ਸ੍ਯੋਨਾ ਪृਥਿਵਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਗੌਰ੍ਵਤ੍ਸਸਹਿਤਾ ਨਵਾ
'ਸਯੋਨਾ ਪૃਥਵੀ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਛੇ ਸਮੇਤ
ਯਾ ਤੇ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇਵੀ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚ ਤਥਾ ਮਹੀ
—ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ—
ਯਾਵਦ੍ਵਤ੍ਸਸ੍ਯਦ੍ਵੌ ਪਾਦੌ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਵਸੁਂਧਰੇ
ਜਦੋਂ ਬੱਛੇ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪੈਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧਰਤੀ, ਉਹ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ृਂਗੀਂ ਰੌਪ੍ਯਖੁਰਾਂ ਕਾਸ੍ਯਦੋਹਾਂ ਸਤਾਮ੍ਰਕਾਮ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਤੈਃ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ, ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਪਤਿਲੀ, ਅਤੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਤਦਰ੍ਧੇਨਾਪਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ,
ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ ਗृਹਾਣੇਮਾਂ ਮਹਾਧੇਨੁਂ ਭਵ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਮਾਸ਼ੁ ਵੈ
ਜੋੜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਕੰਜੂਸੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਇਹ ਮਹਾਂ ਗਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਲੈ ਲਓ, ਤੇ ਫ਼ੌਰਨ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਬਣ ਜਾਓ।'
ਇਰਾਵਤੀ ਧੇਨੁਮਤੀ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਰਾਵਤੀ, ਧੇਨੁਮਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਾਹਨਵੀ—
ਭਵਤਾਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਮੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਖਂ ਚਾਨੁਤ੍ਤਮਂ ਤਥਾ 4.161.
ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਵੀ ਮਿਲੇ।
ਕੋऽਦਾਦਿਤਿ ਚ ਵੈ ਮਂਤ੍ਰੋ ਜਪਿਤਵ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਚ
'ਕੋ'ਦਾਦਿਤੀ' ਮੰਤਰ ਦੁਜਾ ਜਾਤਿ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਸੂਯਮਾਨਾਂ ਗਾਂ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ ਰਤ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾ ਭਵੇਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਹੜਾ ਗਾਂ ਜੋ ਬੱਛਾ ਜਣ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਂਬੂਨਦਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਾਂ ਮਹਾਨਿਤਂਬਾਂ ਤਨੁਵृਤ੍ਤਮਧ੍ਯਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਰੰਗਤ ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਲ੍ਹੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਧੇਨੁਕਲ੍ਪਂ ਨਰੋ ਭੁਵਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਧੇਨੂ ਗਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਪਠਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪਾਪਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਇਦਂ ਪਾਵਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗਾਥਾ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਗ੍ਰਤਃ ਪਠੇਤ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਵੀਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਛृਣੁਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਦ੍ਗਤੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਅਤੇ ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਰਾਹਮੁਖਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਉਹ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਵਰਾ੍ਹ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਕਪਿਲਾਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕषष੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਹਿषੀਦਾਨਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਂ ਚ ਆਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਮਹਿਸੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਇਹ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਮਯਨੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਕੰਮ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਅਯਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਜਾਂ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸੁਪਯੋਧਰਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ृਂਗੀ ਸੁਖੁਰਾ ਤਥਾ
ਉਹ ਗਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਥਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਤਿਲਕਾ ਘਂਟਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ
ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੋਪ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਪਿਣ੍ਯਾਕਪਿਟਿਕੋਪੇਤਾ ਸਹਿਰਣ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਗਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਖਲ, ਗੁੜ ਦੀ ਪੀੜੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਪਾਠਕੇ ਤਦ੍ਵਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਦਾਨ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੇਭਿਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪੁਣ੍ਯੇऽਹ੍ਨਿ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਯਾ ਰਾਜਮਹਿषੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਇਹ ਗਾਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਸੀ ਵਾਂਗ ਸੁਭਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਸਾਹਾਯ੍ਯੇ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ 4.162.
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਇਸ ਗਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
(ਇਤਿ ਦਾਨਮਂਤ੍ਰਃ) ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਤਾਂ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਮਹਿਸੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਨਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।