ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਮਰ੍ਦਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਖਨਿਤ੍ਵਾ ਸੇਚਯੇਜ੍ਜਲੈਃ
ਖੋਦਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਥਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਗੜੋ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਓ।
ਅਰ੍ਕਾਂਗੁਲਮਿਤਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਮਾਪ ਵਾਲਾ ਧਾਗਾ ਲੈ ਕੇ, ਚੌਕੋਣ ਬਣਾਓ।
ਮਾਪਯੇਤ੍ਤੇਨ ਮਾਨੇਨ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਤਂ ਕੁਂਡਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਉਸ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਚਮਕਦਾਰ ਵੇਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ।
ਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਕਾਲਿਕਾਦੀਨਿ ਬਹਿਸ੍ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਕਾਲਿਕਾ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰੀ ਗੋਲ ਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿਓ।
ਦਸ਼ਧਾ ਭੇਦਯੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਉਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋਰ੍ਧ੍ਵਾਂਗੁਲਦ੍ਵਯਮ੍
ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ, ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਦੋ ਉਂਗਲ ਉਚਾਈ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਪਂਚਧਾ ਭੇਦਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕਾਮਂ ਵਾ ਵਿਭਜੇਤ੍ਸੁਧੀਃ 2.1.13.
ਜੇ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵੰਡ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋਨਿਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਦਲਾਕृਤਿਃ
ਜਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਪੀਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸੂਤ੍ਰਂ ਸਂਕਲ੍ਪਯੋਗਤਃ
ਚੌਕੋਣ ਬਣਾਕੇ, ਧਾਗਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ृਂਗਾਟਕਂ ਯੁਗ੍ਮਪੁਟਂ षਡਸ੍ਰਂ ਕੁਂਡਤ੍ਰਯਂ ਬੁਧਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਟਕ, ਦੋਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਬਣਾਉਣ।
ਚਤੁਸ੍ਰਂ ਭਵੇਤ੍ਕੁਂਡਂ ਦ੍ਵਿਜਸਂਸ੍ਕਾਰਕਰ੍ਮਣਿ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰਸਮ ਲਈ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਚੌਕੋਣ ਹੋਵੇ।
ਵਸੁਂਧਰਾਯੋਗਭੇਦੇ ਪ੍ਰਪਂਚੇ ਵਰ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਫਰਕ ਅਤੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਂਕੁਰਾਰ੍ਪਣਯਾਗੇ ਚ ਵੈष੍ਣਵੇ ਯਾਗਕਰ੍ਮਣਿ
ਅੰਕੁਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਯਾਗ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯਾਗ ਰਸਮ ਵਿੱਚ,
ਮਾਰ੍ਜਾਰਪੌष੍ਟਿਕੇ ਵੈਰਂ ਰਮ੍ਯੇ ਚ ਸ਼ਾਂਤਿਕੇ ਤਥਾ
ਬਿੱਲੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਰਸਮ, ਵੈਰ ਵਾਲੀ, ਸੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ,
ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਕਾਮ੍ਯੇषੁ ਜ੍ਵਰਾਦੀਨਾਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਸਾਧਨਾ ਵਾਲੀ ਰਸਮ, ਬੁਖਾਰ ਆਦਿ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ,
ਦੇਵਤਾਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਦੌ ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨੇ
ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਸਮੇਂ,
ਮਾਰਣੋਚ੍ਚਾਟਨੇ ਚੈਵ ਤਥਾ ਰੋਗੋਪਸ਼ਾਂਤਯੇ 2.1.13.
ਮਾਰਣ ਜਾਂ ਉਚਾਟਨ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਅष੍ਟਾਸ੍ਰਮਬ੍ਜਕੁਂਡਂ ਚ ਸਪ੍ਤਾਸ੍ਰਂ ਨਿਧਿਸਾਧਨੇ
ਅੱਠ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਰੂਪ ਕੁੰਡ, ਅਤੇ ਖਜਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੱਤ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲਾ ਕੁੰਡ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਨਿਮ੍ਨਂ ਭਵੇਦੇਵ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ
ਚੌੜਾਈ ਉਨੀ ਹੀ ਹੋਵੇ ਜਿੰਨੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਅਯੁਤਾਦਿषੁ ਹੋਮੇषੁ ਮੇਖਲਾਂ ਯੋਜਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਵੱਡੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ, ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਮੇਖਲਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਣਵੇਦਰਸੈਰ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਮਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।
ਅਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰੇ ਕੁਂਡੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚੈਕਾਂਗੁਲਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਇੱਕ ਅਰਤਨੀ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।
ਸਪ੍ਤਮੇਖਲਕਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮੇ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਸੱਤ ਮੇਖਲਾ ਵਾਲਾ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਲੱਖ ਹਵਨ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਏਕਾਂਗੁਲਾਦਿਮਾਨੇਨ ਨੇਮਿਂ ਸਂਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਮਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਕੁੰਡ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਵਧਾਉਣ।
ਵਸੁਹਸ੍ਤੇ ਭਾਨੁਪਂਕ੍ਤਿਰ੍ਯੁਗ੍ਮਹੀਨੇऽਪਿ ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਵਸੁ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਲੜੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਯੋਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮੇਖਲਾਸ੍ਤਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। । ਸਾਰ੍ਧਾਂਗੁਲਾਦਿਮਾਨੇਨ ਨੇਮਿਂ ਸਂਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਠੀਕ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਜੋੜਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ-ਅੱਧ ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਮੇਖਲਯਾਗੇਨ ਯੋਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਭਾਵਤਃ 2.1.13.
ਹਰ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਂਡਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਵਪੁਃ
ਕੁੰਡ ਦੀ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
षਟਚਤੁਰ੍ਧਾ ਗੁਣਾਯਾਮਵਿਸ੍ਤਾਰੋਨ੍ਨਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਉਹ ਛੇ ਜਾਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾਈ, ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਹੋਵੇ।
ਏਕੈਕਾਂਗੁਲਤੋ ਯੋਨਿਂ ਕੁਂਡਸ਼ੂਨ੍ਯੇषੁ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਵਧਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਕੁਂਡਕੋਣੇषੁ ਯੋਨਿਂ ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਕੁੰਡ ਦੇ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।