ਪਿਤੁਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕੁਲਂ ਵਿਂਸ਼ਂ ਮਾਤੁਰੂਰ੍ਧ੍ਵ ਕੁਲਂ ਤਥਾ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਉੱਤੇ।
ਪਂਚ ਵੈ ਮਾਤृਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤਾਮਹੇ ਕੁਲੇ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੰਜ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ।
ਗੁਰੋਃ ਪਿਤृਕੁਲੇ ਪਂਚ ਤਸ੍ਯ ਮਾਤृਕੁਲੇ ਤਥਾ
ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਾਤਾਮਹਕੁਲੇ ਪਂਚ ਚੈਵ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਸਹ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾ ਉਦ੍ਧਾਰਃ ਸਂਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੁਕਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ਕੁਲਸ਼ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਂਸ਼ਕੁਲਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸੁਣੋ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਵੀਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
ਮਾਤੁਰ੍ਮਾਤਾਮਹਸ੍ਯੈਵ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚੈਕਂ ਸ੍ਯਾਦੇਕਵਿਂਸ਼ਂ ਕੁਲਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਇਕੀ ਪਰਿਵਾਰ।
ਪਾਨੀਯੇਨ ਵਿਨਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਲੋਕੇ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਵਸੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚਾਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ 2.1.9.
ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਯੁਤਂ ਯਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ਤੋਯਂ ਤੁ ਵਿਨਿਂਦਤਮ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਕੁਂਡੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਹ੍ਰਦੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕੂੰਏ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸੁਸ੍ਥਿਤਂ ਦੁਃਸ੍ਥਿਤਂ ਵਾਪਿ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗਂ ਨ ਚਾਲਯੇਤ੍
ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ, ਕਦੇ ਵੀ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਉਚ੍ਛਨ੍ਨਗਰਗ੍ਰਾਮੇ ਸ੍ਥਾਨਤ੍ਯਾਗੇ ਚ ਵਿਪ੍ਲਵੇ
ਢਹਿ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਥਾਂ ਛੱਡਣ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ—
ਕੇਸ਼ਵਂ ਹਰਿਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਮਧੂਕਂ ਕਿਂਸ਼ੁਕਂ ਤਥਾ
ਕੇਸ਼ਵ, ਹਰਿ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਮਧੂਕ, ਅਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਵੀ—
ਦੇਵਾਲਯਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁष੍ਕਰਿਣੀ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਪੌਂਡ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਥੇਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਰ੍ਥੇ ਚ ਮੁਖਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁੱਖ ਦਵਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਾਮ੍ਯੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕੋਣੇ ਤੁ ਨਰਕਂ ਭਵੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੂਰ੍ਵੇ ਤੁ ਅਰ੍ਕਹਸ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਤਃ 2.1.9.
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤृਪ੍ਯੇ ਹਸ੍ਤਂ ਨਲਿਨ੍ਯਾਦਾਵਤੋ ਹੀਨਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਕੰਵਲ-ਝੀਲ ਤੇ ਹੱਥ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਹੀਨੇ ਹੀਨਤਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਸ੍ਤਮਾਨੇਨ ਹ੍ਰਾਸਯੇਤ੍ ਮਾਨਸ੍ਤਥਾ षੋਡਸ਼ਹਸ੍ਤਸਮ੍ਮਿਤੋ ਰਤ੍ਨਾਤ੍ਸਗਣ੍ਡੀਯੁਗਕਾਮਯੋਜਿਤੈਃ
ਜੇ ਘਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਘਟਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਾਪ ਵੀ ਸੋਲਾਂ ਹੱਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਗੰਡੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ।
ਆਨਾਹਭਗ੍ਨੇ ਚ ਭਵੇਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਵਿਂਸ਼ਾਂ ਗੁਲੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ਮਧ੍ਯਗਸ਼੍ਚ
ਜੇ ਅਧੂਰਾ ਜਾਂ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੱਧ ਵਿਚਲੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤਡਾਗਯੂਪੋ ਮਧ੍ਯੇ ਤਥਾ षੋਡਸ਼ਹਸ੍ਤਸਂਮਿਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਲ-ਸੰਭਾਰ ਲਈ ਜੋ ਯੂਪਾ (ਕੁੰਡਾ) ਹੈ, ਉਹ ਤਲਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੋਲ੍ਹ ਹੱਥ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਰਾਮਯੋਗੇऽਪ੍ਯਥ ਮਣ੍ਡਪੇ ਚ ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਮਿਤੋऽਥ ਯੂਪਃ ਹਸ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪਿਤਵ੍ਯਂ ਤਡਾਗੇ ਹਸ੍ਤਃ ਸਾਰ੍ਧਃ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਰੋਪਃ
ਬਾਗ ਜਾਂ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਯੂਪਾ ਚਾਰ ਹੱਥ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ ਹੱਥ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਤੇ ਅੱਧਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਂ ਵੈ ਹਸ੍ਤਮਾਨਂ ਕੂਪਯੂਪਸ੍ਯ ਰੋਪਤਃ
ਕੂਏ ਲਈ ਯੂਪਾ, ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਡਾਗੇ ਚਾਪਿ ਆਰਾਮੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਚ੍ਚ ਜਲੋਪਰਿ ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਗਰ੍ਤੇ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜਲਸਂਮਿਤਮ੍
ਤਲਾਬ ਜਾਂ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਯੂਪਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਵਾਪੀ, ਗੱਡਾ ਜਾਂ ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤੋਲੀਗਤਰੇਣੁਸਂਗਸਂਖ੍ਯਾਗਣੋ ਨੋ ਜਰਤਾਮੁਪੈਤਿ
ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਉੱਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਿਂ ਵਾ ਵਾਚ੍ਯਃ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕਰ੍ਤਾ ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਰੁਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤ੍
ਜੇਕਰ ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?
ਲਕ੍ਸ਼ੈਕਮਾਰਾਮਮਯੋਤ੍ਤਮਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਧ੍ਯਂ ਤਦਰ੍ਧਂ ਚ ਕਨਿष੍ਠਮਾਨਮ੍ ਵਿਨਾਰ੍ਜੁਨੈਰ੍ਬਦਰੈਃ ਸ਼ੈਲੁਕੈਸ਼੍ਚ ਹੀਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਾਨਲੈਃ ਪਾਤਿਲੈਸ਼੍ਚ ।। 2.1.9.
ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੱਧਮ ਬਾਗ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਰਜੁਨ, ਬੇਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੈਲੁਕਾ ਦਰੱਖਤ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਨਲਾ ਤੇ ਪਟੀਲਾ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਤਨਿਰ੍ਣਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਸ਼ਹਸ੍ਤੇਨ ਦਣ੍ਡੇਨ ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤੇਨ ਵਾ ਪੁਨਃ
ਪੁਣ-ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਰਣੈ ਵਰਨਨਾ: ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਦਸ ਹੱਥ ਜਾਂ ਪੰਜ ਹੱਥ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।