ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਦਾ ਧਾਤਕੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਟੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾਯਕਃ
ਧਾਤਕੀ ਰੁੱਖ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਟ ਰੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਯਂ ਬਲਬਲੇ ਮਧੁਕੇ ਚਾਰ੍ਜੁਨੇ ਤਥਾ
ਮਧੂਕ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਰੁੱਖ ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਂਤ੍ਯਾ ਰੋਗਸ਼ਾਂਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੇਸ਼ਰਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰ੍ਦਨਃ
ਜੀਵੰਤੀ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕੇਸਰ ਰੁੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
ਪਨਸੇ ਮਂਦਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਲਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਹਰੇਤ੍
ਪਨਸਾ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਮੰਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲੀ ਰੁੱਖ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਚ ਮਰ੍ਕਟੀਨੀਪਰੋਪਣਾਤ੍ਸਂਤਤਿਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸ਼੍ਰੀਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਕਿਂਸ਼ੁਕਂ ਚੈਵ ਰੋਪਣਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰਕਟੀਨੀ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵੰਸ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੀ ਰੁੱਖ ਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮਂਦਾਰੇ ਕੁਲਹਾਨਿਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਾਲ੍ਮਲੇ ਸ਼ੁਕਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਮੰਦਾਰਾ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਤੋਤਾ ਵਾਂਗ ਚਤੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕੁਲਪਾਤਃ ਸ੍ਯਾ ਤ੍ਪਸ਼ੋਰੇਵ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲੜੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਕ੍ਰਤੌ ਵਿਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਨ ਸਿਂਹਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ 2.1.10.
ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜੇ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ, ਤਾੜੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਲੋਕੋ, ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਹਕਾਰਸਹਸ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਵਰਿष੍ਠਂ ਧਾਤਕੀਦ੍ਵਯਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਪਾਟਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦੇਕਰਕ੍ਤਵਟੋ ਭਵੇਤ੍
ਸੌ ਪਾਟਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲਾਲ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰਿष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰੀਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਜਂਬੂਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਸ਼੍ਰੀ ਰੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਿਂਦੁਕਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਵ ਜਂਬੂਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪਂਚਕਮ੍ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕਾਰਯੇਤ੍ਕੀਦृਸ਼ਂ ਬਲਮ੍
ਤਿੰਨ ਟਿੰਡੂਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੰਜ ਜੰਬੂ ਦੇ ਰੁੱਖ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਐਸਾ ਬਲ ਬਣਾਵੇ।
ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਾਂ ਕੋਟੀਆਂ—
ਜਨ੍ਮਤ੍ਰਯਾਦਿਕਂ ਪਾਪਂ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਆਦਿਕ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਰੋਪਣਾਚ੍ਚੈਤ੍ਰ ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਯੁਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆषਾਢੇ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ਤੁਲਸੀ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਲੋਕੇ ਕृਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਸ੍ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ। ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ; ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਂਚਿਚ੍ਛੇਦਂ ਚ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਵਟਸ੍ਯ ਚ
ਜੋ ਕੋਈ ਅਸ਼ਵਥ ਜਾਂ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕੱਟਦਾ ਹੈ—
ਮੂਲਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਃ ਕੁਲਪਾਤੋ ਭਵੇਦਨੁ ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਘਰ੍ਮਾਂਤੇ ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਦਿਨਾਂਤਰੇ ।। 2.1.10.
ਮੂਲ ਕੱਟਣ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲੜੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ, ਸਵੇਰੇ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਾਦਾ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਨ—
ਫਲਮਾਮਕੁਲਤ੍ਥਸ਼੍ਚ ਮਾषੋ ਮੁਦ੍ਗਾਸ੍ਤਿਲਾ ਯਵਾਃ
ਅੰਬ ਦਾ ਫਲ, ਕੁਲਥ, ਮਾਸ, ਮੁੰਗ, ਤਿਲ ਤੇ ਜੌ—
ਅਵਿਕਾਕਸਕृਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਯਵਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ
ਭੇਡ ਦੀ ਮਲ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਤੇ ਜੌ ਦੇ ਚੂਰਨ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹਨ—
ਤਮੇਕਂ ਸਰ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਫਲਪੁष੍ਪਾਦਿਵृਦ੍ਧਿਦਮ੍
ਇਹ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਤੇਨੋਦਕਾਦਿਸੇਕਸ਼੍ਚ ਕृਤੋ ਵੈ ਵृਦ੍ਧਿਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਇਸ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਾਧਾ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨਾਸ਼ੋਕੇ ਪ੍ਰਸੇਕਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਹਕਾਰਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਇਸ ਨਾਲ, ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ ਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦੋਹਦਂ ਸਰ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪੂਗਾਦੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਪਾਰੀ ਆਦਿ ਦੀ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਸੂਤਿਰ੍ਗਵਾਦੀਨਾਂ ਛਾਗਾਦਿਮਹਿषਸ੍ਯ ਚ
ਗਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਮਹਿਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,
ਪਰਸ੍ਯ ਸਹਕਾਰਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਹਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਰ ਮਾਸੈਃ ਸਰ੍षਪੈਸ਼੍ਚ ਪੂਰਯੇਨ੍ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਉਥੇ, ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮृਤੋऽਪਿ ਜੀਵਯੇਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੋऽਪਿ ਜੀਵਤਿ 2.1.10.
ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਜੀਉਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਿਕਾਤਾਮ੍ਰਕੈਃ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਧੂਮਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ, ਖੀਰਿਕਾਤਾਮਰਾ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਧੂਆਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਦੋਹਦੋऽਨ੍ਯਥਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।