ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਗੁਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਸਤਕ ਬਤੀ-ਦੋ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਵਿਸ਼ਾਂਗੁਲਂ ਯਚ੍ਚ ਤਦ੍ਵੈ ਸ੍ਵਧਨਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਚੌਵੀ-ਚੋਂਗਲ ਮਾਪ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਂਗੁਲਂ ਭਵੇਦ੍ਯਚ੍ਚ ਤਤ੍ਕਨਿष੍ਠਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਅੱਠ-ਚੋਂਗਲ ਮਾਪ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਡਿਤਾ ਜਲਪਤ੍ਰੇ ਚ ਅਥ ਵਾ ਚਾਗੁਰੁਤ੍ਵਚਿ
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਅਗਰੂ ਦੀ ਛਾਲ 'ਤੇ ਪੀਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਗੁਲਕਂ ਯਚ੍ਚ ਭੂਰ੍ਜਤੈਡਾਦਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰਾਂ-ਚੋਂਗਲ ਮਾਪ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਭੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ,
ਹਸ੍ਤਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤੇਨਾਯੁष੍ਯਕਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਗਮਨੇ ਭਾਰਤੇ ਚ ਤਦਰ੍ਧਕਮ੍
ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਪ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੁਗੇਯੁਗੇ ਪਾਦਹੀਨਂ ਧਰ੍ਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਰੁਚਿ
ਹਰ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜੈਮਿਨਿਂ ਚ ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਚ ਤਥਾ ਹਰਿਮ੍ । 2.1.7.
ਫਿਰ ਜੈਮਿਨੀ, ਵਿਆਸ, ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦਾ ਵੀ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਾਚਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਃ
ਫਿਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਠ ਕਰੇ।
ਅਸਂਯੁਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਰਪਦਂ ਸ੍ਪष੍ਟਭਾਗਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਅੱਖਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਰਥ ਵਾਲੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਵਰਤੇ।
ਸਾਮਗਾਥਾਃ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਰਾਗਯੁਕ੍ਤਾਂਤਰਂ ਪਠੇਤ੍
ਸਾਮ ਗੀਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੇ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਗਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿਲ੍ਲੋਲਰਾਗੋ ਵਾਜਾਵਿਕਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼੍ਰੀਰਾਗ, ਹਿਲੋਲ ਰਾਗ ਅਤੇ ਵਾਜਾਵਿਕ ਰਾਗ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਵਿਂਦਤਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਰਤੋ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਰਃ
ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੈਸ਼, ਵੈਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਖੱਤਰੀ ਹੋਵੇ।
ਨ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕਥਯੇਦ੍ਧਰ੍ਮਾਂਸ੍ਤਪਅਧ੍ਯਾਪਨੇ ਤਥਾ
ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਤਪ ਕਰਨਾ, ਨਾ ਪਾਠ ਕਰਾਉਣਾ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣਾਧਿਗਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੇषਾਚ੍ਛਬ੍ਦਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਸ਼ੂਦਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸ਼੍ਵਸ਼ृਗਾਲਖਰੀਕ੍ਸ਼ੀਰਮਪੇਯਂ ਹਿ ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ...
ਅਮੇਧ੍ਯਂ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤੇ ਤੋਯੈਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਹਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ 2.1.7.
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ੂਦਰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਉਦ੍ਦਿਸ਼ੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਤਥਾ ਚਾਗਮਵੈਦਿਕਮ੍
ਤਾਂ...
ਬੁਧ੍ਯਮਾਨਃ ਸਦਾ ਹ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗ੍ਰਂਥਾਰ੍ਥਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਰਥ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਝੇ।
ਵਸੇਤ੍ਸ ਪਤ੍ਤਨੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਵਸਂਤਿ ਪਤ੍ਤਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਯਤ੍ਰ ਸਂਵਸੇਤ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਵਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਯਥਾਰ੍ਕਹੀਨਂ ਦਿਵਸਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਹੀਨਾ ਯਥਾ ਨਿਸ਼ਾ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ...
ਯਦ੍ਗृਹੇ ਨੈਵ ਸ਼ਿਸ਼ਵੋ ਨ ਰਰਾਜ ਗृਹਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਤਥੈਵ ਸੋਦਰ ਗੇਹੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁष੍ਕਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਘਰ ਕਦੇ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਇੰਝ ਹੀ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਰਗਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਅਙ੍ਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪਾਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਅੰਕ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਂ ਸ਼ੈਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਤੋ ਭਾਗਵਤਂ ਪਰਮ੍
ਤੀਜਾ ਸ਼ੈਵ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਭਗਵਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਅਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯੇ ਚ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਤਸਯ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਰਮਤਂ ਗृਹ੍ਯਂ ਗੋਭਿਲੋਕ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਜੋ ਗੋਭਿਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਂਤਰੇਣਾਗਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਧ੍ਯਾਪਯੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਮਂਡੂਕੇ ਪਂਚਰਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸਰ੍ਪੇ ਰਾਤ੍ਰਿਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਮੰਡੂਕ ਲਈ ਪੰਚਰਾਤਰ, ਤੇ ਸੱਪ ਲਈ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।