ਨ ਕੂਪਮੁਤ੍ਸृਜੇਜ੍ਜਾਤੁ ਵृਕ੍ਸ਼ਯਾਗੇ ਕਥਂਚਨ
ਸੌ ਵ੍ਰੱਖਾਂ, ਛੋਟੇ ਵ੍ਰੱਖਾਂ ਜਾਂ ਦਸ-ਬਾਰਾਂ ਵ੍ਰੱਖਾਂ ਲਈ।
ਨ ਸੇਤੁਂ ਦੇਵਯਾਗੇ ਤੁ ਤਡਾਗਂ ਨ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍
ਵ੍ਰੱਖ ਯਾਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੂਆ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤਂਤ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪृਥਙ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਰ੍ਤੁਰ੍ਭੇਦੇ ਪृਥਗ੍ਭਵੇਤ੍
ਦੇਵੀ ਯਾਗ ਵਿਚ ਪੁਲ ਜਾਂ ਤਲਾਬ ਵੀ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਂ ਤਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਤੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੇ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਡਾਗੇ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾ ਵਾ ਆਰਾਮੇऽਪਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਲੱਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰਾਧਿਕਂ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਬਿਲ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਅਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਣਵੇਧਨਮ੍
ਬਿਲਵ ਵ੍ਰੱਖ ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਨ ਛੇਦਣ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਂਤਰਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਲਾਜਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਦਿਕਮ੍ ।। 2.1.11.
ਤੁਰੰਤ ਲਾਜਾ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਅੱਖਤ ਆਦਿ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਮਾਲਕ੍ਸ਼ਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਹੀਨਾਂ ਗृਹੀਤਾਂ ਨੈਵ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਲਕੜਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਸ਼ੈਲਜਾ ਦਾਰੁਜਾ ਤਾਮ੍ਰੀ ਮृਦ੍ਭਵਾ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਾ
ਜੋ ਮੂਰਤੀ ਲਕੜਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਨਮਥਵਾ ਅਥਵਾ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਚਾਹੇ ਮਹਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸਭ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ,
ਦੇਵਾਗਾਰਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦष੍ਟਾਂਗੁਲੇਨ ਤੁ
ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਅੱਠ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਂਗੁਲਂ ਵੈ ਭਵੇਦ੍ਵृਦ੍ਧਿਰਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚਤੁਰੁਤ੍ਤਰਾ
ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਵਧਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਚੌਰਾਸੀ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੁਖਤ੍ਰਿਭਾਗੇ ਚਿਬੁਕਂ ਲਲਾਟਂ ਨਾਸਿਕਾਂ ਤਥਾ
ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਠੋਡੀ, ਮੱਥਾ ਤੇ ਨੱਕ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਯਨੇ ਦ੍ਵ੍ਯਂਗੁਲੇ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗਾ ਤਾਰਕਾ ਭਵੇਤ੍
ਅੱਖਾਂ ਦੋ ਉਂਗਲ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਪਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਇੱਕ ਹੋਣ।
ਲਲਾਟਮਸ੍ਤਕਗ੍ਰੀਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਸਮਮੇਵ ਤੁ
ਮੱਥਾ, ਸਿਰ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੇ ਗਰਦਨ, ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮਾਪ 'ਚ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਤੁਲ੍ਯੌ ਨਾਸਿਕਯਾ ਗ੍ਰੀਵਾ ਮੁਖੇਨ ਹृਦਯਾਂਤਰਮ੍
ਗਰਦਨ ਨੱਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਦਿਲ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ।
ਬਾਹੂ ਚ ਬਾਹੁਤੁਲ੍ਯੌ ਚ ਊਰੂ ਜਂਘੇ ਚ ਜਾਘਨਮ੍ षਡਂਗੁਲਸ੍ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਂਗੁष੍ਠੋਂऽਗੁਲਤ੍ਰਯਮ੍ ।। 2.1.12.
ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਟ, ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਕਮਰ ਵੀ; ਚੌੜਾਈ ਛੇ ਉਂਗਲ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀ ਚ ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਹੀਨਾ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਖਾਨਖਮ੍
ਸੱਬ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲੀ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਪ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਨਖਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।
ਏਵਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਪੂਜ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਂਡਂ ਚ ਨਿਯਤਂ ਮੂਰ੍ਤੌ ਕੁਰ੍ਯਾਦਂਗਸਮੁਨ੍ਨਤੇਃ
ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਗੱਲ੍ਹਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਸਵਿਤਾਨਲ ਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਰੁਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਤਥਾ
ਸੁੰਦਰ ਛੱਤ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਅਭ੍ਯਂਗਪਦਬਨ੍ਧਾਦਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੋਪਸ਼ੋਭਿ ਚ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਕਾਂਚਨੀਂ ਮਾਲਾਂ ਪ੍ਰੋਦ੍ਵਹਂਤੀਂ ਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਨ੍
ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਫੜੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਉਠੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਵਰਦਾਂ ਸੌਮ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਸ਼੍ਰਮਿਣਾਮਿਮਾਮ੍
ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ, ਵਰ ਦਿੰਦੀ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।
ਨृਸਿਂਹਃ ਪਞ੍ਚਤਾਲਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਯਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੁ ਪਂਚਮਃ
ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਉਚਾਈ ਪੰਜ ਤਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਪੰਜਵੇਂ ਤਾਲਾ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨਵਤਾਲਾ ਭਵੇਦ੍ਦੁਰ੍ਗਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਤਾਲਿਕਾ
ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੌਂ ਤਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤਿੰਨ ਤਾਲਾ ਦੀ ਹੋਵੇ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਕਰੇ ਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ 2.1.12.
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ 'ਚ ਚਕਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤਦਧਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸੇਨੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨਲਿਨਸਿਂਹੌ ਦ੍ਵੌ ਸੁਭਦ੍ਰਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਕਮਲ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਦੋ ਸ਼ੁਭ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੋ।