ਹੈਮਂ ਮਹੀਂਦ੍ਰਮਣਿਸ਼ृਂਗਸ਼ਤੈਰੁਪੇਤਂ ਲੋਕਾਧਿਪਾष੍ਟਕਯੁਤਂ ਸਹਿਤਂ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਣਕਾਂ ਵਾਲੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ।
ਤਿਲਾਚਲਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਤ੍ਪ੍ਰਦਾਨਾਨ੍ਨਰੋ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਤੁੱਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿਲਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਮਤੁਲਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪਾਵਨਮ੍
ਤਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਮਧੁਕੈਟਭਨਾਮਾਨਾਵਾਸ੍ਤਾਂ ਦਿਤਿਸੁਤੌ ਪੁਰਾ
ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭਾ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸਹਸ੍ਰਂ ਕਿਲ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਨ ਵ੍ਯਜੀਵਤ ਦਾਨਵਃ
ਉਹ ਦਾਨਵ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ।
ਪਤਿਤਸ਼੍ਚ ਧਰਾਪृष੍ਠੇ ਕਣਸ਼ੋ ਲਵਸ਼ਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਰੇਜ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਹਤਸ਼੍ਚ ਹਰਿਣਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ ਮਧੁਰ੍ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਅਤੇ ਉਹ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਪਰ ਹਰੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੇਦਿਨੀਤਿ ਤਤਃ ਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪਾਚਲ ਧਾਰਿਣੀ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੈਦਨੀ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਊਚੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪੁਂਗਵਮ੍ ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਤ੍ਵਯਾ ਧृਤਂ ਜਗਦ੍ਦੇਵ ਤ੍ਵਯਾ ਸृष੍ਟਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਭਗਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਹੈ।'
ਤ੍ਵਯੀਸ਼ ਲੀਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯੈਵ ਮਧੁਸੂਦਨ
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ।
ਪਾਲਯਂਤੁ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾ 4.199.
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਦਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਹੋਮ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
ਨਹਿ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਭਾਰਤ
ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਦੈਤ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਿਸਾਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਣਾਂ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਂਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲੋਦਕਮ੍
ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਿਲੈਃ ਸਪ੍ਤਾष੍ਟਭਿਰ੍ਵਾਪਿ ਸਮਰ੍ਪਿਤਜਲਾਂਜਲਿਃ
ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਤਿਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵਕਾਕੋਪਹਤਂ ਯਚ੍ਚ ਪਤਿਤਾਦਿਭਿਰੇਵ ਚ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਕਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ—
ਏਤੈਰ੍ਮृਤੈਸ੍ਤਿਲੈਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਉਤ੍ਤਮੋ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਦ੍ਰੋਣੈਰ੍ਮਧ੍ਯਮਃ ਪਂਚਭਿਰ੍ਮਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਸ ਡੋਣਾਂ ਨਾਲ, ਮੱਧਮ ਪੰਜ ਡੋਣਾਂ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚਾਪਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਕਂਭਪਰ੍ਵਤਾਦਿਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਹੋਰ ਸਾਰਾ—ਜਿਵੇਂ ਆਸਰਾ ਪਹਾੜ ਆਦਿਕ—
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਧੁਵਧੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦੇਹਸ੍ਵੇਦਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਮਧੂ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਤਿਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ,
ਹਵ੍ਯੇ ਕਵ੍ਯੇ ਚ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਤਿਲੈਰੇਵਾਭਿਮਂਤ੍ਰਣਮ੍ 4.199.
ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਹੀ ਸਦਾ ਮੰਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਇਤ੍ਯਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਾਚਲਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਦ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁष੍ਟ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾਦਿਹਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਕੁਲੋਦ੍ਭਵਾ ਚੈਵ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਪਿਲਾਦਾਨਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਂ ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਉਹ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨਂ ਤਿਲਾਚਲਸਮਂ ਯਦਿ ਚਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤਿ ਤਦ੍ਭੂਤ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਚਯਂ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ
ਜੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਚਲਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪਰਮਂ ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਰ੍ਵਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਕਪਾਹ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪਸੰਦ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਧਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਧਨ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮਸ਼ੇषਤਃ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।