ਯਥਾ ਗੌਰ੍ਭਰਤੇ ਵਤ੍ਸ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ 4.164.
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਛੱਡਦੀ ਹੈ—
ਯਥਾ ਬੀਜਾਨਿ ਰੋਹਂਤਿ ਜਲਸਿਕ੍ਤਾਨਿ ਭੂਤਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਪਾਣੀ ਪੈਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ—
ਯਥੋਦਯਨ੍ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—
ਪਰ ਦਤ੍ਤਾਂ ਤੁ ਯੋ ਭੂਮਿਮੁਪਹਿਂਸੇਤ੍ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯੋ ਹਰੇਤ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਰੁਦਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ੇਨ ਯੇ ਪਤਂਤ੍ਯਸ਼੍ਰੁਬਿਂਦਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਗੁਆ ਕੇ ਉਹ ਰੋਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਸੂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹृਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਹਰ੍ਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੁषਂ ਕੁਲਮ੍ ਅਧੋਮੁਖਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਕੁਂਭੀਪਾਕੇ ਸ ਪਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਚੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੋਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਉਬਲਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਂਤੇ ਕੁਂਭੀਪਾਕਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁੱਟਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਧਰਤੀ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੋਯਹੀਨੇष੍ਵਰਣ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੁष੍ਕਕੋਟਰਵਾਸਿਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਂ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ 4.164.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ,
ਭੂਮਿਦਾਨਾਤ੍ਪਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾਮੁष੍ਮਿਕਂ ਮਹਤ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਚ੍ਛਂਤਿ ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਵਰਾਯ ਮਹੀਂ ਸੁਕृष੍ਟਾਂ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ਕ੍ਰਸਦਨਂ ਸੁਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਭੂਮਿਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯੁ ਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਂਠੀ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਪृਥਿਵੀਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤੇ ਹ੍ਯੁਪਾਰ੍ਜਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਦਾਤੁਂ ਪਾਲਯਿਤੁਂ ਯਥਾ
ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਭੂਮਿਦਾਨਸਮਂ ਕਿਂਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯ ਯਾਦਵ
ਯਾਦਵ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਹੈ?
ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਸਾ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ; ਇਹੀ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦਾਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਦਾਨ।
ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੇ ਚ ਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿषੁਵੇ ਤਥਾ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਜਨਮ ਨक्षਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਸਮੇਂ,
ਅਨ੍ਯੇष੍ਵਪਿ ਚ ਕਾਲੇषੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਧਨਸਂਚਯੇ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਧਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਹੇਮ੍ਨਃ ਪਲਸ਼ਤੇਨੋਕ੍ਤਾ ਤਦਰ੍ਧੇਨਾਪਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਦਾਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੌ ਪਲਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ।
ਕਾਰਯੇਤ੍ਪृਥਿਵੀਂ ਹੈਮੀਂ ਜਂਬੁਦ੍ਵੀਪਾਨੁਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਰਗੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬਣਵਾਈ ਜਾਵੇ।
ਲੋਕਪਾਲਾष੍ਟਕੋਪੇਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਲੋਕਪਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ।
ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂਗੀਂ ਸਰ੍ਵਗਂਧਾਧਿਵਾਸਿਤਾਮ੍ 4.165.
ਉਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਹਸ੍ਤਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰ ਸਤੋਰਣਮ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਹਸਤ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੇ ਇਕ ਦਰਵਾਜਾ ਹੋਵੇ।
ਐਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਸੁਰਸਂਸ੍ਥਾਨਮਾਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਕੁਂਡਮੇਵ ਚ
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਆਸਨ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦਾ ਕੁੰਡ ਹੋਵੇ।
ਲੋਕਪਾਲਾ ਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜ੍ਯਾ ਮਾਲ੍ਯਵਿਲੇਪਨੈਃ
ਲੋਕਪਾਲ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਜਾਵੇ।
ਸਾਲਂਕਾਰਾ ਸਵਸ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮਾਲ੍ਯਚਂਦਨਭੂषਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਣ।
ਆਨਯੇਯੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾ ਰਾਜਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦੁਜਾਤੀ ਲੋਕ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ।
ਤਿਲੈਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਿਤਾਂ ਵੇਦਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਧਿਵਾਸਯੇਤ੍
ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਵੇਦੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਓਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।