ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਨਹਿ ਦਾਨਾਤ੍ਪਰਤਰਮਨ੍ਯਦਸ੍ਤੀਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਨੀਤਂ ਯਾਤਿ ਚਾਧ੍ਵਾਨਂ ਧਨਂ ਵਿਪ੍ਰਕਰਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਜੋ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਰਾਹ ਤੇ ਸਾਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਕਾਯੇਨ ਸੁਪੁष੍ਟੇਨ ਬਲਿਨਾ ਚਿਰਜੀਵਿਨਾ
ਮਜ਼ਬੂਤ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ?
ਗ੍ਰਾਸਾਦਰ੍ਦ੍ਧਮਪਿ ਗ੍ਰਾਸ ਮਰ੍ਥਿਭ੍ਯਃ ਕਿਂ ਨ ਦੀਯਤੇ
ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਨਿਵਾਲਾ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ?
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਂਤੇ ਦਿਨੇ ਦਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਜੇ ਇਕ ਵੀ ਦਿਨ ਦਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ—
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨਿ ਦਿਨਾਨ੍ਯਾਯਾਂਤਿ ਯਾਂਤਿ ਚ
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਲਕੜਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਯੈਰ੍ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਹੁਤਂ ਨ ਤੀਰ੍ਥੇ ਮਰਣਂ ਕृਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਂ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮੌਤ ਮਿਲੀ—
ਦੀਨਾ ਨਿਰਸ਼ਨਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕਪਾਲਾਙ੍ਕਿਤਪਾਣਯਃ 4.151.
ਗਰੀਬ, ਭੁੱਖੇ, ਰੁੱਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਭਿਖ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਕਟੋਰੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ ਹੋਏ ਹਨ—
ਆਯਾਸਸ਼ਤਲਬ੍ਧਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋਪਿ ਗਰੀਯਸਃ
ਸੌ ਜਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੋਪਭੋਗੈਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਂਤਿ ਨ ਪ੍ਰਦਾਨੈਃ ਸਮृਦ੍ਧਯਃ
ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਉਹ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਧਨ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਅਦृष੍ਟਪਰਤਤ੍ਤ੍ਵੋਪਿ ਪਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸृਜੇਦ੍ਧਨਮ੍
ਜੋ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣ।
ਦਾਨਾਨਿ ਬਹੁਰੂਪਾਣਿ ਕਥਯਾਮਿ ਤਵਾਨਘ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਯਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਚ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜੋ ਵੀ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯਦੂਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਯੇਨ ਚੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਦਾਨਂ ਪੁਣ੍ਯਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਸਪ੍ਤਮਂ ਪੁਨਂਤ੍ਯੇਤੇ ਦੋਹਵਾਹਨਵੇਦਨੈਃ
ਦਾਨ, ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੋਦਾਨਮਾਦੌ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਕ੍ਰਮਯੋਗਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਾਰੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਦੇਯਾਃ ਕਿਂਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਗਾਵਃ ਕਾਸ਼੍ਚ ਰਾਜਨ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ 4.151.
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਨ੍ਯਾਯਾਰ੍ਜਿਤਾ ਸਵਤ੍ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਦੇਯਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯ ਗੌਃ
ਜੋ ਗਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਬਛੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵृਦ੍ਧਾ ਸਰੋਗਾ ਹੀਨਾਂਗੀ ਵਂਧ੍ਯਾ ਦੁष੍ਟਾ ਮृਤਪ੍ਰਜਾ
ਜੋ ਗਾਂ ਬੁੱਢੀ, ਬੀਮਾਰ, ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੀ, ਬਾਂਝ, ਦੁਸ਼ਟ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਬਛੜਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—
ਸਾ ਦਤ੍ਤੈਵ ਹਰੇਤ੍ਪਾਪਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯਾਹਿਤਾਗ੍ਨਯੇ
ਜੇਹੀ ਗਾਂ ਵੀ ਅੱਗ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਕੁਲੀਨਾਯ ਮੂਰ੍ਖਾਯ ਲੁਬ੍ਧਾਯ ਪਿਸ਼ੁਨਾਯ ਚ
ਪਰ ਉਹ ਗਾਂ ਘੱਟ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ, ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਚੁਗਲਖੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਘृਤਕ੍ਸ਼ੀਰਾਭਿषੇਕਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ
ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਰਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਵਤ੍ਸਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਂਵੀਤਾਂ ਸਿਤਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨੀਮ੍
ਜਿਸ ਗਾਂ ਦਾ ਬਛੜਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਪੜਾ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਹੋਵੇ,
ਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਂ ਸਦਾ ਸੁਕਰ੍ਣੇ ਵਾ ਦਾਸੀਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਦਾਪਯੇਤ੍
ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਨ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਦਾਸੀ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਾਵੋ ਮੇ ਹृਦਯੇ ਸਂਤੁ ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍ 4.151.
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਸਣ, ਮੈਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਇਮਾਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਧੇਨੁਰ੍ਦਤ੍ਤਾ ਮਯਾ ਤਵ
ਇਹ ਗਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।