ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯਦਾ ਚਰਤਿ ਰਸ਼੍ਮਿਮਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ,
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮਂਡਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਚਰਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਬੁਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬੁਧਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵਃ
ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਬੁਧ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰਗਵ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਨੈਸ਼੍ਚਰਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਮਂਡਲਮ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ।
ਕਾਲਚਕ੍ਰਮਯੇ ਚਕ੍ਰੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਸੂਰਜ ਸਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤਂਭਤੇ ਚਰਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹ੍ਰਾਸੇ ਚਾਪਿ ਦਿਨਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਕਦੇ ਥਿਰ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਕਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਨ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਦਾਸ੍ਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਸ੍ਤੇ ਯਾਮਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ 2.1.4.
ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਯਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਨ ਗਣ੍ਯਤੇ ਦੇਸ਼ਭੇਦੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਣ ਚ ਗਣ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਾਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲ੍ਯਵਾਰ੍ਦ੍ਧ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਨ ਗਣ੍ਯੇਤੇ ਸਦਾ ਬੁਧੈਃ
ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਸ਼ੇषਾਰ੍ਧਂ ਭਾਰ੍ਗਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਮਥ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਭਾਰਗਵਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿੰਦਤ ਹੈ।
ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਾਸਰਾਨ੍ਸਪ੍ਤ ਇਤਿ ਚਾਥਰ੍ਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਐਥਰਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਇਹੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਾਨੁਸਾਰਵ੍ਯਕ੍ਤਿਨਿਰ੍ਧਾਰਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਂਸृष੍ਟਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਪਾਈ ਸੀ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਹਵ੍ਯਾਨਾਮਿਹ ਕਵ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਗੁਪ੍ਤਯੇ
ਇੱਥੇ, ਸਭ ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਵ੍ਯਾਨਿ ਚੈਵ ਪਿਤਰਃ ਕਿਂ ਭੂਤਮਧਿਕਂ ਤਤਃ
ਪਿਤਰ ਹੀ ਕਵਯ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਵਿਦਧਾਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਨ ਸਂਦੇਹਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਭਾਵਾਯ ਵੈ ਭਵੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਾਦਯਸ਼੍ਚੇਹ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾ ਯਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ਸ ਯਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵੇਨ ਸਂਯੁਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਥੇ ਗਰਭਾਧਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣਤਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਪੂਤਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਵੇਦਪੂਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਃ
ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵੇਦ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪੂਤਂ ਪ੍ਰਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵਿਪੂਤਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਖੇਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਤਾਨਾਂ ਪਰਮਃ ਪੂਤੋ ਗੁਰੂਣਾਂ ਪਰਮੋ ਗੁਰੁਃ
ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਭੁਞ੍ਜਂਤਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ 2.1.5.
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਟੱਲ ਸੁੱਖ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਸੀਦਂਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਰੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਮੁਖਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਪੁਰਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸਨ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਮੁਖੇ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਪਿਤਾਃ ਪੁਰੁषੇਣ ਹਿ
ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਪੁਰਖ ਨੇ ਵੇਦ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ,
ਪਿਤृਯਜ੍ਞਵਿਵਾਹੇषੁ ਵਹ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸ਼ਾਂਤਿषੁ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਿਆਹ, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ,
ਦੇਵਾ ਭੁਞ੍ਜਂਤਿ ਹਵ੍ਯਾਨਿ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰੇਤਾਦਯੋऽਸੁਰਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਚੜਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭੂਤ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਅਸੁਰ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯੋ ਦਦਯਾਦ੍ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਕੋਈ ਯੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਵਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਚ ਯੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਯਾਸਫਲਮਾਤ੍ਰਕਃ
ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਹੂਯ ਤਸ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚ ਦ੍ਵਿਜਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦਭਿਵਾਦਨਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।