ਯੇਨਾਯੁਤਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਵਾ ਭੋਜਿਤਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ 4.169.
ਜਿਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਵਾਇਆ—
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾ ਪਾਰ੍ਥ ਵਣਿਗਾਪਣਜੀਵਨਃ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਵਪਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਪਣੈਕਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂਡਂ ਪਾਂਡੁਰਚ੍ਛਵਿ
ਉਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਫਿੱਕਾ ਚਿੱਟਾ ਸੀ।
ਤਦਂਡਂ ਵਣਿਜਾ ਤੇਨ ਦृष੍ਟਂ ਕਾਰੁਣ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਉਹ ਅੰਡਾ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਦਿਨੈਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਿਤ੍ਵਾਂਡਂ ਸਰ੍ਪਪੋਤਕਃ
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਡਾ ਟੁੱਟਿਆ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੰਨਾ ਸੱਪ ਨਿਕਲਿਆ।
ਲਿਲਿਹੇ ਘृਤਭਾਂਡਾਨਿ ਜਿਘ੍ਰੇ ਚ ਗਂਧਸਂਚਯਾਨ੍
ਉਹ ਘਿਉਂ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਚਾਟਦਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਸੁੰਘਦਾ।
ਵਣਿਜਾ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਃ ਸ ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚਾਹਰਹਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਅਥੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਗਂਗਾਂ ਗਤਃ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਗਾਮ੍
ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਵਪਾਰੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਵਹਰ੍ਤੁਂ ਸਮਾਰਬ੍ਧਂ ਵਣਿਕ੍ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਉਸ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਕੁਲਤਯਾ ਪਾਦਯੋਰਂਤਰੇਣ ਸਃ
ਵਪਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਨਿਦਾਨੇ ਨਿਯਤੇਰ੍ਵਸ਼ਾਤ੍ ।। 4.169.
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਸੀਬ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਕੀਤਾ।
ਸ ਮਹੀਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਮਵਰੁਹ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਥੱਲੇ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ਼ਰਣਾਗਤਂ ਪੋषਿਤਂ ਚ ਤਵ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਿਯਂਕਰਮ੍
ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ।
ਅਨਂਤਰਂ ਕਲਕਲਃ ਸਂਜਾਤੋ ਰੋਦਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ।
ਅਚ੍ਯੁਤਾਨਂਤ ਗੋਵਿਂਦ ਕृष੍ਣਕृष੍ਣੇਤ੍ਯੁਦੀਰਯਨ੍
ਉਹ 'ਅਚ੍ਯੁਤ, ਅਨੰਤ, ਗੋਵਿੰਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ!' ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਿਂ ਕृਤਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤਵ ਪਵ੍ਰਗ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਪਵਰਗਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ?
ਮੂਰ੍ਖ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਸਂਬਂਧਂ ਹੀਨਜਾਤਿਜਨੋ ਹਿ ਯਃ
ਮੂਰਖ ਮਿੱਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਨੇੜਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਮੁਵਾਚ ਚ ਸਰ੍ਪੋऽਸੌ ਵਾष੍ਪਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਪ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਕੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ।
ਤਦਹਂ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਦਸ਼ਾਮ੍ਯੇਨਂ ਨਰਾਧਿਪ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਡੱਸ ਲਵਾਂਗਾ।
ਸਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮਪਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਤਃ ਕੇਨ ਵਾਰ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਨੇਕ ਰਾਹ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਯਾਵਦੇਵ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ਮਮ 4.169.
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਠਹਿਰ ਜਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਯਤੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਵਣਿਕ੍ਪੁਤ੍ਰ ਚਿਰਂ ਜੀਵ ਨਸ਼੍ਯਂਤੁ ਤਵ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ
ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਲੰਮਾ ਜੀਵੀਂ, ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ।
ਤਤਃ ਸ ਦੁष੍ਟਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਵਾਗ੍ਵਜ੍ਰਤਾਡਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਖਤ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਪਨ੍ਨਂ ਪਨ੍ਨਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਰਸ੍ਤਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦ ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਟ ਗਈਆਂ।
ਪੋषਿਤੋऽਯਂ ਮਯਾ ਬਾਲਃ ਪਾਲਿਤੋ ਲਾਲਿਤਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਬੱਚਾ ਮੈਂ ਪਾਲਿਆ, ਸਾਂਭਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।
ਉਪਕਾਰਿषੁ ਯਃ ਸਾਧੁਃ ਸਾਧੁਤ੍ਵੇ ਤਸ੍ਯ ਕੋ ਗੁਣਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗਿਆਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਹੈ?
ਇਤ੍ਯੇਵਮਵਧਾਰ੍ਯਾਸੌ ਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਗਂਗਾਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।