ਨੋਪਭੋਗੈਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਂਤਿ ਨ ਪ੍ਰਦਾਨੈਃ ਸਮृਦ੍ਧਯਃ
ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਉਹ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਧਨ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਅਦृष੍ਟਪਰਤਤ੍ਤ੍ਵੋਪਿ ਪਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸृਜੇਦ੍ਧਨਮ੍
ਜੋ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣ।
ਦਾਨਾਨਿ ਬਹੁਰੂਪਾਣਿ ਕਥਯਾਮਿ ਤਵਾਨਘ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਯਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਚ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜੋ ਵੀ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯਦੂਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਯੇਨ ਚੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਦਾਨਂ ਪੁਣ੍ਯਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਸਪ੍ਤਮਂ ਪੁਨਂਤ੍ਯੇਤੇ ਦੋਹਵਾਹਨਵੇਦਨੈਃ
ਦਾਨ, ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੋਦਾਨਮਾਦੌ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਕ੍ਰਮਯੋਗਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਾਰੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਦੇਯਾਃ ਕਿਂਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਗਾਵਃ ਕਾਸ਼੍ਚ ਰਾਜਨ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ 4.151.
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਨ੍ਯਾਯਾਰ੍ਜਿਤਾ ਸਵਤ੍ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਦੇਯਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯ ਗੌਃ
ਜੋ ਗਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਬਛੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵृਦ੍ਧਾ ਸਰੋਗਾ ਹੀਨਾਂਗੀ ਵਂਧ੍ਯਾ ਦੁष੍ਟਾ ਮृਤਪ੍ਰਜਾ
ਜੋ ਗਾਂ ਬੁੱਢੀ, ਬੀਮਾਰ, ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੀ, ਬਾਂਝ, ਦੁਸ਼ਟ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਬਛੜਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—
ਸਾ ਦਤ੍ਤੈਵ ਹਰੇਤ੍ਪਾਪਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯਾਹਿਤਾਗ੍ਨਯੇ
ਜੇਹੀ ਗਾਂ ਵੀ ਅੱਗ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਕੁਲੀਨਾਯ ਮੂਰ੍ਖਾਯ ਲੁਬ੍ਧਾਯ ਪਿਸ਼ੁਨਾਯ ਚ
ਪਰ ਉਹ ਗਾਂ ਘੱਟ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ, ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਚੁਗਲਖੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਘृਤਕ੍ਸ਼ੀਰਾਭਿषੇਕਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ
ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਰਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਵਤ੍ਸਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਂਵੀਤਾਂ ਸਿਤਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨੀਮ੍
ਜਿਸ ਗਾਂ ਦਾ ਬਛੜਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਪੜਾ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਹੋਵੇ,
ਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਂ ਸਦਾ ਸੁਕਰ੍ਣੇ ਵਾ ਦਾਸੀਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਦਾਪਯੇਤ੍
ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਨ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਦਾਸੀ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਾਵੋ ਮੇ ਹृਦਯੇ ਸਂਤੁ ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍ 4.151.
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਸਣ, ਮੈਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਇਮਾਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਧੇਨੁਰ੍ਦਤ੍ਤਾ ਮਯਾ ਤਵ
ਇਹ ਗਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
ਅਨੁਵ੍ਰਜੇਚ੍ਚ ਗਚ੍ਛਂਤਂ ਪਦਾਨ੍ਯष੍ਟੌ ਨਰਾਧਿਪ
ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਅੱਠ ਕਦਮ ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ,
ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਤੇ ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁੱਖ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 'ਸਵਰਗ' ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤ ਜਨ੍ਮਕृਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੋਚਯਤ੍ਯਵਨੀਪਤੇ
ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼ਾਯੈਵਂ ਜਗੌ ਹਰਿਃ
ਇਹੀ ਫਲ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਭਵਤ੍ਯਸੌ ਪਾਪਹਰਾ ਯਾਵਦਿਂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਇਹ ਕਰਮ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਨੁਤਾਪੋਪਬृਂਹਿਤਮ੍
ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯੈਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵੈਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੋਭ੍ਯੋਧਿਕਂ ਜਗਤਿ ਨਾਪਰਮਸ੍ਤਿਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦਾਨਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੋ ਵਦਂਤਿ
ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਧੇਨੁਦਾਨਵ੍ਰਤ ਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਪਂਚਾਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਸਿੱਧੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ' ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਧੇਨੁਦਾਨਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵਿਸ਼ੇषਵਿਧਿਨਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਯਾਃ ਕਾਮਾਨਭੀਪ੍ਸੁਭਿਃ
ਹੁਣ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।