ਗ੍ਰਸਤੇ ਜਾਯਤੇ ਲੋਕਾਨ੍ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੇਡ ਲਈ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪृਥਿਵੀਂ ਚਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਦਿਸ਼ਸ੍ਤਥਾ
ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਤਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਚਤੁष੍ਪਦਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਪਦਾਂ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮੈਕਭਾषਿਣਾਮ੍ 2.1.2.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ।
ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਸ਼ੀਲਾਸ਼੍ਚ ਇਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਭਗਵਾਨ ਮুনি ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਹ ਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਉਸ ਤੋਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ, ਸਵੈਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਚਤੁਰ੍ਥ ਪਾਦਹੀਨਾਂਸ਼੍ਚ ਆਚਾਰੇषੁ ਬਹਿष੍ਕृਤਾਨ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੌਥਾ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਗਏ।
ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾ ਚ ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਮੁਦਧੇਸ੍ਤਥਾ
ਲੋਕਾਲੋਕ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵੀ।
ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਨਿਰ੍ਘੋषਰੋਹਿਤੇਂਦ੍ਰਧਨੂਂषਿ ਚ
ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਨਕ ਵੀ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹੇषੁ ਭੂਯਃ ਕਾਲੇਨ ਪੀਡਯੇਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਲ੍ਪਾਭਿਕਰਣੇ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਪਾਤਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਉਥੇ, ਕਲਪ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਨਲੋਕੋ ਮਹਰ੍ਲੋਕਾਤ੍ਤਥਾ ਕੋਟਿਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਃ
ਜਨਲੋਕ, ਜੋ ਮਹਰਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਦੋ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਨਲੋਕਾਤ੍ਤਪੋਲੋਕਃ ਕੋਟਿਤ੍ਰਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤਪੋਲੋਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਭੂਰ੍ਲੋਕਃ ਕੋਟਿषਟ੍ਕੇਨ ਸਂਯੁਤਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਭੂਰਲੋਕ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਛੇ ਕਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਲੋਕੇ ਗੁਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਃ
ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ।
ਗਾਯਂਤਿ ਯਤਯੋ ਗਾਥਾ ਹ੍ਯਾਸ੍ਤਿਕਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਉਥੇ, ਤਿਆਗੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਅਸਤੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਰਂ ਤੁ ਯੋਗਿਨਾਮੇਕਂ ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਉਥੇ ਜੋਗੀਆਂ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਪੁਰਂ ਤਸ੍ਯ ਦੁਰਾਸਦਮ੍
ਉਥੇ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯਾਪਿ ਭਵਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਰੇ
ਉਥੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਲੋਕਕਥਿਤਃ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਵਰ੍ਜਿਤਃ 2.1.3.
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੁੜ ਆਉਣ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸਨਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਯਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਹ ਮਹਾਦੇਵਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨੋ ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਧਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਨਿਯਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਉਥੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਮਮਾ ਨਿਰਹਂਕਾਰਾਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਏਤੇ ਸਪ੍ਤ ਮਹਰ੍ਲੋਕਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਮਹਾਤਲਂ ਹੈਮਤਲਂ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਮਹਾਤਲ ਤੇ ਹੇਮਤਲ, ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਨਂਤੇਨ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਉਹ ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼ੈਲਂ ਰਸਾਤਲਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼ਾਂਕਰਂ ਹਿ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਰਸਾਤਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ ਰਸਾਤਲ ਹੈ।
ਸਿਤਂ ਹਿ ਵਿਤਲਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਲਂ ਚੈਵ ਸਿਤੇਤਰਮ੍
ਵਿਤਲ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿੱਟਾ ਤਲ ਵੀ ਹੈ।