ਮਂਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਯਥੋਦਿਤਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੁਣੋ।
ਉਮਾ ਪਤੇਃ ਸ਼ਿਰੋਰਤ੍ਨਸ਼ਿਵਂ ਯਚ੍ਛ ਨਮੋਨਮਃ
ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਸਿਰ ਦਾ ਰਤਨ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।
ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਤਕ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾ ਪ੍ਰਲੈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਦਾਨਾਨ੍ਯਮੂਨਿ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪ੍ਰਯਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਯਚ੍ਛਂਤਿ ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਵਰਾਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾਃ
ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਇਹ ਦਾਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਤਿਥਿਦਾਨਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਨਵਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ, 'ਤਿਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਇੱਕ ਸੌ ਤਿੰਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਵਰਾਹਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਧਰਣ੍ਯੈ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਰਾਹਵਪੁषਾ ਮਯਾ
ਵਰਾਹ ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਲਈ ਕਹੀ ਸੀ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ ਦਾਨੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੱਚਾ, ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਦੇਯਂ ਸਂਕ੍ਰਮਣੇ ਭਾਨੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀष੍ਵਥ
ਇਹ ਦਾਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਦਲਾਅ, ਗ੍ਰਹਣ ਜਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਚ ਜਾਯਤੇ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲੇ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੇ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਦਿਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਗਂਗਾਦ੍ਯਾਸੁ ਨਦੀषੁ ਚ
ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ।
ਗੋष੍ਠੇ ਦੇਵਾਲਯੇ ਵਾਪਿ ਰਥੇ ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹਾਂਗਣੇ
ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਮੰਦਰ, ਪੋਖਰ, ਰਥ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ।
ਕੁਸ਼ੈਰਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਤਾਂ ਪਾਰ੍ਥ ਪ੍ਰਣਵਾਕ੍ਸ਼ਰਮਂਤ੍ਰਿਤੈਃ
ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਚਟਾਈ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰ।
ਦ੍ਰੌਣੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਤਦਰ੍ਧੇਨਾਥ ਵਾ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦ੍ਰੌਣ ਭਰਕੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹੇ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਮੁਖਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭੁਜੌ ਚਕ੍ਰਗਦਾਨ੍ਵਿਤੌ
ਮੂੰਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਰੱਖੋ।
ਸ਼ਂਖਂ ਚ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਨਮਾਲਾਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯੀਮ੍ 4.194.
ਪਾਸੇ ਸਾਂਖ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਣਮਾਲਾ ਪਾਓ।
ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਗ੍ਰਲਗ੍ਨਵਸੁਧਾਂ ਸੌਵਰ੍ਣੀਂ ਕਾਰਯੇਚ੍ਛੁਭਾਮ੍
ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਆਗੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਬਣਾਓ।
ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਵਰਾਹਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਾਹ ਦੇਵ ਨੂੰ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੋ।
ਨਵਗ੍ਰਹਮਖਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਹੋਮ ਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਤਿਲੈਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਨਵ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਵਰਾਹੇਸ਼ ਪ੍ਰਦੁष੍ਟਾਨਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਫਲਾਨਿ ਚ
ਹੇ ਵਰਾਹ ਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਮਲਿਨਤਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਾਸਿਹਸ੍ਤਾਯ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਂਤਕਾਯ ਚ
ਜੋ ਸਾਂਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ।
ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਨੁ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਰਿਗ੍ਰਹਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯੋਕ੍ਤਃ ਪਾਦਯੋਃ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ
ਉਸ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਨਾਥ ਵਰਾਹਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾਨ ਕਰਕੇ,
ਸਰ੍ਵਦਾਨੇषੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਯਗਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ,
ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮੁਦ੍ਧृਤਾ ਵਰਾਹੇਣ ਵਸੁਂਧਰਾ।। ਯਥਾਕੁਲਂ ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ। ।।। 4.194.
ਜਿਵੇਂ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਨਸ੍ਯ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਤਾ ਲਈ,
ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਵੇਦਵਿਦੁषੇ ਨृਵਰਾਹਰੂਪਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਲਾਮਲਸੁਵਰ੍ਣਮਯਂ ਸਵਸ੍ਤ੍ਰਮ੍
ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਵਸਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ,
ਧਾਨ੍ਯਪਰ੍ਵਤਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਧਾਨ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ,
ਮਤ੍ਸ੍ਯੇਨ ਮਨਵੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਚ੍ਛੁਣੁष੍ਵ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ
ਕੁਰੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਮਤਸਯ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ।
ਮੇਰੋਃ ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਸ਼ਧਾ ਪੁਨਰੇਵ ਤੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਦਸ ਵਾਰੀ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ।