ਵਰਾਹਕਰ੍ਣੀਂ ਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਚ ਗਾਂਧਾਰਿਕਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲਦੇਵਦਾਰੁ
ਵਰਾਹਕਰਨੀ, ਗਜਪਿੱਪਲੀ, ਗਾਂਧਾਰਿਕਾ, ਪਿੱਪਲਾ ਤੇ ਦੇਵਦਾਰੂ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਰ੍ਵੈਨਾਗਾਨਾਂ ਰੂਪਵਰ੍ਣੌ ਵਿषਂ ਤਥਾ ॥ 1.36.
ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਰੂਪ, ਰੰਗ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਪੂਜਯੇਨ੍ਨਾਗਾਨ੍ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਸਦਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਰਾ ਧਿਪ । ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯੋਭਯਤੋ ਲੇਖ੍ਯਾ ਗੋਮਯੇਨ ਵਿषੋਲ੍ਬਣਾਃ
ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਮੀ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕਠ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਨਾਗ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਦਧਿਦੂਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਤੈਃ ਕੁਸ਼ੈਃ । ਗਂਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ
ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਹੀਂ, ਦੂਬ, ਚੌਲ, ਕੁਸ਼, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਚੜਾਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯੇ ਤ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਪੂਜਂਤੀਹ ਨਾਗਾਨ੍ਭਕ੍ਤਿਪੁਰਃਸਰਾਃ।। ਨ ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਪਤੋ ਵੀਰ ਭਯਂ ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਜੋ ਇੱਥੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਅਥਾਲੇਖ੍ਯ ਨਰੋ ਨਾਗਾਨ੍ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਾਦਿਵਰ੍ਣਕੈਃ
ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਜਯੇਦ੍ਗਂਧਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਯਸਗੁਗ੍ਗੁਲੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਘਿਉਂ, ਖੀਰ ਤੇ ਗੁਗਲ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਸਪ੍ਤਮਾਤ੍ਕੁਲਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਭਯਂ ਨਾਗਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਸਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਨਾਗਾਂ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਤਰ੍ਦ੍ਧਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਂਚਮੀਕਲ੍ਪੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦਿਕਨਾਗਪਞ੍ਚਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਾਵੜੇ ਵਿਚ, ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਵਾਲੇ ਭਾਦਰੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨਾ ਵਾਲਾ ਸਤੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਸੁਮਂਤੁਰੁਵਾਚ ਤਥਾ ਚਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਮਾਸਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਕੁਰੁਨਂਦਨ
ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਏਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਘृਤੋਦਕਾਭ੍ਯਾਂ ਪਯਸਾ ਸ੍ਨਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਘਿਉਂ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ,
ਯਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਵਿਧਿਵਨ੍ਨਾਗਾਞ੍ਛੁਚਿਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਸਮੇਤ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਾਗਾਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਭਵਂਤੀਹ ਸ਼ਾਂਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਾ ਵਿਭੋ
ਨਾਗ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਕਥਿਤੋ ਵੀਰ ਪਞ੍ਚਮੀਕਲ੍ਪ ਉਤ੍ਤਮਃ । ਯਤ੍ਰਾਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ਮਂਤ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਸਰ੍ਪਨਿषੇਧਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਇਹ ਚੰਗਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ੴ ਕੁਰੁਕੁਲ੍ਲੇ ਫਟ੍ ਸ੍ਵਾਹਾ
ਓਂ ਕੁਰੁਕੁੱਲੇ ਫਟ ਸਵਾਹਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਪਰਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਮਗ੍ਨਃ ਸ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਇਹਾਪਿ ਦਿਂਡੀ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਿੰਡੀ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰਃ ਕਿਲਾਸੌ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਰ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਉਸਦੀ ਬਣ ਗਈ।
ਨਗ੍ਨੋ ਯਦਾ ਦਾਰੁਵਨੇ ਮੁਨੀਨਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਚਰਂ ਸੁਰੇਸ਼ਮ੍ ਵਿਹਾਯ ਦਿਂਡਿਃ ਸ ਤੁ ਤਾਨ੍ਸੁਰਰ੍षੀਂਸ੍ਤਤੋ ਰਵੇਰ੍ਲੋਕਮਥਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਦਰੂ ਵਣ ਵਿਚ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਿਖ ਮੰਗਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਦਿੰਡੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਆਗਚ੍ਛਮਾਨਂ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤਮੂਚੁਰ੍ਦੇਵੇਸ਼ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮਸੇ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਥ ਗਣਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਿਉਂ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?
ਤੇ ਭੂਯ ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤਮੇਵਮਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਸ੍ਵ ਰਵੇਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: ਇੱਥੇ ਹੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਥੈਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਸ੍ਥੌ ਰਵਿਤੋषਣਾਯ
ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਉਥੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਉਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁष੍ਟੇਨ ਤਤਃ ਸਵਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੀਤੋਸ੍ਮਿ ਦੇਵਾਗਮਨਾਤ੍ਤਵਾਹਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।"
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੈਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤੁ ਭਾਨੋਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਰਵੇ ਰਥਸ੍ਥਾਃ
ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮਥ ਭਾਨੂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੌਦਾਂ ਰਵੀ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ।
ਯਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਸਿਦ੍ਧੌ ਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰੌ ਚਾਦਿਤ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਵਪ੍ਸਰਸਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨੌ 1.124.
ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਦੇਵਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਧਾਤ੍ਵਰ੍ਥਸ਼ਬ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਭਵਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤਸ਼੍ਚ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਸ੍ਮਾਕਮਿਹ ਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਾਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਭੂਯਸ੍ਤਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਂਡਨਾਯਕਪਿਂਗਲੌ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੰਡਨਾਇਕ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।"
ਮਯਾ ਸਹ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਪੁਰਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤੇ ਤੁ ਲਬ੍ਧਵਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਅਮਾਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ
ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਆਦਿਕ, ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਏ।