ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਂਬੂਨਦਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਾਂ ਮਹਾਨਿਤਂਬਾਂ ਤਨੁਵृਤ੍ਤਮਧ੍ਯਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਰੰਗਤ ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਲ੍ਹੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਧੇਨੁਕਲ੍ਪਂ ਨਰੋ ਭੁਵਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਧੇਨੂ ਗਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਪਠਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪਾਪਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਇਦਂ ਪਾਵਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗਾਥਾ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਗ੍ਰਤਃ ਪਠੇਤ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਵੀਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਛृਣੁਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਦ੍ਗਤੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਅਤੇ ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਰਾਹਮੁਖਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਉਹ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਵਰਾ੍ਹ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਕਪਿਲਾਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕषष੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਹਿषੀਦਾਨਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਂ ਚ ਆਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਮਹਿਸੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਇਹ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਮਯਨੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਕੰਮ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਅਯਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਜਾਂ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸੁਪਯੋਧਰਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ृਂਗੀ ਸੁਖੁਰਾ ਤਥਾ
ਉਹ ਗਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਥਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਤਿਲਕਾ ਘਂਟਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ
ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੋਪ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਪਿਣ੍ਯਾਕਪਿਟਿਕੋਪੇਤਾ ਸਹਿਰਣ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਗਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਖਲ, ਗੁੜ ਦੀ ਪੀੜੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਪਾਠਕੇ ਤਦ੍ਵਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਦਾਨ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੇਭਿਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪੁਣ੍ਯੇऽਹ੍ਨਿ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਯਾ ਰਾਜਮਹਿषੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਇਹ ਗਾਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਸੀ ਵਾਂਗ ਸੁਭਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਸਾਹਾਯ੍ਯੇ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ 4.162.
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਇਸ ਗਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
(ਇਤਿ ਦਾਨਮਂਤ੍ਰਃ) ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਤਾਂ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਮਹਿਸੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਨਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪਾਦਿਤਾ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਮੇ ਭਵ ਦ੍ਵਿਜ
ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ।
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਿषੀਂ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਸੀ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ,
ਯਾ ਸਾ ਦਦਾਤਿ ਮਹਿषੀਂ ਸਾ ਰਾਜਮਹਿषੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਸੀ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਯਾਜੀ ਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਿਜਯੀ ਭਵੇਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਰੇਣ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਮਹਿषੀ ਵਿਭਵੇ ਸਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਖ ਕੋਲ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਸੀ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਦਸ਼ਧੇਨੁਸਮਾਂ ਰਾਜਨ੍ਮਹਿषੀਂ ਨਾਰਦੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਸੀ ਦਸ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸਗਰੇਣ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇਨ ਧੁਂਧੁਮਾਰੇਣ ਗਾਧਿਨਾ
ਸਗਰ, ਕਕੁਤਸਥ, ਧੁੰਧੁਮਾਰ ਅਤੇ ਗਾਧੀ ਨੇ,
ਮਹਿषੀ ਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਦਾ ਨਰਃ 4.162.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਸੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਦੁਗ੍ਧਾਧਿਕਾਂ ਹਿ ਮਹਿषੀਂ ਜਲਮੇਘਵਰ੍ਣਾਂ ਸਪੁष੍ਟਪਟ੍ਟਕਵਤੀਂ ਜਘਨਾਭਿਰਾਮਾਮ੍
ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੋਵੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਮਹਿषੀਦਾਨਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਸੀ ਦਾਨ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।