ਨ ਸੁਖਂ ਨ ਚ ਸਨ੍ਤੋषੋ ਭਵੇਦਨ੍ਨਾਦृਤੇ ਨृਣਾਮ੍ 4.169.
ਅੰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨਾ ਸੁਖ ਹੈ, ਨਾ ਸੰਤੋਖ।
ਤੇਨੇष੍ਟਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮਾ ਬਹਵੋ ਜਿਤਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਅਨੇਕ ਜੰਗਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਭੁਕ੍ਤਾ ਭੋਗਾਃ ਸੁਵਿਪੁਲਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖੂਬ ਮੌਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਮਰੁਦ੍ਗਣੈਃ
ਉਹ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਰਮਮਾਣੋऽਸੌ ਸਾਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੈਃ ਸੁਖਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗਂਧਰ੍ਵੈਰ੍ਗੀਯਤੇ ਹृष੍ਟੈਃ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣਾਪ੍ਯਨੁਗਮ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਖੁਸ਼ ਗੰਧਰਵ ਗਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਤਾਨਾਗ੍ਰ੍ਯਾਦਵਤੀਰ੍ਯ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਛੱਤ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਦਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਵਿਰਾਗ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਸਂਪੂਜ੍ਯਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਸੁਰਪੁਂਗਵ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ! ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ।
ਯਯਾ ਮਾਂਸਾਨ੍ਯਹਂ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਯਾਮ੍ਯਸ਼ਨਂ ਵਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼੍ਵੇਤਾਭਿਜਨਸਂਪਨ੍ਨ ਸ਼੍ਵੇਤ ਸ਼ृਣੁ ਵਚੋ ਮਮ ।। 4.169.
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਸ ਖਾਦਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸ਼ਵੇਤ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।'
ਤ੍ਵਯਾਧੀਤਂ ਹੁਤਂ ਦਤ੍ਤਂ ਗੁਰਵਃ ਪਰਿਤੋषਿਤਾਃ
ਤੂੰ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਹਵਨ ਕੀਤੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਅਨਨ੍ਨਦਾਨਸ੍ਯ ਫਲਂ ਤ੍ਵਯੇਦਮੁਪਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਭੋਜਨ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ ਤੂੰ ਹੁਣ ਆਪ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਨਾਨ੍ਯਦਨ੍ਨਾਦृਤੇ ਪੁਂਸਾਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਞ੍ਜੀਵਨੌषਧਮ੍
ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ।
ਤਪਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਪਨ੍ਨੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੇ ਸਂਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਪ, ਪਾਠ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ—
ਵਿਰਿਂਚੇਰ੍ਵਚਨਾਦ੍ਗਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਵਿਚਾਰ ਕਰਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਕਲ੍ਮषਃ
ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਇਆ, ਫਿਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਗਏ।
ਤਤੋ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਘੋषੇਣ ਪੂਜਿਤਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਫਿਰ, ਡੰਕੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੇ ਨਿਹਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦੇਵਦਾਨਵਸਂਕਟੇ
ਪੌਲਸਤਯ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ—
ਏਤਦਨ੍ਨਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਪਰਂ ਚ ਤੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਨ੍ਨਂ ਵੈ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾ ਅਨ੍ਨਮੋਜੋ ਬਲਂ ਸੁਖਮ੍ 4.169.
ਖਾਣਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ; ਖਾਣਾ ਹੀ ਤਾਕਤ, ਜੋਸ਼ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਸੁਦੂਰਾਦਾਸ਼ਯਾ ਯਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਭੁੱਖੇ ਲੋਕ ਦੂਰੋਂ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕਪਿਲਾ ਸਤ੍ਰੀ ਰਾਜਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮਹੋਦਧਿਃ
ਉਹ ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪੀਲੀ ਗਾਂ, ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਰਾਜਾ, ਮੰਗਤਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—
ਏਕਸ੍ਯਾਪ੍ਯਤਿਥੇਰਨ੍ਨਂ ਯਃ ਪ੍ਰਦਾਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ—
ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਦੁष੍ਕਰੇऽਪ੍ਯਰ੍ਥੇ ਚਿਰਰਾਤ੍ਰਾਯ ਜੀਵਿਤੁਮ੍
ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਜੀਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹੇ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮੈਥੁਨਂ ਯਸ਼੍ਚ ਸੇਵਤੇ
ਜੋ ਘਰਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਖਾ ਕੇ ਫਿਰ ਕਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਦੁष੍ਕृਤਂ ਹਿ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਮਨ੍ਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਵੀ ਖਾਣੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਨਸ੍ਪਤਿਗਤੇ ਸੋਮੇ ਪਰਾਨ੍ਨਂ ਯਸ੍ਤੁ ਭੁਂਜਤਿ
ਜਦੋਂ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਦੀਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਸ੍ਮਾਦਨ੍ਨਂ ਨ ਦੀਯਤੇ
ਖਾਣਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ? ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ?
ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਾ ਪੁष੍ਕਲਾਂ ਵਾਪਿ ਹਂਤਕਾਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਿੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ, ਜੋ ਵੀ ਆਇਆ ਦੁਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।