ਉਦਲਿਪ੍ਯ ਤਤੋ ਭੂਮਿਂ ਮਂਡਪਸ੍ਯ ਸਮੀਪਤਃ
ਫਿਰ ਮੰਡਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੀਪ ਕੇ,
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਚੂਤਾਦ੍ਯੈਃ ਪਲ੍ਲਵੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਪਲ, ਪਾਕੜ, ਅੰਬ ਆਦਿ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵੇ।
ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਤੋਰਣਾਨਿ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲਾਵੇ।
ਪੁਣ੍ਯਾਹਜਯਘੋषੇਣ ਹੋਮਕਰ੍ਮ ਸਮਾਰਭੇਤ੍
ਮੰਗਲਮਈ ਧੁਨੀ ਤੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗੇ ਤੁ ਮਧ੍ਯੇ ਦੇਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ 4.142.
ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਖੇ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਵੇ।
ਐਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਚ ਗ੍ਰਹਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਾਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਮਰੁਤਸ੍ਤਥਾ
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖੇ।
ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ,
ਵੇਦੋਕ੍ਤਮਂਤ੍ਰੈਸ੍ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗੈਃ ਪੁਰਾਣੋਕ੍ਤੈਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਲੋਕਪਾਲਾਸ੍ਤਥਾ ਗ੍ਰਹਾਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਆਦਿਤਯ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਰ੍ਭਗਾਕ੍ਸ਼ਿਹਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਨਾਰਦਨ, ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਤੇ ਭਗਾ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਪੂਜਾਂ ਗृਹ੍ਣਂਤੁ ਸਰ੍ਵੇਤ੍ਰ ਮਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯੋਪਪਾਦਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।
ਏਵਂ ਸਂਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਧੀਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕੁਂਡਸ੍ਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਮਾਹ੍ਵਯੇਦ੍ਵਹ੍ਨਿਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਂ ਘृਤਾਰ੍ਚਿषਮ੍ ਅਲਾਭੇ ਤੁ ਬਹੂਨਾ ਚ ਯਥਾਲਾਭਂ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਘ੍ਰਿਤਾਰਚਿ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੱਦਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਤਾਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਵृਦ੍ਧਾਨ੍ਵਯੋਵृਦ੍ਧਾਨ੍ਗृਹਸ੍ਥਾਨ੍ਸਂਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨ੍
ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।
ਚਿਂਤਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪਂਚਾਸ੍ਯਂ ਨृਪ ਪਾਵਕਮ੍ 4.142.
ਉਥੇ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਪੰਜ-ਮੁੰਹ ਵਾਲੇ ਅੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਏਕਜਿਹ੍ਵਮਥੈਕਂ ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਇੱਕ ਜੀਭ ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਗ੍ਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਾਮੁਖੈਰ੍ਹੋਮੋ ਯਜੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਾਮੁਖੈਃ। ਸਾਮਭਿਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਕਾਰ੍ਯੋऽਥਰ੍ਵਭਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖੈਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਕੇ ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਯਜੁਰਵੈਦਿਕ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਾਮਵੈਦਿਕ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਥਰਵਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਘਾਰਾਵਾਜ੍ਯ ਭਾਗੌ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਆਘਾਰ ਤੇ ਘੀ ਵਾਲੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪੂਰ੍ਵਮਪ੍ਯੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ, ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਵਾਦਿਭਿਸ੍ਤਲ੍ਲਿਂਗੈਃ ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਾਂਤਯੋਜਿਤੈਃ
ਓਮ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇ 'ਸਵਾਹਾ' ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਕੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇ ਦ੍ਯਜ੍ਞਂ ਕੋਟਿਹੋਮਾਖ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚਾ ਕੋਟੀ-ਹੋਮ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹੋਤਵ੍ਯਾਃ ਕੋਟਿਹੋਮੇ ਤੁ ਸਮਿਧਸ਼੍ਚ ਪਲਾਸ਼ਜਾਃ ਪਞ੍ਚਮੇ ਤਨ੍ਮੁਖੇ ਰਾਜਨ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਕੋਟੀ-ਹੋਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਲਈ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮੁੰਹ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ।
ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤ੍ਯਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਕੋਟਿਹੋਮੇ ਨਰਾਧਿਪ
ਕੋਟੀ-ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਪ੍ਰਾਰਂਭਦਿਨਮਾਰਭ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਾਦਯੋ ਦੋषਾ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ 4.142.
ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਕਥਂਚਨ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਦੁष੍ਕਰੋ ਹੀਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਪਰ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਇਹੀ ਸੋਚ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੁਤਯਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰ੍ਵਕਾਲਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਕੋਟਿਹੋਮਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਵਦ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਂਭਵ
ਕੰਮ ਦੀ ਵੱਡਿਆਈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਜਨਮੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਟੀ-ਹੋਮ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਮਹਾਰਾਜ ਕੋਟਿਹੋਮੋ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਕੋਟੀ ਹੋਮ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਗੁਰੁਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨੈਵ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਰ੍ਵਣਿ
ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਅਸ਼ੁਭ ਦਿਨ 'ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।