ਨਾਰਾਯਣ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਞੇਯ ਨਿਰਂਜਨ
ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ!
( ਇਤ੍ਯਰ੍ਘਮਂਤ੍ਰਃ) ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਘ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੇ ਨ ਚੇਤਸਾ।।4.147.
ਇਹ ਅਰਘ ਮੰਤਰ ਹੈ। ਅਰਘ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਵਨਿਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਂਤ੍ਰਮੇਤਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਗੁਟkne ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਪੂਜਿਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ੍ਕਂਦਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਾਰਵਤੀ, ਸਕੰਦ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਵਣ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਨਂ ਪੌਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਨ੍
ਹੇ ਪੂਜਿਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਦੇ।
ਯ ਏਵਂ ਪੁਰਤੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਤਵ
ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਗੀਤਨृਤ੍ਯਵਿਨੋਦੇਨ ਉਪਾਖ੍ਯਾਨੈਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵੈਃ
ਗੀਤ, ਨੱਚ, ਰਸ-ਰਮਾਈਆਂ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ,
ਉਨ੍ਨਿਦ੍ਰੋ ਜਾਗृਯਾਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤਯਜ੍ਞਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਜਾਗਦਾ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚ ਸਪਤ੍ਨੀਕਾਨ੍ਪਰਿਧਾਪ੍ਯਾਨੁਭੋਜਯੇਤ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠਾ ਕੇ ਖਵਾਏ।
ਦੀਨਾਂਧਬਧਿਰਾਨ੍ਪਂਗੂਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਪਰਿਤੋषਯੇਤ੍
ਉਹ ਗਰੀਬ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬਹਿਰੇ ਤੇ ਲੰਗੜੇ ਸਭ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰੇ।
ਮਧੁਰਂ ਪਯਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਰ੍ਬਾਂਧਵੈਃ ਸਹ
ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਮਥ ਕृष੍ਣਾਯਾਂ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਤਥਾ ਤਿਥੌ 4.147.
ਚੰਦਰਮਾਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿੱਥ ਨੂੰ,
ਯਦਾ ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਧਨ ਜਾਂ ਮਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ!
ਏਵਂ ਕृਤੇ ਚ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦਿਤੁਮ੍
ਜੋ ਪੁੰਨ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਕਲਪਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਕਲਪਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲਈ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਤਤ੍ਪਰਂ ਵਿष੍ਣੁਸਂਨਿਧੌ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਾ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਭੋਗਾਂਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸੁਂਦਰਿ
ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ,
ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਚਯਮਾਨਂ ਸਮਂਤਤਃ
ਜੋ ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਂਚਨਪੁਰ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਕृਤਂ ਪੁਰਾ
ਪਹਿਲਾਂ, ਤੂੰ ਕਾਂਚਨਪੁਰੀ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿष੍ਣੁਸਂਵਾਦੇ ਕਾਂਚਨਪੁਰੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰ ਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ, 'ਕਾਂਚਨਪੁਰੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ' ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਸਤਚਾਲੀ (੧੪੭) ਚੈਪਟਰ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ( ਅਥ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨਮ੍) ਸਪ੍ਤਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਭਵਿष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਕੁਲੇ ਸਪ੍ਤ ਮਾਨਵਾਨ੍
ਕਨਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸੱਤ ਪੂਰਵਜ ਤੇ ਸੱਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੰਸ਼ਜ ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨ ਕਨ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸ ਤਾਰਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਕਨਿਆ ਦਾਨ ਦੇ ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗਵਾਸ਼੍ਵਪ੍ਰਦਾਨਾਨਿ ਗਜਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਧਰਤੀ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦਾਨ—
ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰੀषਂ ਕਾਕਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਦ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੂਨ੍ਯਬ੍ਦਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਅਸ਼ੁਚਿਭੁਙ੍ਨਰਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਧਿਕਵਰ੍ਣਾਯ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਤਥਾ
ਪਰ ਜੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਦੋਹਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।
ਚੂਡੋਪਨਯਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਚੂੜਾ ਤੇ ਉਪਨਯਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਯਾ ਸਹ ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਵਹ੍ਨਿਮੂਲਕਮ੍
ਕਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਵਰਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ—
ਕਨ੍ਯਾਦਾਨਾਦਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਲੋਕਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ 4.148.
ਕਨਿਆ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਉਹ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।