ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਗृਹਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟषष੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਘਰ ਦਾਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ' ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਨ੍ਨਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮृषਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਦਿਹੈਕਮਨਾਃ ਸ਼ृਣੁ
ਹੁਣ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਅੰਨ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਦਦਸ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਦਦਸ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਦਦਸ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਅੰਨ ਦਿਓ, ਅੰਨ ਦਿਓ, ਅੰਨ ਦਿਓ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
ਰਾਮੇਣ ਦਸ਼ਰਥਿਨਾ ਵਨਸ੍ਥੇਨ ਨਿਜਾਨੁਜਃ
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਯਾਂ ਵਯਮਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਅੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਦੁਚ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮਬੀਜਂ ਤਸ੍ਯਾਵਸ਼੍ਯਂ ਫਲਂ ਨਰੈਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਮ ਦਾ ਬੀਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤਦਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਪੌਰੁषੇਣ ਵਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ,
ਭਕ੍ਸ਼ੋਪਯੋਗਾਦਨ੍ਨਸ੍ਯ ਦਾਨਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਅੰਨ ਖਾਣ ਨਾਲੋਂ, ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਰਾਂਤਰਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਭਾਰਤ
ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਾਤ੍ਪਰੋ ਲੋਭਃ ਸਨ੍ਤੋषਃ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਅਕਲ ਧਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਲਾਲਚ ਉਲਟ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਹੈ।
ਨ ਸੁਖਂ ਨ ਚ ਸਨ੍ਤੋषੋ ਭਵੇਦਨ੍ਨਾਦृਤੇ ਨृਣਾਮ੍ 4.169.
ਅੰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨਾ ਸੁਖ ਹੈ, ਨਾ ਸੰਤੋਖ।
ਤੇਨੇष੍ਟਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮਾ ਬਹਵੋ ਜਿਤਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਅਨੇਕ ਜੰਗਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਭੁਕ੍ਤਾ ਭੋਗਾਃ ਸੁਵਿਪੁਲਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖੂਬ ਮੌਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਮਰੁਦ੍ਗਣੈਃ
ਉਹ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਰਮਮਾਣੋऽਸੌ ਸਾਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੈਃ ਸੁਖਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗਂਧਰ੍ਵੈਰ੍ਗੀਯਤੇ ਹृष੍ਟੈਃ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣਾਪ੍ਯਨੁਗਮ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਖੁਸ਼ ਗੰਧਰਵ ਗਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਤਾਨਾਗ੍ਰ੍ਯਾਦਵਤੀਰ੍ਯ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਛੱਤ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਦਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਵਿਰਾਗ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਸਂਪੂਜ੍ਯਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਸੁਰਪੁਂਗਵ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ! ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ।
ਯਯਾ ਮਾਂਸਾਨ੍ਯਹਂ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਯਾਮ੍ਯਸ਼ਨਂ ਵਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼੍ਵੇਤਾਭਿਜਨਸਂਪਨ੍ਨ ਸ਼੍ਵੇਤ ਸ਼ृਣੁ ਵਚੋ ਮਮ ।। 4.169.
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਸ ਖਾਦਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸ਼ਵੇਤ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।'
ਤ੍ਵਯਾਧੀਤਂ ਹੁਤਂ ਦਤ੍ਤਂ ਗੁਰਵਃ ਪਰਿਤੋषਿਤਾਃ
ਤੂੰ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਹਵਨ ਕੀਤੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਅਨਨ੍ਨਦਾਨਸ੍ਯ ਫਲਂ ਤ੍ਵਯੇਦਮੁਪਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਭੋਜਨ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ ਤੂੰ ਹੁਣ ਆਪ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਨਾਨ੍ਯਦਨ੍ਨਾਦृਤੇ ਪੁਂਸਾਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਞ੍ਜੀਵਨੌषਧਮ੍
ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ।
ਤਪਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਪਨ੍ਨੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੇ ਸਂਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਪ, ਪਾਠ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ—
ਵਿਰਿਂਚੇਰ੍ਵਚਨਾਦ੍ਗਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਵਿਚਾਰ ਕਰਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਕਲ੍ਮषਃ
ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਇਆ, ਫਿਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਗਏ।
ਤਤੋ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਘੋषੇਣ ਪੂਜਿਤਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਫਿਰ, ਡੰਕੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੇ ਨਿਹਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦੇਵਦਾਨਵਸਂਕਟੇ
ਪੌਲਸਤਯ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ—
ਏਤਦਨ੍ਨਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਪਰਂ ਚ ਤੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।