ਤ੍ਰ੍ਯਹਸਾਧ੍ਯਵਿਧਾਨੇਨ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਦੇਵਤਾਃ
ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਠਾਈ ਦਿਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਜਾਪਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ षੋਡਸ਼
ਉਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੋਲ੍ਹ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਯਾਜਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਦੇਵਤਾਃ
ਉਥੇ ਚਾਰ ਯਾਜਕ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਈ ਦਿਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਹੇਨੈਵ ਪੂਜਾ ਚ ਮਧ੍ਯਮਃ ਕਥਿਤੋ ਵਿਧਿਃ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਮਧਯਮ ਵਿਧੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਕਨਿष੍ਠੋऽਸੌ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਨਿਸ਼ਠ ਵਿਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਲਿਨੀਦੀਰ੍ਘਿਕਾਗਰ੍ਤਵਾਪੀਮਲਪ੍ਰਪਾਦਿਕਮ੍
ਕੰਵਲ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ, ਡੂੰਘੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਕੂਏਂ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ—
ਅਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਥੇ ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਵਾਪ੍ਯਾਦੇਃ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਗਂਗਾਜਲਂ ਤਤਃ
ਪੋਖਰ ਜਾਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੇਤੁਪ੍ਰਾਸਾਦਵਾਪੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਨੈਵ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਪੁਲਾਂ, ਮਹਲਾਂ ਜਾਂ ਪੋਖਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਰ੍ਹਾ ਜੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਗਤਾਃ 2.1.9.
ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁੜ ਉਭਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਨ੍ਮਾਨਂ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਫਲਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮਾਪ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਮਾਪ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਕषष੍ਟਿਹਸ੍ਤਮਿਤਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਚੋਤ੍ਤਮਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਕਸਠ ਹਸਤ ਦਾ ਮਹਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਵਾ ਦੇਵਮਾਨੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਗੀ ਭੁਤਿ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਵੇ।
ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਲਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਾਰ੍ਯੋ ਲਭਤੇ ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਫਲਮ੍
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੋਤੀ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੇਨ ਸ਼ਤੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਯੈष ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਇਹ ਮਹਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਨਿਸਚੈ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਦੋ ਸੌ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੌ।
ਤਡਾਗਂ ਤਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਮਾਨਮੀਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮਾਪ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਨਿष੍ਠਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਂਸ਼ਹੀਨਕਮ੍
ਕਨਿਸ਼ਠ ਮਾਪ ਤਿੰਨ ਸੌ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਡਾਗਮਾਨਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਫਲਦਾਯਕਮ੍
ਤਲਾਬ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਪ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਡਾਗੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਨੇਮੀ ਮਾਨਾਰ੍ਧੇ ਗਰ੍ਤਮੀਰਿਤਮ੍ 2.1.9.
ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਗੇਰਾ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਦੂਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਅੱਧੀ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਚੈਵ ਗਾਂਧਰ੍ਵਂ ਪੈਸ਼ਾਚਂ ਪਂਚਮਂ ਵਿਦੁਃ
ਚੌਥਾ ਗਾਂਧਰਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਵਾਂ ਪੈਸ਼ਾਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੀਤਿਹਸ੍ਤਮਾਨੇਨ ਨਲਿਨ੍ਯਾ ਮਣਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਅੱਸੀ ਹੱਥ ਮਾਪ ਵਾਲਾ ਕੌਲਾਂ ਦਾ ਤਲਾਬ 'ਮਣਿ' ਨਾਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
षष੍ਟਿਹਸ੍ਤੇਨ ਨਲਿਨੀ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇ ਤੁਰ੍ਯਹੀਨਕਮ੍
ਸੱਠ ਹੱਥ ਦਾ ਕੌਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤਲਾਬ, ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਰ੍ਯਹੀਨਂ ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇ ਗਰ੍ਤੇ ਮਾਨਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਤਲਾਬ ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਖੱਡ ਦੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਅਗ੍ਨੌ ਰੋਗੋ ਬਂਧੁਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਾਮ੍ਯਾਂ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ ਚ
ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ ਮੌਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਸਮਾਜੇ ਮੇਰੁਸ੍ਥਾਨੇ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਮੂਢਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਵਾਪ੍ਯਾਦਿषੁ ਪਾਪਚੇਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਤੇ ਮਲੀਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਦਰਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਯਦਾ ਤੁ ਦੀਰ੍ਘਾਸਰਸੀਤਡਾਗਪ੍ਰਾਸਾਦਕੂਪਾਦਿषੁ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਿ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੰਬੇ ਸਰੋਵਰ, ਦਰਿਆ, ਤਲਾਬ, ਮੰਦਰ, ਕੂਆਂ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਯਦਪ੍ਰਤਿष੍ਠੇषੁ ਨਿਪਾਨਕੇषੁ ਪ੍ਰਾਸਾਦਕੂਪੇषੁ ਵਨਾਦਿਕੇषੁ
ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਪਿਆਉ, ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕੂਏ, ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਵਿਧਿਨਾ ਜਲਾਦੇਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥੇष੍ਟਂ ਪ੍ਰਯਤੋ ਮਨੁष੍ਯਃ 2.1.9.
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ।