ਮਾਸੇ ਘਟੇ ਤਥਾ ਮਾਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭੂਮਿਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਲੈਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵਾਸ੍ਤੁਬਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਖਨਿਤ੍ਰਂ ਪਰਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਫਿਰ ਵਾਸਤੂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਖੁਰਪਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਜ੍ਯੇਨ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਗਾਤ੍ਰਮੇਕਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍
ਘੀ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨਾਭਿਮੁਖੇਨੈਵ ਕੂਪਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਈਸ਼ਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਕੂਏ ਦੇ ਪਾਸ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਰ੍ਧਂ ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ
ਉਥੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਾਰਂਭੇ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਸ੍ਤੁ ਬਲਿਂ ਤਤਃ ।। ਸ਼ਾਲੈਸ਼੍ਚ ਖਾਦਿਰੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪਲਾਸ਼ੈਃ ਕੇਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚ
ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਸ਼ਾਲ, ਖਾਦਰ, ਪਲਾਸ਼ ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਵਾਸਤੂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਿਲ੍ਵਸ੍ਯ ਬਕੁਲਸ੍ਯੈਵ ਕਲੌ ਯੂਪਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਬਿਲਵਾ ਜਾਂ ਬਕੁਲਾ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਬਣੀ ਯੂਪਾ (ਭੇਟ ਦਾ ਥੰਮ) ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪਾਕਾਰਸ੍ਤਡਾਗੇ ਚ ਕੂਪੇ ਕੁਮ੍ਭਾਕृਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੱਪ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ; ਕੂਏ ਵਿੱਚ, ਘੜੇ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੁਨਾਕृਤਿਂ ਸੇਤੌ ਵਿष੍ਣੁਗੇਹੇ ਗਦਾਕृਤਿਮ੍ 2.1.10.
ਪੁਲ 'ਤੇ, ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਆਕਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਗਦਾ ਦੀ ਆਕਾਰ।
ਗੋਯਾਗੇ ਚ ਵृषਾਕਾਰਂ ਗृਹਯਾਗੇ ਧ੍ਵਜਾਕृਤਿਮ੍
ਗੋ-ਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਲਦ ਦੀ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਘਰ-ਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਝੰਡੇ ਦੀ ਆਕਾਰ।
ਚਕ੍ਰਾਕਾਰੋ ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮੇ ਕੋਟਿਹੋਮੇ ਹਲਾਕृਤਿਃ
ਲੱਖ-ਹੋਮ ਲਈ, ਚੱਕਰ ਦੀ ਆਕਾਰ; ਕਰੋੜ-ਹੋਮ ਲਈ, ਹਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ਼ਸ੍ਯੋਦਿਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਲਵਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਜੋ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ।
ਸੋਮਂ ਚ ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਤਤੋ ਬੀਜਂ ਸੁਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਸੋਮਾ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਬੀਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨਦ੍ਵਯਾਂਤਰੇ ਚੈਵ ਮਂਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਮਂਤ੍ਰਯੇਤ੍
ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ 'ਤੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮਸ੍ਯੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍
'ਇਵਮ ਅਸ੍ਯ' ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਗृਹੀਤਮਨੁਨਾ ਪਞ੍ਚਧਾ ਪਰਿਮਂਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਹਣ ਨਾ ਕੀਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯਾਮृਤੁਮਤੀਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੇऽਹਨਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਓ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕੋ,
ਏਵਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕਾਰਮਧ੍ਯੇऽਪਿ ਤ੍ਵਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰਸਮ ਵਿਚ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉ।
ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਬੀਜਮਾਦਾਯ ਵੈष੍ਣਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਦ੍ਵਿਜੋऽਹਨਿ 2.1.10.
ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬੀਜ ਲੈ ਕੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਚ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਲਗਾਏ।
ਏਤਾਂ ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਿਤਕੁਂਭੇ ਨਿਪਾਤਯੇਤ੍
ਇਹ ਬੀਜ ਚਿੱਟੇ ਗਮਲੇ 'ਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਧੌ ਕੂਪਵਾਪ੍ਯਾਦੌ ਖਨਨੇ ਸੂਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਲਭਂਤੇ ਨ ਫਲਂ ਤੇषਾਮਿਹ ਚਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯਧੋਗਤਿਮ੍
ਜੇ ਬੀਜ ਗਲਤ ਥਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੂਏ, ਝੀਲ ਜਾਂ ਖੋਦਾਈ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਉੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤੇ ਉਹ ਨੀਵਾਂ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਦੀਤੀਰੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਚ ਸ੍ਵਗृਹਸ੍ਯ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ 'ਚ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ—
ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਫਲਾਨਾਂ ਚ ਰਜੋਰੇਣੁਸਮਾਗਮਾਃ
ਜਦੋਂ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਯਸ੍ਤੁ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਛਾਯਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਮ੍ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭ੍ਯੇਤਿ ਸ਼ੁਭਂ ਫਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਛਾਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗਾ ਫਲ ਲੈਦਾ ਹੈ।
ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਸ਼੍ਚਾਤਃ ਪਿਤॄਨ੍ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਵਰਗ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਾਦਪਾ ਇਹ ਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੁੱਖ ਇੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤੈਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮੇਕ ਏਵ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤੁਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਕੋਟੀਨਿ ਯਾਨਿ ਚ
ਰੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋ ਭਾਰ੍ਯਾਪ੍ਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਬਿਲ੍ਵ ਆਯੁष੍ਯਦਃ ਸ੍ਮृਤਃ 2.1.10.
ਪਲਕਸ਼ ਰੁੱਖ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿਂਦੁਕਾਤ੍ਕੁਲਵृਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਡਿਮੀ ਕਾਮਿਨੀਪ੍ਰਦਃ
ਤਿੰਡੂਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਦਾਦੀਮ ਰੁੱਖ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।