ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਨਮਥਵਾ ਅਥਵਾ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਚਾਹੇ ਮਹਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸਭ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ,
ਦੇਵਾਗਾਰਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦष੍ਟਾਂਗੁਲੇਨ ਤੁ
ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਅੱਠ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਂਗੁਲਂ ਵੈ ਭਵੇਦ੍ਵृਦ੍ਧਿਰਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚਤੁਰੁਤ੍ਤਰਾ
ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਵਧਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਚੌਰਾਸੀ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੁਖਤ੍ਰਿਭਾਗੇ ਚਿਬੁਕਂ ਲਲਾਟਂ ਨਾਸਿਕਾਂ ਤਥਾ
ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਠੋਡੀ, ਮੱਥਾ ਤੇ ਨੱਕ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਯਨੇ ਦ੍ਵ੍ਯਂਗੁਲੇ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗਾ ਤਾਰਕਾ ਭਵੇਤ੍
ਅੱਖਾਂ ਦੋ ਉਂਗਲ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਪਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਇੱਕ ਹੋਣ।
ਲਲਾਟਮਸ੍ਤਕਗ੍ਰੀਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਸਮਮੇਵ ਤੁ
ਮੱਥਾ, ਸਿਰ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੇ ਗਰਦਨ, ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮਾਪ 'ਚ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਤੁਲ੍ਯੌ ਨਾਸਿਕਯਾ ਗ੍ਰੀਵਾ ਮੁਖੇਨ ਹृਦਯਾਂਤਰਮ੍
ਗਰਦਨ ਨੱਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਦਿਲ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ।
ਬਾਹੂ ਚ ਬਾਹੁਤੁਲ੍ਯੌ ਚ ਊਰੂ ਜਂਘੇ ਚ ਜਾਘਨਮ੍ षਡਂਗੁਲਸ੍ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਂਗੁष੍ਠੋਂऽਗੁਲਤ੍ਰਯਮ੍ ।। 2.1.12.
ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਟ, ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਕਮਰ ਵੀ; ਚੌੜਾਈ ਛੇ ਉਂਗਲ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀ ਚ ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਹੀਨਾ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਖਾਨਖਮ੍
ਸੱਬ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲੀ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਪ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਨਖਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।
ਏਵਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਪੂਜ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਂਡਂ ਚ ਨਿਯਤਂ ਮੂਰ੍ਤੌ ਕੁਰ੍ਯਾਦਂਗਸਮੁਨ੍ਨਤੇਃ
ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਗੱਲ੍ਹਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਸਵਿਤਾਨਲ ਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਰੁਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਤਥਾ
ਸੁੰਦਰ ਛੱਤ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਅਭ੍ਯਂਗਪਦਬਨ੍ਧਾਦਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੋਪਸ਼ੋਭਿ ਚ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਕਾਂਚਨੀਂ ਮਾਲਾਂ ਪ੍ਰੋਦ੍ਵਹਂਤੀਂ ਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਨ੍
ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਫੜੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਉਠੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਵਰਦਾਂ ਸੌਮ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਸ਼੍ਰਮਿਣਾਮਿਮਾਮ੍
ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ, ਵਰ ਦਿੰਦੀ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।
ਨृਸਿਂਹਃ ਪਞ੍ਚਤਾਲਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਯਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੁ ਪਂਚਮਃ
ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਉਚਾਈ ਪੰਜ ਤਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਪੰਜਵੇਂ ਤਾਲਾ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨਵਤਾਲਾ ਭਵੇਦ੍ਦੁਰ੍ਗਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਤਾਲਿਕਾ
ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੌਂ ਤਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤਿੰਨ ਤਾਲਾ ਦੀ ਹੋਵੇ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਕਰੇ ਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ 2.1.12.
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ 'ਚ ਚਕਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤਦਧਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸੇਨੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨਲਿਨਸਿਂਹੌ ਦ੍ਵੌ ਸੁਭਦ੍ਰਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਕਮਲ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਦੋ ਸ਼ੁਭ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੋ।
ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦਃ ਕਪਿਲਸ੍ਤਥਾ
ਨਾਰਦ ਤੇ ਕਪਿਲ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦਰਸ਼ਾਏ ਜਾਣ।
ਯਦੁਗ੍ਰਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਤਥਾ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਚ
ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਉੱਗਰ ਰੂਪ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਦਰਸ਼ਾਏ ਜਾਣ।
ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਿਰੌ ਤਡਾਗੇ ਚ ਸਮੀਪੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਥ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇषਣ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਕੇ
ਅਵਿਮੁਕਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਵਾਂ, ਸਿਧ ਖੇਤਰ ਤੇ ਦਸ਼ਾਰਣਕ ਵਿੱਚ।
ਕੁਲਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਃ ਸਮੁਦ੍ਧਰਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਪਹਿਲਾਂ, ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਥਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ।
ਚਂਦਨਾਗੁਰੁਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਿਲ੍ਵਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣਿਕਸ੍ਯ ਚ
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਤੇ ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਰਣੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਣ੍ਡਨਿਰ੍ਮਾਣਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤਸ੍ਯੋਦ੍ਧਾਰਂ ਚ ਸਂਸ੍ਕਾਰਂ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੁਣ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮੋ, ਤੁਸੀਂ ਵੇਦੀਆਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੋ।
ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਚ ਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਪਾਦਾਰ੍ਧਂ ਚਾਰ੍ਧਚਂਦ੍ਰਕਮ੍
ਇਹ ਚੌਕੋਣੀ, ਗੋਲ, ਅੱਧਾ ਪੈਰ ਜਾਂ ਅੱਧ ਚੰਦ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਧਂ ਚ ਨਵਾਰ੍ਧਂ ਚ ਕੁਂਡਂ ਦਸ਼ਕਮੀਰਿਤਮ੍
ਸੱਤ ਅੱਧ, ਨੌ ਅੱਧ ਤੇ ਦਸ, ਇਹ ਵੇਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਆਕਾਰ ਹਨ।
ਭ੍ਰਾਮਯੇਚ੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਭਸ੍ਮਾਂਗਾਰਾਣਿ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਖ ਤੇ ਕੋਲੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਪਰ ਵੱਲ ਹਟਾਓ।