ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਪਂਚਾ ਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਇੱਕ ਸੌ ਪਚਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਵृषਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਜਾਤਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਾਗ ਪਈ ਹੈ।
ਗੋਪਤਿਃ ਕਿਲ ਗੋਵਿਨ੍ਦਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੋਵृषਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਕਥਯਾਚ੍ਯੁਤ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸੋ।
ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਵਨਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਦਾਨੋਤ੍ਤਮਂ ਤਥਾ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਦਸ਼ਧੇਨੁਸਮੋऽਨਡ੍ਵਾਨੇਕਸ਼੍ਚੈਵ ਧੁਰਂਧਰਃ
ਇੱਕ ਬਲਦ ਦਸ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਰ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੋਢਾ ਚ ਚਾਰੁਪृष੍ਠਾਂਗੋ ਹ੍ਯਰੋਗਃ ਪਾਂਡੁਨਂਦਨ
ਜੋ ਭਾਰ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁਤ੍ਰ।
ਧੁਰਂਧਰਃ ਸ੍ਥਾਪਯਤੇ ਏਕ ਏਵ ਕੁਲਂ ਮਹਤ੍
ਭਾਰ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਲਦ ਇੱਕਲਾ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਲਂਕृਤ੍ਯ ਵृषਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਪੁਣ੍ਯੇਹ੍ਨਿ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਬਲਦ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ
ਮਂਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅष੍ਟਮੂਰ੍ਤੇਰਧਿष੍ਠਾਨਮਤਃ ਪਾਹਿ ਸਨਾਤਨ 4.150.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਾਯਕਰ੍ਮਜਮ੍
ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਜੋ ਬੋਲ, ਮਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ,
ਯਾਨਂ ਵृषਭਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਬਲਦ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਥ, ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ,
ਯਾਵਂਤਿ ਤਸ੍ਯ ਰੋਮਾਣਿ ਗੋਵृषਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇ
ਹੇ ਰਾਜੇ, ਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਹਨ,
ਗੋਲੋਕਾਦਵਤੀਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਇਹਲੋਕੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਹੋਏ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਏ ਹਨ।
ਤਵੋਕ੍ਤਂ ਵੈ ਮਹਾਰਾਜ ਕਸ੍ਯ ਦੇਯੋ ਵृषੋਤ੍ਤਮਃ
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਬਲਦ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਯੇषਾਂ ਸਦਾ ਵੈ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪੂਰ੍ਣਕਰ੍ਣਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਵਧੇ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਸਦਾ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਜਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗਾਤ੍ਰੇ ਦृਢਂ ਭਾਰਸਹਂ ਸੁਪੁष੍ਟਂ ਸੁਸ਼ृਙ੍ਗਿਣਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਭਾਰ ਝੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵृषਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਂਚਾਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਬਲਦ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਧੇਨੁਦਾਨਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍( ਅਥ ਵਿਵਿਧਦਾਨਾਨਿ) ਸਂਸਾਰਾਸਾਰਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਤਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਤੇ ਇਹ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਤਾ ਸੁਣ ਲਈ, ਤਾਂ (ਹੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ)।
ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਨਹਿ ਦਾਨਾਤ੍ਪਰਤਰਮਨ੍ਯਦਸ੍ਤੀਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਨੀਤਂ ਯਾਤਿ ਚਾਧ੍ਵਾਨਂ ਧਨਂ ਵਿਪ੍ਰਕਰਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਜੋ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਰਾਹ ਤੇ ਸਾਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਕਾਯੇਨ ਸੁਪੁष੍ਟੇਨ ਬਲਿਨਾ ਚਿਰਜੀਵਿਨਾ
ਮਜ਼ਬੂਤ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ?
ਗ੍ਰਾਸਾਦਰ੍ਦ੍ਧਮਪਿ ਗ੍ਰਾਸ ਮਰ੍ਥਿਭ੍ਯਃ ਕਿਂ ਨ ਦੀਯਤੇ
ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਨਿਵਾਲਾ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ?
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਂਤੇ ਦਿਨੇ ਦਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਜੇ ਇਕ ਵੀ ਦਿਨ ਦਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ—
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨਿ ਦਿਨਾਨ੍ਯਾਯਾਂਤਿ ਯਾਂਤਿ ਚ
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਲਕੜਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਯੈਰ੍ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਹੁਤਂ ਨ ਤੀਰ੍ਥੇ ਮਰਣਂ ਕृਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਂ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮੌਤ ਮਿਲੀ—
ਦੀਨਾ ਨਿਰਸ਼ਨਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕਪਾਲਾਙ੍ਕਿਤਪਾਣਯਃ 4.151.
ਗਰੀਬ, ਭੁੱਖੇ, ਰੁੱਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਭਿਖ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਕਟੋਰੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ ਹੋਏ ਹਨ—
ਆਯਾਸਸ਼ਤਲਬ੍ਧਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋਪਿ ਗਰੀਯਸਃ
ਸੌ ਜਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।