ਦਾਨਾਨਿ ਬਹੁਰੂਪਾਣਿ ਨਾਨਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤਾਨਿ ਚ
ਦਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਨਮੇਕਂ ਤੇ ਦਾਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਾਰਤ
ਪਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਮੁੱਖ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਹਪੀਡਾ ਸੁਦਾਰੁਣਾਃ
ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ—
ਯੇਨ ਦਤ੍ਤੇਨ ਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਪੁਣ੍ਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍
—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਵਿषੁਵੇ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕ੍ਰਮੇ
ਇਹ ਦਾਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕਰਾਂਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਦਾਰੁਜਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਹੇਮਪਟ੍ਟੈਰਲਂਕृਤਮ੍ 4.180.
ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।
ਸੁਵਰ੍ਣਧ੍ਵਜਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਤਾਸਿਤਪਤਾਕਿਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ ਪਤਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਓ।
ਨਦ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇऽਥ ਵਾ ਗੋष੍ਠੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇ ਵਾ ਗृਹਾਂਗਣੇ
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਾਂ ਗੌਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ—
ਪੁਰਾਣਵੇਦਵਿਦ੍ਯਾਵਾਨ੍ਵਿਨਯਾਚਾਰਸਂਯੁਤਃ
—ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਹੋਵੇ—
ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਤਮ੍
—ਉਹ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਓਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਕਰੇ।
ਸੂਕ੍ਤੇਨ ਰੁਦ੍ਰਂ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਗਂਧੈਃ ਫਲੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ਦੀਪਮਾਲਾਭਿਰੇਵ ਚ
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੁਦਰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰੁਦਰ ਸੁਕਤ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧ, ਫਲ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਯੇਦ੍ਗਂਧਕੁਸੁਮੈਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਚਂਦਨੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਕਰੋ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषਵਿਮਿਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰਯੇਤ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਗਨੀ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਚਤੁਰੋष੍ਟੌ ਮਹਾਰਾਜ ਗੁਰੁਰੇਕੋऽਥਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਉਥੇ ਚਾਰ ਜਾਂ ਅੱਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਂ ਇਕੋ ਇਕ ਗੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਵਦ੍ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ 4.180.
ਫਿਰ ਅੱਗ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣਵੇ ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਾਯ ਮਂਤ੍ਰੈਃ ਪੂਰ੍ਵੋਦਿਤੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਏਵਂ ਯਜ੍ਞਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਜਮਾਨੋ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਸਹ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ—
ਵਿਚਿਤ੍ਰਤਨੁਸਂਵੀਤੌ ਸ਼ੁਭਕਕ੍ਸ਼ੌ ਸੁਘਂਟਿਕੀ
ਅਜੋਕੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਚੰਗੇ ਜੁਗਤ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
ਦਿਵ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਪਰਿਚ੍ਛਨ੍ਨੌ ਦਿਵ੍ਯਾਂਕੁਸ਼ਸਮਨ੍ਵਿਤੌ
ਦੇਵੀ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਅਸਮਾਨੀ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਲੈਸ।
ਏਵਂ ਵਿਧਿਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਥਂ ਤਂ ਸਗਜਂ ਨਰਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਰਥ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭੂषਿਤਂ ਕਣ੍ਠਕਟਕੈਃ ਕਰ੍ਣਵੇष੍ਟਾਂਗੁਲੀਯਕੈਃ
ਗਲ ਦੇ ਹਾਰ, ਕੰਗਣ, ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਛਲੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਬਦ੍ਧਤੂਣਿਂ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਂ ਬਹੁਚਰ੍ਮਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁ, ਕਈ ਚਮੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਯਜਮਾਨਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਬਰਧਰਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਫਿਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਯਜਮਾਨ, ਸਫੈਦ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ।
ਇਮਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋਂਜਨਃ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋऽष੍ਟੌ ਦੇਵਯੋਨਯਃ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅੱਠ ਦੇਵੀ ਵੰਸ਼।'
ਤੇषਾਂ ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੌ ਤੁ ਬਲਰੂਪਸਮਨ੍ਵਿਤੌ 4.180.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਮਮੇਭਰਥਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰੀਯੇਤਾਂ ਸ਼ਿਵਕੇਸ਼ਵੌ
ਮੇਰੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।
ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ।
ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਮ੍
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਰਥਸ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ, ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ।