ਧੇਨੋਰ੍ਯਾਵਂਤਿ ਰੋਮਾਣਿ ਸਵਤ੍ਸਾਯਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੇ ਧਰਤੀ, ਜਿੰਨੇ ਰੋਮ ਗਾਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਛੇ ਉੱਤੇ ਹਨ—
ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਾਦਿਭਿਰਰ੍ਚਿਤਃ
ਉਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਬੰਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗੀਂ ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਖੁਰੈ ਰੌਪ੍ਯੈਃ ਸਮਰ੍ਚਿਤਾਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਖੁਰ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ,
ਕਪਿਲਾਯਾਸ੍ਤਦਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਕਰੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਉਹ ਉਸ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਗਾਂ ਦੇ ਬੱਛੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
ਸੁਵਰ੍ਣੈਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਚਾਰੇ, ਤਿੰਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ,
ਸ ਸਮੁਦ੍ਰਵਨੋਪੇਤਾ ਸਸ਼ੈਲਵਨਕਾਨਨਾ
ਉਹ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਬਾਗ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।
ਪृਥਿਵੀਦਾਨਤੁਲ੍ਯੇਨ ਦਾਨੇਨੈਤੇਨ ਵੈ ਨਰਃ
ਇਸ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪૃਥਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਹਰਣੋ ਗੋਘ੍ਨੋ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਾਤਕਃ ਤਦ੍ਦਿਨਂ ਚ ਪਯੋਭੋਜੀ ਸਂਯਤਸ਼੍ਚਾਤਿਵਾਹਯੇਤ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾਏ, ਗਾਂ ਮਾਰੇ, ਭ੍ਰੂਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰੇ—ਉਹ ਦਿਨ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਹੀ ਖਾਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
ਗੋਮਯੇਨੋਪਲਿਪ੍ਯਾਥ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ 4.161.
ਫਿਰ, ਗੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਏ।
ਵ੍ਯਾਹृਤ੍ਯਾ ਹੋਮਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਂਚਵਾਰੁਣਕਂ ਤਥਾ
ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਾਰੁਣ ਦਾਨ ਵੀ ਕਰੇ।
ਸ੍ਯੋਨਾ ਪृਥਿਵਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਗੌਰ੍ਵਤ੍ਸਸਹਿਤਾ ਨਵਾ
'ਸਯੋਨਾ ਪૃਥਵੀ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਛੇ ਸਮੇਤ
ਯਾ ਤੇ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇਵੀ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚ ਤਥਾ ਮਹੀ
—ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ—
ਯਾਵਦ੍ਵਤ੍ਸਸ੍ਯਦ੍ਵੌ ਪਾਦੌ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਵਸੁਂਧਰੇ
ਜਦੋਂ ਬੱਛੇ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪੈਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧਰਤੀ, ਉਹ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ृਂਗੀਂ ਰੌਪ੍ਯਖੁਰਾਂ ਕਾਸ੍ਯਦੋਹਾਂ ਸਤਾਮ੍ਰਕਾਮ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਤੈਃ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ, ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਪਤਿਲੀ, ਅਤੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਤਦਰ੍ਧੇਨਾਪਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ,
ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ ਗृਹਾਣੇਮਾਂ ਮਹਾਧੇਨੁਂ ਭਵ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਮਾਸ਼ੁ ਵੈ
ਜੋੜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਕੰਜੂਸੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਇਹ ਮਹਾਂ ਗਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਲੈ ਲਓ, ਤੇ ਫ਼ੌਰਨ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਬਣ ਜਾਓ।'
ਇਰਾਵਤੀ ਧੇਨੁਮਤੀ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਰਾਵਤੀ, ਧੇਨੁਮਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਾਹਨਵੀ—
ਭਵਤਾਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਮੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਖਂ ਚਾਨੁਤ੍ਤਮਂ ਤਥਾ 4.161.
ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਵੀ ਮਿਲੇ।
ਕੋऽਦਾਦਿਤਿ ਚ ਵੈ ਮਂਤ੍ਰੋ ਜਪਿਤਵ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਚ
'ਕੋ'ਦਾਦਿਤੀ' ਮੰਤਰ ਦੁਜਾ ਜਾਤਿ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਸੂਯਮਾਨਾਂ ਗਾਂ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ ਰਤ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾ ਭਵੇਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਹੜਾ ਗਾਂ ਜੋ ਬੱਛਾ ਜਣ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਂਬੂਨਦਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਾਂ ਮਹਾਨਿਤਂਬਾਂ ਤਨੁਵृਤ੍ਤਮਧ੍ਯਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਰੰਗਤ ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਲ੍ਹੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਧੇਨੁਕਲ੍ਪਂ ਨਰੋ ਭੁਵਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਧੇਨੂ ਗਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਪਠਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪਾਪਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਇਦਂ ਪਾਵਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗਾਥਾ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਗ੍ਰਤਃ ਪਠੇਤ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਵੀਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਛृਣੁਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਦ੍ਗਤੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਅਤੇ ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਰਾਹਮੁਖਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਉਹ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਵਰਾ੍ਹ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਕਪਿਲਾਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕषष੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਹਿषੀਦਾਨਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਂ ਚ ਆਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਮਹਿਸੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਇਹ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਮਯਨੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਕੰਮ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਅਯਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।