ਭਕ੍ਤਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਦੇਵੋ ਹਿ ਭਗਵਾਨ੍ਰਵਿਃ ਰਾਸ਼ਿਚਕ੍ਰੇ ਚ ਭ੍ਰਮਤਿ ਮੇਰੋਰੁਪਰਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਰਵੀ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਗਿਆਂ।
. ਬਿਂਬषਟ੍ਕੇਦ੍ਰਿਨਾਭੌ ਚ ਰਥਚਕ੍ਰਂ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਛੇ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਦ੍ਯਾ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦੁਤ੍ਤਰਾਯਣਮ੍
ਉਥੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੱਕ।
ਰਵਿਣਾ ਲਂਘਿਤੋ ਮਾਸਸ਼੍ਚਾਂਦ੍ਰਃ ਖ੍ਯਾਤੋ ਮਲਿਮ੍ਲੁਚਃ
ਮਾਲਿਮਲੁਚ ਨਾਮਕ ਮਹੀਨਾ, ਰਵੀ ਵਲੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਤ੍ਵਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਤਾਰਾਮਯਗਤਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਤਿੰਨ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਾ ਚਰਤਿ ਯਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਰਤਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰਾਤ ਨੂੰ।
ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਂ ਚਾਵਗਮਨਂ ਯਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਦਿਵਾਭਵਤ੍ 2.1.4.
ਜਿਥੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰਿਂਦਿਵਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੋਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣੋ।
ਯਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਚ ਯੋ ਦੇਸ਼ਃ ਸ ਤੇषਾਮੁਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਉਗਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਕਾਲੇ ਨਿਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਗਵਾਸ੍ਤਾਦਿਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਭਾਰਗਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਦਿਸਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯਦਾ ਚਰਤਿ ਰਸ਼੍ਮਿਮਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ,
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮਂਡਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਚਰਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਬੁਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬੁਧਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵਃ
ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਬੁਧ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰਗਵ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਨੈਸ਼੍ਚਰਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਮਂਡਲਮ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ।
ਕਾਲਚਕ੍ਰਮਯੇ ਚਕ੍ਰੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਸੂਰਜ ਸਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤਂਭਤੇ ਚਰਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹ੍ਰਾਸੇ ਚਾਪਿ ਦਿਨਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਕਦੇ ਥਿਰ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਕਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਨ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਦਾਸ੍ਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਸ੍ਤੇ ਯਾਮਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ 2.1.4.
ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਯਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਨ ਗਣ੍ਯਤੇ ਦੇਸ਼ਭੇਦੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਣ ਚ ਗਣ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਾਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲ੍ਯਵਾਰ੍ਦ੍ਧ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਨ ਗਣ੍ਯੇਤੇ ਸਦਾ ਬੁਧੈਃ
ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਸ਼ੇषਾਰ੍ਧਂ ਭਾਰ੍ਗਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਮਥ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਭਾਰਗਵਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿੰਦਤ ਹੈ।
ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਾਸਰਾਨ੍ਸਪ੍ਤ ਇਤਿ ਚਾਥਰ੍ਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਐਥਰਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਇਹੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਾਨੁਸਾਰਵ੍ਯਕ੍ਤਿਨਿਰ੍ਧਾਰਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਂਸृष੍ਟਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਪਾਈ ਸੀ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਹਵ੍ਯਾਨਾਮਿਹ ਕਵ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਗੁਪ੍ਤਯੇ
ਇੱਥੇ, ਸਭ ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਵ੍ਯਾਨਿ ਚੈਵ ਪਿਤਰਃ ਕਿਂ ਭੂਤਮਧਿਕਂ ਤਤਃ
ਪਿਤਰ ਹੀ ਕਵਯ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਵਿਦਧਾਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਨ ਸਂਦੇਹਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਭਾਵਾਯ ਵੈ ਭਵੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਾਦਯਸ਼੍ਚੇਹ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾ ਯਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ਸ ਯਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵੇਨ ਸਂਯੁਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਥੇ ਗਰਭਾਧਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣਤਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਪੂਤਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਵੇਦਪੂਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਃ
ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵੇਦ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪੂਤਂ ਪ੍ਰਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵਿਪੂਤਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਖੇਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਤਾਨਾਂ ਪਰਮਃ ਪੂਤੋ ਗੁਰੂਣਾਂ ਪਰਮੋ ਗੁਰੁਃ
ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ।