ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁਖਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਮਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਕਲ੍ਪਮੇਕਂ ਨਿਰਾਮਯਃ
ਉਹ ਉਥੇ, ਰਾਜਾ, ਇਕ ਕਲਪ ਲਈ ਬਿਨਾ ਰੋਗ ਦੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੇਵ ਰਾਜ ਪੁਰੇ ਤਥਾ
ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ,
ਧਨਦਸ੍ਯ ਪੁਰੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਨਰਃ
ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਲੱਖਾਂ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ,
ਯਜ੍ਵਾ ਦਾਨਪਤਿਰ੍ਧੀਮਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਯਂਕਰਃ
ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਸੋऽਪਿ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਪਾਪੇਨ ਤ੍ਰਿਵਿਧੇਨ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਕੇਸ਼ਵਪਰੋऽਸ੍ਤਿ ਨ ਪੂਜਨੀਯੋ ਨੈਵਾਸ਼੍ਵਮੇਧਸਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਰਤੁਰਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਯਜਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਤੁਲਾਪੁਰੁषਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਂਚਸਪ੍ਤਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼ ਦਾਨ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਪਚਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਦਾਨਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਮਾਪਰਮ੍
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਵਰਤ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਯੇਨ ਆਯੁषਾ ਯਸ਼ਸਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਆਯੁ, ਯਸ਼ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨੋਪਾਯੇਨ ਜਾਯਂਤੇ ਮਤ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਮਾਨਵਾ ਭੁਵਿ
ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਵ੍ਰਤੈਨੋਪਵਾਸੈਸ਼੍ਚ ਨ ਤੀਰ੍ਥਗਮਨੈਰਪਿ
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਮਮ ਲੋਕੋऽਯਂ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰਪਿ
ਮੇਰਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਲੋਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰੇषਾ ਸਨਾਤਨੀ
ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਦਾਨਂ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਾਖ੍ਯਂ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨਾਮਕ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪਾਵਨਂ ਪਰਮਂ ਮਹਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਦਪਾਂ ਗਰ੍ਭਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਂ ਤੁ ਭੂਤਲੇ 4.176.
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਥਾਚੈਤਦ੍ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਇਸ ਦਾ ਮਾਪ ਕਿੰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਅਯਨੇ ਵਿषੁਵੇ ਚੈਵ ਗ੍ਰਹਣੇ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਯੋਃ
ਅਯਨ, ਵਿਸ਼ੁਵ ਤੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮੇਂ,
ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੇऽਥ ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਨक्षਤਰ 'ਤੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ,
ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਨੈਮਿषੇ ਚੈਵ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤਥਾਰ੍ਬੁਦੇ
ਪ੍ਰਯਾਗ, ਨੈਮੀਸ਼, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦਾ ਵਿੱਚ,
ਪੁਣ੍ਯਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦਾਨੇਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ 'ਤੇ ਇਹ ਦਾਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਆਰਾਮੇ ਵਾ ਤਡਾਗੇ ਵਾ ਸ਼ੁਚੌ ਦੇਸ਼ੇ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ,
ਹਸ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਂਡਪਂ ਤੁ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਬਾਰਾਂ ਹੱਥ ਵੱਡਾ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵੇਦਿਕਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਂਚਹਸ੍ਤਾਮਲਕृਤਾਮ੍
ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਹੱਥ ਚੌਕਾ ਇਕ ਵੇਦਿਕਾ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਾਸੋਭਿਰ੍ਭੂषਣੈਸ੍ਤਥਾ 4.176.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਰੀਗਰ ਨੂੰ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰੋ।
ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸੁਧ ਸੋਨੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਧਿਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਵਾਏ।
ਤ੍ਰਿਭਾਗਹੀਨਂ ਵਦਨੇ ਮੂਲੇ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਮੂੰਹ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਅੱਧੀ ਹੋਵੇ।
ਪਿਧਾਨਮੁਪਰਿष੍ਟਾਚ੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਂਗੁਲਾਧਿਕਮ੍
ਉੱਤੇ ਢੱਕਣ ਇਕ ਅੰਗੁਠੇ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।