਸੱਤ ਮੇਖਲਾ ਵਾਲਾ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਲੱਖ ਹਵਨ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਏਕਾਂਗੁਲਾਦਿਮਾਨੇਨ ਨੇਮਿਂ ਸਂਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਮਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਕੁੰਡ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਵਧਾਉਣ।
ਵਸੁਹਸ੍ਤੇ ਭਾਨੁਪਂਕ੍ਤਿਰ੍ਯੁਗ੍ਮਹੀਨੇऽਪਿ ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਵਸੁ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਲੜੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਯੋਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮੇਖਲਾਸ੍ਤਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। । ਸਾਰ੍ਧਾਂਗੁਲਾਦਿਮਾਨੇਨ ਨੇਮਿਂ ਸਂਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਠੀਕ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਜੋੜਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ-ਅੱਧ ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਮੇਖਲਯਾਗੇਨ ਯੋਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਭਾਵਤਃ 2.1.13.
ਹਰ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਂਡਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਵਪੁਃ
ਕੁੰਡ ਦੀ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
षਟਚਤੁਰ੍ਧਾ ਗੁਣਾਯਾਮਵਿਸ੍ਤਾਰੋਨ੍ਨਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਉਹ ਛੇ ਜਾਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾਈ, ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਹੋਵੇ।
ਏਕੈਕਾਂਗੁਲਤੋ ਯੋਨਿਂ ਕੁਂਡਸ਼ੂਨ੍ਯੇषੁ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਵਧਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਕੁਂਡਕੋਣੇषੁ ਯੋਨਿਂ ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਕੁੰਡ ਦੇ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤੁ ਕੁਂਡਾਨੁਰੂਪਂ ਵਾ ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਕੁੰਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਸਾਫ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਦ੍ਦ੍ਵਯਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਅਰ੍ਧਾਂਗੁਲਕ੍ਰਮਾਦ੍ਬਹਿਃ
ਦੋ ਗੁਣੇ ਮਾਪ ਤੱਕ, ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਅੱਧ ਉਂਗਲ ਵਧਾ-ਵਧਾ ਕੇ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਭਵੇਤ੍ਕੁਂਡਂ ਬਿਂਬਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨ ਹੋਮਯੇਤ੍
ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਚਕ੍ਰ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਉਥੇ ਹੋਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਵਟੋਪਿ ਉਮਾਦੇਵੀ ਬਿਂਬਃ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ
ਖੋਹ ਨੂੰ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਕ੍ਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਂਗੁਲਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਹਸ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਤੇਰਾਂ ਉਂਗਲ ਜਾਂ ਅੱਗ-ਹੱਥ ਛੱਡ ਕੇ।
ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਅਗ੍ਰਤੋ ਮਂਡਲਂ ਲਿਖੇਤ੍ 2.1.13.
ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਸਾਹਮਣੇ, ਇੱਕ ਗੋਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਕਹਸ੍ਤਾਂਤਰੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਤੋਰ੍ਧ੍ਵਾਂਤੇ ਸ਼ਤੇਨ ਵਾ
ਸੂਰਜ-ਹੱਥ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਸੌਵੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਥੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਯਜ੍ਞਮਾਨਵਿਧਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਅਮਾਨੇਨ ਹਤੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਨਂ ਨ ਹਾਪਯੇਤ੍
ਜੇ ਯਜਨ ਗਲਤ ਮਾਪ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਾਪ ਦੀ ਉਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸ਼ਤਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਮਾਨਂ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਮੇਵ ਚ
ਪਹਿਲਾ ਮਾਪ ਇੱਕ-ਅੱਧ ਸੌ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵੀ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਤੁ ਵਿਭਵੇ ਰਾਜਾ ਵਾਨ੍ਯੋ ਦ੍ਧਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।