ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਸੁਸ਼ੀਲਾਯ ਭੂਮਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਯੋ ਨਰਃ 4.164.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਹਲਕृष੍ਟਾਂ ਮਹੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਬੀਜਾਂ ਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨੀਮ੍
ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਜੋਤ ਕੇ, ਬੀਜ ਪਾ ਕੇ, ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਰਤ੍ਨਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ, ਨਗ, ਤੇ ਗਹਣੇ ਵੀ,
ਸਾਗਰਾਨ੍ਸਰਿਤਃ ਸ਼ੈਲਾਨ੍ਸਮਾਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ
ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ, ਸਮਤਲ ਤੇ ਉਚ-ਨੀਚ ਜਗ੍ਹਾਂ,
ਓषਧੀਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਂਪਨ੍ਨਾ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਾਃ
ਦੂਧ ਵਾਲੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਹਨ,
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਿਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯੇ ਯਜਂਤਿ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਵਰਗੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯ ਮਹੀਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੇ ਹਰਂਤਿ ਨ ਮਾਨਵਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਲੈਂਦੇ ਨਹੀਂ,
ਸਸ੍ਯਪੂਰ੍ਣਾਂ ਮਹੀਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਪੁਰੁषੋ ਵृਤ੍ਤਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਸੁਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਜੋ ਪੂਣ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—
ਕਪਿਲਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤੇऽਨ੍ਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ 4.164.
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਮਸ੍ਯ ਮਨੁष੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਵਿਆਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ—
ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਸੁਧਾ ਭੁਕ੍ਤਾ ਰਾਜਭਿਃ ਸਗਰਾਦਿਭਿਃ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਗਰ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਭੋਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਂਕਰਾ ਮृਤ੍ਯੁਦਂਡਾਸ਼੍ਚ ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨਾਦਯਃ
ਮੌਤ ਦੇ ਡੰਡਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਹਨ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਵੀ ਹਨ।
ਨਿਰਯਾ ਰੌਰਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੁਂਭੀਪਾਕਃ ਸੁਦੁਃਸਹਃ
ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਨਰਕ ਹਨ, ਤੇ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਂਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਰੇਵ ਚ
ਚਿਤਰਗੁਪਤ, ਕਾਲ, ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ ਤੇ ਮੌਤ ਆਪ ਹੀ ਉਥੇ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਦੇਵਾਸੁਰਗਣਾਸ੍ਤਥਾ
ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸ਼ਕਰ ਤੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ।
षਟ੍ਕਰ੍ਮਕृਤ੍ਸੁਵृਤ੍ਤਾਯ ਕृਸ਼ਾਯ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਿਨੇ
ਜੋ ਛੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਆਇਆ ਹੋਵੇ—
ਸੀਦਮਾਨਕੁਟੁਂਬਾਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯਾਹਿਤਾਗ੍ਨਯੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ—
ਯਥਾ ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਂਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍ਸਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ—
ਯਥਾ ਗੌਰ੍ਭਰਤੇ ਵਤ੍ਸ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ 4.164.
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਛੱਡਦੀ ਹੈ—
ਯਥਾ ਬੀਜਾਨਿ ਰੋਹਂਤਿ ਜਲਸਿਕ੍ਤਾਨਿ ਭੂਤਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਪਾਣੀ ਪੈਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ—
ਯਥੋਦਯਨ੍ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—
ਪਰ ਦਤ੍ਤਾਂ ਤੁ ਯੋ ਭੂਮਿਮੁਪਹਿਂਸੇਤ੍ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯੋ ਹਰੇਤ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਰੁਦਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ੇਨ ਯੇ ਪਤਂਤ੍ਯਸ਼੍ਰੁਬਿਂਦਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਗੁਆ ਕੇ ਉਹ ਰੋਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਸੂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹृਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਹਰ੍ਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੁषਂ ਕੁਲਮ੍ ਅਧੋਮੁਖਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਕੁਂਭੀਪਾਕੇ ਸ ਪਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਚੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੋਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਉਬਲਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਂਤੇ ਕੁਂਭੀਪਾਕਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁੱਟਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਧਰਤੀ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੋਯਹੀਨੇष੍ਵਰਣ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੁष੍ਕਕੋਟਰਵਾਸਿਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।