ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਮੁਨੀਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍
ਅਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋ ਮুনি ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ,
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਤੁ ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਦ੍ਵੈ ਵਨੌਕਸਾਮ੍
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਵਣਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਤੀਨਾਂ ਯਤਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਤਦੇਵ ਵਨਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਯਤੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹੀ ਵਣਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨਾਮਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਯੋਮਾਖ੍ਯਂ ਪਰਮਾਕਰਮ੍
ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਆਕਾਸ਼ ਨਾਮਕ ਉੱਚਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਲ੍ਪਾਨੁਸਾਰੇਣ ਮਨ੍ਵਤਰਸ਼ਤਾਨੁਗਮ੍
ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਸੀਤ੍ਤਮੋਮਯਂ ਸਰ੍ਵਮਪ੍ਰਜ੍ਞਾਤਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਸੀ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਞ੍ਚਿਤ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ
ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਅਹਂਕਾਰਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚੋਂ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਰਸੋ ਗਂਧਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ — ਇਹ ਸਾਰੇ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ
ਸਤ, ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮੋਹਨਾਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤੁ ਤੇਜਸਾ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਣ ਲਈ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਤਾ।
ਵ੍ਯਾਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤੇਜਸਾऽਮੋਹਯਜ੍ਜਗਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਵੇਤਾਵੁਦ੍ਭੂਤੌ ਭਗਵਤ੍ਸੁਤੌ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਉਪਸਂਹਰਤੇ ਚੈਵ ਨਾਨਾਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ 2.1.2.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਤੁ ਤਾਨ੍ਯੇਵਂ ਕਲ੍ਪ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਹੀ 'ਕਲਪ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਮਾਸਸ਼੍ਚ ਵਰ੍षਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚਾष੍ਟਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਾ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸੌ ਵੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇਓ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯਂਤਂ ਨਿਮੇषਸ਼੍ਚ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਵੈ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤੰਭ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਪਲ ਵੀ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕੋऽਥ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਭੂਲੋਕ, ਫਿਰ ਭੁਵਰਲੋਕ, ਅਤੇ ਸਵਰਗਲੋਕ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਂ ਵਿਤਲਂ ਤਦ੍ਧਿ ਅਤਲਂ ਤਲਮੇਵ ਚ
ਪਾਤਾਲ, ਵਿਤਲ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤਲ ਤੇ ਤਲ।
ਏਤੇषੁ ਸਪ੍ਤਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਅਧਃਪਾਤਾਲਵਾਸਿਨਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਥਾਂਵਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਗ੍ਰਸਤੇ ਜਾਯਤੇ ਲੋਕਾਨ੍ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੇਡ ਲਈ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪृਥਿਵੀਂ ਚਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਦਿਸ਼ਸ੍ਤਥਾ
ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਤਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਚਤੁष੍ਪਦਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਪਦਾਂ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮੈਕਭਾषਿਣਾਮ੍ 2.1.2.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ।
ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਸ਼ੀਲਾਸ਼੍ਚ ਇਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਭਗਵਾਨ ਮুনি ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਹ ਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਉਸ ਤੋਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ, ਸਵੈਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਚਤੁਰ੍ਥ ਪਾਦਹੀਨਾਂਸ਼੍ਚ ਆਚਾਰੇषੁ ਬਹਿष੍ਕृਤਾਨ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੌਥਾ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਗਏ।
ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾ ਚ ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਮੁਦਧੇਸ੍ਤਥਾ
ਲੋਕਾਲੋਕ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵੀ।
ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਨਿਰ੍ਘੋषਰੋਹਿਤੇਂਦ੍ਰਧਨੂਂषਿ ਚ
ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਨਕ ਵੀ।