ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਯਂਕਰਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਕਲਵਿਧਿਜ੍ਞੋ ਰਤ੍ਨਧੇਨੁਪ੍ਰਦਾਨਂ ਵਿਤਰਤਿ ਸ ਵਿਮਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਦੀਪ੍ਯਮਾਨਮ੍
ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਧੀਆਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਰਤ੍ਨਧੇਨੁਦਾਨਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਪਂਚਾਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਰਤਨਧੇਨੁ ਦਾਨ ਵ੍ਰਤ ਵਿਧਿ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਸੌ ਸਤਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਉਭਯਮੁਖੀਗੋਦਾਨਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਦਾਨੇ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਫਲਮ੍
ਦੋ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ: ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਇਹ ਦਾਨ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਨਰਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸਂਭਾਰਵਿਸ੍ਤਰਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਪੂਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਵਤ੍ਪਾਦੌ ਯੋਨਿਗਤੌ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦ ਤਕ ਪੈਰ ਜਣਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਸਿਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੌਰ੍ਯਾਵਦ੍ਦ੍ਵਿਮੁਖੀ ਚੈਵ ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ, ਜਦੋਂ ਗਊ ਦੋ ਮੂੰਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੌਰੀ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵੋਭਯਮੁਖੀਂ ਰਾਜਨ੍ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨृਭਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੋ ਮੂੰਹੀ ਗਊ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮਿष੍ਟੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਦਾਨੈਰ੍ਦਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮ
ਸੱਜਣੋ, ਕਈ ਯਜਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਏਕੈਵ ਪਾਤਿ ਨਰਕਾਤ੍ਸੁਖਮੇਕੈਵ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਇੱਕ ਗਊ ਹੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ृਂਗੀਂ ਰੌਪ੍ਯਖੁਰਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਲਾਙ੍ਗੂਲਭੂषਿਤਾਮ੍ ਪ੍ਰਸੂਯਮਾਨਾਂ ਗਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਤ੍ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੀ ਗਊ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਂਤਿ ਧੇਨੁਰੋਮਾਣਿ ਵਤ੍ਸਸ੍ਯਾਪਿ ਨਰਾਧਿਪ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਗਊ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਝੇ ਦੇ ਰੋਮ ਹਨ—
ਪਿਤॄਨ੍ਪਿਤਾਮਹਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਨ੍ 4.158.
ਉਤਨੀ ਹੀ ਵਾਰੀ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ ਆਦਿ ਪੂਰਵਜ ਵੀ ਲਾਭ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਘृਤਕ੍ਸ਼ੀਰਵਹਾ ਨਦ੍ਯੋ ਦਧਿਪਾਯਸਕਰ੍ਦਮਾਃ
ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਦਹੀਂ, ਖੀਰ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ—
ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਬਹੁਨਾ ਸਹ ਭਾਵਿਨੀਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫਲਦਾਈ ਗਊ ਬਹੁਤ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਨ ਦੇਯਾ ਦੁਰ੍ਬਲਾ ਰਾਜਨ੍ਧੇਨੁਰ੍ਨੈਵਾਲ੍ਪਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਰਾਜਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਗਊ ਜਾਂ ਘੱਟ ਦਕਸ਼ਣਾ ਵਾਲੀ ਗਊ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਤ ਚਂਦ੍ਰਸਮਾਨਵਕ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਂਬੂਨਦਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਰੰਗ ਤਪੇ ਜੰਬੂਨਾਦ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ—
ਗੋਸਹਸ੍ਰਪ੍ਰਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਕਥਂ ਦੇਯਂ ਚ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਰੀਤ: ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸृਜਤਾ ਲੋਕਾਨ੍ਵृਤ੍ਤਿਹੇਤੋਃ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ—
ਯਾਸਾਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषੇਣ ਦੇਵਤਾਯਤਨਾਨ੍ਯਪਿ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਤਰ ਤੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਮੂਲਂ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਾਮ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਉਹ ਯਜਨ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਕੁਲਮੇਕਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਗਊਆਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਯਾਸਾਂ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਧृਤਾ ਲੋਕਾ ਧਾਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾऽਪਿ ਗੌਰ੍ਗੁਣੋਪੇਤਾ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਤਾਰਯਤੇ ਕੁਲਮ੍
ਇੱਕ ਗੁਣਵਾਨ ਗਊ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੁਵਤ੍ਸਾ ਸੁਦੁਹਾ ਚੈਵ ਪਾਪਰੋਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਉਹ ਵਧੀਆ ਬੱਝੀ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਮੰਦ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਦਸ਼ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਤਂ ਵਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਫਿਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦਸ ਜਾਂ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਪੁਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਨਹੁषੇਣ ਮਹੀਭृਤਾ 4.159.
ਨਹੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਮਹਦ੍ਦਤ੍ਤਮਦਿਤ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਦਿਤਯ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਪਿਤृਭਿਰ੍ਗੀਤਾ ਗਾਥਾਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਭੂਪਤੇ
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਉਹ ਗੀਤ ਗਾਏ ਸਨ; ਰਾਜਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ।
ਯਦਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕੁਲੇऽਸ੍ਮਾਕਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍
ਜੇ ਸਾਡੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਵਾਏ,