ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ ਬਹੁਪ੍ਰਦਾਨਂ ਗੋਦਾਨਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਵਞ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ
ਵਿਦਿਆ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਯਦੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਨਸ੍ਯ ਯੋ ਵਿਧਿਃ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਂ ਤੌਡ਼ੋਂ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਤੇ ਗਉ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ।
ਯਥਾ ਦੇਯਂ ਫਲਂ ਯਚ੍ਚ ਦਤ੍ਤੇਨ ਕੁਰੁਨਂਦਨ
ਹੁਣ, ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਿਦਿਆ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ।
ਸ਼ੁਭੇऽਹ੍ਨਿ ਵਿਪ੍ਰਕਥਿਤੇ ਗੋਮਯੇਨ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਚੰਗੇ ਦਿਨ 'ਤੇ, ਜਦ ਪੰਡਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੇ, ਗੋਮਯ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ।
ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਰਸਂਛਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਦਿ ਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਸੌਵਰ੍ਣੀਂ ਲੇਖਨੀ ਕਾਰ੍ਯਾ ਰੌਪ੍ਯਂ ਚ ਮषਿਭਾਜਨਮ੍
ਲਿਖਣ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਲਮ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਸ਼ੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੇਖਕਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਖਕ ਨਿਮਰ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ।
ਸਮਾਨਿ ਸਮਸ਼ੀਰ੍षਾਣਿ ਵਰ੍ਤੁਲਾਨਿ ਧਨਾਨਿ ਚ
ਲਾਈਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਉਪਰੋਂ ਇਕਸਾਰ, ਤੇ ਅੱਖਰ ਗੋਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਣ।
ਨਿष੍ਪਾਦਯਿਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੈਵਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵੈष੍ਣਵਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਵ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੰਬੰਧੀ, ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ।
ਸਂਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦੇਯਂ ਗੁਣਵਤੇ ਤਦਾ 4.174.
ਉਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮੇਨ ਸਂਵੀਤਂ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯੇਤ੍
ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਦੋ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਰਃ
ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਜ੍ਵਨਾਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਪਿਲਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਤ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਪਿਲ ਗਾਂਵਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਂ ਭਾਰਤਂ ਵਾਪਿ ਰਾਮਾਯਣਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣ ਹੋਵੇ, ਭਾਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਮਾਇਣ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯਃ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਧ੍ਯਾਪਯਤਿ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਯੋ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾऽਧ੍ਯਾਪਯਤੇ ਜਨਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦੇ ਕੇ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਛਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਭੋਜਨਾਭ੍ਯਂਗਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ, ਮਲ੍ਹਿਸ, ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਭਿਕਸ਼ਾ।
ਵਿਵੇਕੋ ਜੀਵਿਤਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਂਪਦਃ
ਵਿਵੇਕ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਲਾਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਯੋ ਯਦਿਚ੍ਛੇਦੁਪਾਰ੍ਜਿਤੁਮ੍ 4.174.
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਹਥਿਆਰ, ਕਲਾ ਜਾਂ ਹੂੰਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ।
ਵਾਜਪੇਯਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗਿष੍ਟਸ੍ਯ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਾਲਯੇ ਵਿष੍ਣੁਗृਹੇ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵਨੇऽਥ ਵਾ
ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ।
ਗੋਭੂਹਿਰਣ੍ਯਵਾਸਾਂਸਿ ਸ਼ਯਨਾਨ੍ਯਾਸਨਾਨਿ ਚ
ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਸਥਾਨ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਰਹਿਤਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਚਤੁਰੋ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਮਾਃ ਪृਥਕ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਅ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਏਕਸਪ੍ਤਤਿਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚਾਰ ਯੁਗ ਸਤੱਤਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਵੋਪੇਤ੍ਯ ਕਾਲਾਂਤੇ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਸੌਭਾਗ੍ਯਸਂਪਨ੍ਨੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਨੀਰੁਜੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇषਫਲਦਂ ਜਗਤੀਹ ਨਾਨ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਹਾਯ ਵਦਨਾਬ੍ਜਕृਤਾਧਿਵਾਸਾਮ੍
ਦਾਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜੋ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲਾਪੁਰੁषਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਵਸੁਧਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਿਵਾਪਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ।