ਕਪਿਲਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤੇऽਨ੍ਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ 4.164.
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਮਸ੍ਯ ਮਨੁष੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਵਿਆਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ—
ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਸੁਧਾ ਭੁਕ੍ਤਾ ਰਾਜਭਿਃ ਸਗਰਾਦਿਭਿਃ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਗਰ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਭੋਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਂਕਰਾ ਮृਤ੍ਯੁਦਂਡਾਸ਼੍ਚ ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨਾਦਯਃ
ਮੌਤ ਦੇ ਡੰਡਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਹਨ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਵੀ ਹਨ।
ਨਿਰਯਾ ਰੌਰਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੁਂਭੀਪਾਕਃ ਸੁਦੁਃਸਹਃ
ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਨਰਕ ਹਨ, ਤੇ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਂਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਰੇਵ ਚ
ਚਿਤਰਗੁਪਤ, ਕਾਲ, ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ ਤੇ ਮੌਤ ਆਪ ਹੀ ਉਥੇ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਦੇਵਾਸੁਰਗਣਾਸ੍ਤਥਾ
ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸ਼ਕਰ ਤੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ।
षਟ੍ਕਰ੍ਮਕृਤ੍ਸੁਵृਤ੍ਤਾਯ ਕृਸ਼ਾਯ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਿਨੇ
ਜੋ ਛੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਆਇਆ ਹੋਵੇ—
ਸੀਦਮਾਨਕੁਟੁਂਬਾਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯਾਹਿਤਾਗ੍ਨਯੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ—
ਯਥਾ ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਂਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍ਸਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ—
ਯਥਾ ਗੌਰ੍ਭਰਤੇ ਵਤ੍ਸ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ 4.164.
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਛੱਡਦੀ ਹੈ—
ਯਥਾ ਬੀਜਾਨਿ ਰੋਹਂਤਿ ਜਲਸਿਕ੍ਤਾਨਿ ਭੂਤਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਪਾਣੀ ਪੈਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ—
ਯਥੋਦਯਨ੍ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—
ਪਰ ਦਤ੍ਤਾਂ ਤੁ ਯੋ ਭੂਮਿਮੁਪਹਿਂਸੇਤ੍ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯੋ ਹਰੇਤ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਰੁਦਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ੇਨ ਯੇ ਪਤਂਤ੍ਯਸ਼੍ਰੁਬਿਂਦਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਗੁਆ ਕੇ ਉਹ ਰੋਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਸੂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹृਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਹਰ੍ਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੁषਂ ਕੁਲਮ੍ ਅਧੋਮੁਖਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਕੁਂਭੀਪਾਕੇ ਸ ਪਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਚੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੋਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਉਬਲਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਂਤੇ ਕੁਂਭੀਪਾਕਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁੱਟਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਧਰਤੀ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੋਯਹੀਨੇष੍ਵਰਣ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੁष੍ਕਕੋਟਰਵਾਸਿਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਂ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ 4.164.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ,
ਭੂਮਿਦਾਨਾਤ੍ਪਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾਮੁष੍ਮਿਕਂ ਮਹਤ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਚ੍ਛਂਤਿ ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਵਰਾਯ ਮਹੀਂ ਸੁਕृष੍ਟਾਂ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ਕ੍ਰਸਦਨਂ ਸੁਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਭੂਮਿਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯੁ ਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਂਠੀ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਪृਥਿਵੀਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤੇ ਹ੍ਯੁਪਾਰ੍ਜਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਦਾਤੁਂ ਪਾਲਯਿਤੁਂ ਯਥਾ
ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਭੂਮਿਦਾਨਸਮਂ ਕਿਂਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯ ਯਾਦਵ
ਯਾਦਵ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਹੈ?
ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਸਾ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ; ਇਹੀ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦਾਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਦਾਨ।
ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੇ ਚ ਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿषੁਵੇ ਤਥਾ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਜਨਮ ਨक्षਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਸਮੇਂ,
ਅਨ੍ਯੇष੍ਵਪਿ ਚ ਕਾਲੇषੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਧਨਸਂਚਯੇ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਧਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,